Dublin Core Metadata Element Set, Version 1.1
Examples of a Contributor include a person, an organization, or a service. Typically, the name of a Contributor should be used to indicate the entity.
An entity responsible for making contributions to the resource.
Contributor
A second property with the same name as this property has been declared in the dcterms: namespace (http://purl.org/dc/terms/). See the Introduction to the document "DCMI Metadata Terms" (http://dublincore.org/documents/dcmi-terms/) for an explanation.
Examples of a Creator include a person, an organization, or a service. Typically, the name of a Creator should be used to indicate the entity.
An entity primarily responsible for making the resource.
Creator
Date may be used to express temporal information at any level of granularity. Recommended best practice is to use an encoding scheme, such as the W3CDTF profile of ISO 8601 [W3CDTF].
A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource.
Date
Description may include but is not limited to: an abstract, a table of contents, a graphical representation, or a free-text account of the resource.
An account of the resource.
Description
Recommended best practice is to identify the resource by means of a string conforming to a formal identification system.
An unambiguous reference to the resource within a given context.
Identifier
Examples of a Publisher include a person, an organization, or a service. Typically, the name of a Publisher should be used to indicate the entity.
An entity responsible for making the resource available.
Publisher
Recommended best practice is to identify the related resource by means of a string conforming to a formal identification system.
A related resource.
Relation
The described resource may be derived from the related resource in whole or in part. Recommended best practice is to identify the related resource by means of a string conforming to a formal identification system.
A related resource from which the described resource is derived.
Source
A name given to the resource.
Title
DCMI Metadata Terms - other
The set of regions in space defined by their geographic coordinates according to the DCMI Box Encoding Scheme.
DCMI Box
The set of classes specified by the DCMI Type Vocabulary, used to categorize the nature or genre of the resource.
DCMI Type Vocabulary
The set of conceptual resources specified by the Dewey Decimal Classification.
DDC
The set of media types specified by the Internet Assigned Numbers Authority.
IMT
The set of codes listed in ISO 3166-1 for the representation of names of countries.
ISO 3166
The three-letter alphabetic codes listed in ISO639-2 for the representation of names of languages.
ISO 639-2
The set of three-letter codes listed in ISO 639-3 for the representation of names of languages.
ISO 639-3
The set of conceptual resources specified by the Library of Congress Classification.
LCC
The set of labeled concepts specified by the Library of Congress Subject Headings.
LCSH
The set of labeled concepts specified by the Medical Subject Headings.
MeSH
The set of conceptual resources specified by the National Library of Medicine Classification.
NLM
The set of time intervals defined by their limits according to the DCMI Period Encoding Scheme.
DCMI Period
The set of points in space defined by their geographic coordinates according to the DCMI Point Encoding Scheme.
DCMI Point
The set of tags, constructed according to RFC 1766, for the identification of languages.
RFC 1766
RFC 3066 has been obsoleted by RFC 4646.
The set of tags constructed according to RFC 3066 for the identification of languages.
RFC 3066
RFC 4646 obsoletes RFC 3066.
The set of tags constructed according to RFC 4646 for the identification of languages.
RFC 4646
RFC 5646 obsoletes RFC 4646.
The set of tags constructed according to RFC 5646 for the identification of languages.
RFC 5646
The set of places specified by the Getty Thesaurus of Geographic Names.
TGN
The set of conceptual resources specified by the Universal Decimal Classification.
UDC
The set of identifiers constructed according to the generic syntax for Uniform Resource Identifiers as specified by the Internet Engineering Task Force.
URI
The set of dates and times constructed according to the W3C Date and Time Formats Specification.
W3C-DTF
A summary of the resource.
Abstract
The distinction between titles and alternative titles is application-specific.
An alternative name for the resource.
Alternative Title
Date (often a range) that the resource became or will become available.
Date Available
Recommended practice is to include sufficient bibliographic detail to identify the resource as unambiguously as possible.
A bibliographic reference for the resource.
Bibliographic Citation
Examples of a Contributor include a person, an organization, or a service.
Date of creation of the resource.
Date Created
Examples of a Creator include a person, an organization, or a service.
Examples of resources to which a Date Accepted may be relevant are a thesis (accepted by a university department) or an article (accepted by a journal).
Date of acceptance of the resource.
Date Accepted
Date of copyright.
Date Copyrighted
Examples of resources to which a Date Submitted may be relevant are a thesis (submitted to a university department) or an article (submitted to a journal).
Date of submission of the resource.
Date Submitted
A related resource that is substantially the same as the pre-existing described resource, but in another format.
Has Format
This term is intended to be used with non-literal values as defined in the DCMI Abstract Model (http://dublincore.org/documents/abstract-model/). As of December 2007, the DCMI Usage Board is seeking a way to express this intention with a formal range declaration.
A related resource that is included either physically or logically in the described resource.
Has Part
A related resource that is a version, edition, or adaptation of the described resource.
Has Version
A related resource that is substantially the same as the described resource, but in another format.
Is Format Of
A related resource in which the described resource is physically or logically included.
Is Part Of
A related resource that references, cites, or otherwise points to the described resource.
Is Referenced By
A related resource that supplants, displaces, or supersedes the described resource.
Is Replaced By
A related resource that requires the described resource to support its function, delivery, or coherence.
Is Required By
Changes in version imply substantive changes in content rather than differences in format.
A related resource of which the described resource is a version, edition, or adaptation.
Is Version Of
Date of formal issuance (e.g., publication) of the resource.
Date Issued
Date on which the resource was changed.
Date Modified
A related resource that is referenced, cited, or otherwise pointed to by the described resource.
References
district
A related resource that is supplanted, displaced, or superseded by the described resource.
Replaces
A related resource that is required by the described resource to support its function, delivery, or coherence.
Requires
A list of subunits of the resource.
Table Of Contents
Date (often a range) of validity of a resource.
Date Valid
This class comprises transfers of physical custody of objects between instances of E39 Actor. The recording of the donor and/or recipient is optional. It is possible that in an instance of E10 Transfer of Custody there is either no donor or no recipient. Depending on the circumstances it may describe: 1. the beginning of custody 2. the end of custody 3. the transfer of custody 4. the receipt of custody from an unknown source 5. the declared loss of an object The distinction between the legal responsibility for custody and the actual physical possession of the object should be expressed using the property P2 has type (is type of). A specific case of transfer of custody is theft. The interpretation of the museum notion of "accession" differs between institutions. The CRM therefore models legal ownership and physical custody separately. Institutions will then model their specific notions of accession and deaccession as combinations of these.
Changement de détenteur
Transfer of Custody
Transferência de Custódia
Zmiana właściciela
Übertragung des Gewahrsams
Μεταβίβαση Κατοχής
Передача Опеки
保管作业转移
This class comprises all instances of E7 Activity that create, alter or change E24 Physical Man-Made Thing. This class includes the production of an item from raw materials, and other so far undocumented objects, and the preventive treatment or restoration of an object for conservation. Since the distinction between modification and production is not always clear, modification is regarded as the more generally applicable concept. This implies that some items may be consumed or destroyed in a Modification, and that others may be produced as a result of it. An event should also be documented using E81 Transformation if it results in the destruction of one or more objects and the simultaneous production of others using parts or material from the originals. In this case, the new items have separate identities. If the instance of the E29 Design or Procedure utilized for the modification prescribes the use of specific materials, they should be documented using property P68 foresees use of (use foreseen by): E57 Material of E29 Design or Procedure, rather than via P126 employed (was employed in): E57 Material.
Bearbeitung
Modification
Modificação
Modyfikacja
Τροποποίηση
Событие Изменения
修改
This class comprises activities that are designed to, and succeed in, creating one or more new items. It specializes the notion of modification into production. The decision as to whether or not an object is regarded as new is context sensitive. Normally, items are considered “new” if there is no obvious overall similarity between them and the consumed items and material used in their production. In other cases, an item is considered “new” because it becomes relevant to documentation by a modification. For example, the scribbling of a name on a potsherd may make it a voting token. The original potsherd may not be worth documenting, in contrast to the inscribed one. This entity can be collective: the printing of a thousand books, for example, would normally be considered a single event. An event should also be documented using E81 Transformation if it results in the destruction of one or more objects and the simultaneous production of others using parts or material from the originals. In this case, the new items have separate identities and matter is preserved, but identity is not.
Herstellung
Production
Produkcja
Produção
Παραγωγή
Событие Производства
生产
This class comprises the actions of making assertions about properties of an object or any relation between two items or concepts. This class allows the documentation of how the respective assignment came about, and whose opinion it was. All the attributes or properties assigned in such an action can also be seen as directly attached to the respective item or concept, possibly as a collection of contradictory values. All cases of properties in this model that are also described indirectly through an action are characterised as "short cuts" of this action. This redundant modelling of two alternative views is preferred because many implementations may have good reasons to model either the action or the short cut, and the relation between both alternatives can be captured by simple rules. In particular, the class describes the actions of people making propositions and statements during certain museum procedures, e.g. the person and date when a condition statement was made, an identifier was assigned, the museum object was measured, etc. Which kinds of such assignments and statements need to be documented explicitly in structures of a schema rather than free text, depends on if this information should be accessible by structured queries.
Affectation d'attribut
Atribuição de Característica
Attribute Assignment
Merkmalszuweisung
Przypisanie atrybutu
Απόδοση Ιδιοτήτων
Присвоение Атрибута
屬性指定
This class describes the act of assessing the state of preservation of an object during a particular period. The condition assessment may be carried out by inspection, measurement or through historical research. This class is used to document circumstances of the respective assessment that may be relevant to interpret its quality at a later stage, or to continue research on related documents.
Avaliação do Estado Material
Condition Assessment
Expertise de l'état matériel
Ocena stanu
Zustandsfeststellung
Εκτίμηση Κατάστασης
Оценка Состояния
状态评估
This class comprises activities that result in the allocation of an identifier to an instance of E1 CRM Entity. An E15 Identifier Assignment may include the creation of the identifier from multiple constituents, which themselves may be instances of E41 Appellation. The syntax and kinds of constituents to be used may be declared in a rule constituting an instance of E29 Design or Procedure. Examples of such identifiers include Find Numbers, Inventory Numbers, uniform titles in the sense of librarianship and Digital Object Identifiers (DOI). Documenting the act of identifier assignment and deassignment is especially useful when objects change custody or the identification system of an organization is changed. In order to keep track of the identity of things in such cases, it is important to document by whom, when and for what purpose an identifier is assigned to an item. The fact that an identifier is a preferred one for an organisation can be expressed by using the property E1 CRM Entity. P48 has preferred identifier (is preferred identifier of): E42 Identifier. It can better be expressed in a context independent form by assigning a suitable E55 Type, such as “preferred identifier assignment”, to the respective instance of E15 Identifier Assignment via the P2 has type property.
Atribuição de Identificador
Attribution d’identificateur
Identifier Assignment
Kennzeichenzuweisung
Przypisanie identyfikatora
Απόδοση Αναγνωριστικού
Назначение Идентификатора
标识符指定
This class comprises actions measuring physical properties and other values that can be determined by a systematic procedure. Examples include measuring the monetary value of a collection of coins or the running time of a specific video cassette. The E16 Measurement may use simple counting or tools, such as yardsticks or radiation detection devices. The interest is in the method and care applied, so that the reliability of the result may be judged at a later stage, or research continued on the associated documents. The date of the event is important for dimensions, which may change value over time, such as the length of an object subject to shrinkage. Details of methods and devices are best handled as free text, whereas basic techniques such as "carbon 14 dating" should be encoded using P2 has type (is type of:) E55 Type.
Measurement
Medição
Messung
Mesurage
Pomiar
Μέτρηση
Событие Измерения
测量
This class comprises the actions of classifying items of whatever kind. Such items include objects, specimens, people, actions and concepts. This class allows for the documentation of the context of classification acts in cases where the value of the classification depends on the personal opinion of the classifier, and the date that the classification was made. This class also encompasses the notion of "determination," i.e. the systematic and molecular identification of a specimen in biology.
Atribuição de Tipo
Attribution de type
Przypisanie typu
Type Assignment
Typuszuweisung
Απόδοση Τύπου
Присвоение Типа
类型指定
This class comprises all persistent physical items with a relatively stable form, man-made or natural. Depending on the existence of natural boundaries of such things, the CRM distinguishes the instances of E19 Physical Object from instances of E26 Physical Feature, such as holes, rivers, pieces of land etc. Most instances of E19 Physical Object can be moved (if not too heavy), whereas features are integral to the surrounding matter. An instance of E18 Physical Thing occupies not only a particular geometric space, but in the course of its existence it also forms a trajectory through spacetime, which occupies a real, that is phenomenal, volume in spacetime. We include in the occupied space the space filled by the matter of the physical thing and all its inner spaces, such as the interior of a box. Physical things consisting of aggregations of physically unconnected objects, such as a set of chessmen, occupy a number of individually contiguous spacetime volumes equal to the number of unconnected objects that constitute the set. We model E18 Physical Thing to be a subclass of E72 Legal Object and of E92 Spacetime volume. The latter is intended as a phenomenal spacetime volume as defined in CRMgeo (Doerr and Hiebel 2013). By virtue of this multiple inheritance we can discuss the physical extent of an E18 Physical Thing without representing each instance of it together with an instance of its associated spacetime volume. This model combines two quite different kinds of substance: an instance of E18 Physical Thing is matter while a spacetime volume is an aggregation of points in spacetime. However, the real spatiotemporal extent of an instance of E18 Physical Thing is regarded to be unique to it, due to all its details and fuzziness; its identity and existence depends uniquely on the identity of the instance of E18 Physical Thing. Therefore this multiple inheritance is unambiguous and effective and furthermore corresponds to the intuitions of natural language. The CIDOC CRM is generally not concerned with amounts of matter in fluid or gaseous states.
Chose matérielle
Coisa Material
Materielles
Physical Thing
Rzecz fizyczna
Υλικό Πράγμα
Физическая Вещь
实体物
This class comprises items of a material nature that are units for documentation and have physical boundaries that separate them completely in an objective way from other objects. The class also includes all aggregates of objects made for functional purposes of whatever kind, independent of physical coherence, such as a set of chessmen. Typically, instances of E19 Physical Object can be moved (if not too heavy). In some contexts, such objects, except for aggregates, are also called “bona fide objects” (Smith & Varzi, 2000, pp.401-420), i.e. naturally defined objects. The decision as to what is documented as a complete item, rather than by its parts or components, may be a purely administrative decision or may be a result of the order in which the item was acquired.
Materieller Gegenstand
Obiekt fizyczny
Objet matériel
Objeto Material
Physical Object
Υλικό Αντικείμενο
Физический Объект
实体物件
This class comprises all things in the universe of discourse of the CIDOC Conceptual Reference Model. It is an abstract concept providing for three general properties: 1. Identification by name or appellation, and in particular by a preferred identifier 2. Classification by type, allowing further refinement of the specific subclass an instance belongs to 3. Attachment of free text for the expression of anything not captured by formal properties With the exception of E59 Primitive Value, all other classes within the CRM are directly or indirectly specialisations of E1 CRM Entity.
Byt CRM
CRM Entity
CRM Entität
CRM Сущность
CRM实体
Entidade CRM
Entité CRM
Οντότητα CIDOC CRM
This class comprises individual items of a material nature, which live, have lived or are natural products of or from living organisms. Artificial objects that incorporate biological elements, such as Victorian butterfly frames, can be documented as both instances of E20 Biological Object and E22 Man-Made Object.
Biological Object
Biologischer Gegenstand
Obiekt biologiczny
Objet biologique
Objeto Biológico
Βιολογικό Ακτικείμενο
Биологический Объект
生物体
This class comprises real persons who live or are assumed to have lived. Legendary figures that may have existed, such as Ulysses and King Arthur, fall into this class if the documentation refers to them as historical figures. In cases where doubt exists as to whether several persons are in fact identical, multiple instances can be created and linked to indicate their relationship. The CRM does not propose a specific form to support reasoning about possible identity.
Osoba
Person
Personne
Pessoa
Πρόσωπο
Личность
人物
This class comprises physical objects purposely created by human activity. No assumptions are made as to the extent of modification required to justify regarding an object as man-made. For example, an inscribed piece of rock or a preserved butterfly are both regarded as instances of E22 Man-Made Object.
Artefakt
Künstlicher Gegenstand
Man-Made Object
Objet fabriqué
Objeto Fabricado
Ανθρωπογενές Αντικείμενο
Рукотворный Объект
人造物件
This class comprises all persistent physical items that are purposely created by human activity. This class comprises man-made objects, such as a swords, and man-made features, such as rock art. No assumptions are made as to the extent of modification required to justify regarding an object as man-made. For example, a “cup and ring” carving on bedrock is regarded as instance of E24 Physical Man-Made Thing.
Chose matérielle fabriquée
Coisa Material Fabricada
Hergestelltes
Physical Man-Made Thing
Wytwór fizyczny
Ανθρωπογενές Υλικό Πράγμα
Физическая Рукотворная Вещь
人造实体物
This class comprises physical features that are purposely created by human activity, such as scratches, artificial caves, artificial water channels, etc. No assumptions are made as to the extent of modification required to justify regarding a feature as man-made. For example, rock art or even “cup and ring” carvings on bedrock a regarded as types of E25 Man-Made Feature.
Característica Fabricada
Caractéristique fabriquée
Cecha artefaktualna
Hergestelltes Merkmal
Man-Made Feature
Ανθρωπογενές Μόρφωμα
Искусственный Признак
人造外貌表征
This class comprises identifiable features that are physically attached in an integral way to particular physical objects. Instances of E26 Physical Feature share many of the attributes of instances of E19 Physical Object. They may have a one-, two- or three-dimensional geometric extent, but there are no natural borders that separate them completely in an objective way from the carrier objects. For example, a doorway is a feature but the door itself, being attached by hinges, is not. Instances of E26 Physical Feature can be features in a narrower sense, such as scratches, holes, reliefs, surface colours, reflection zones in an opal crystal or a density change in a piece of wood. In the wider sense, they are portions of particular objects with partially imaginary borders, such as the core of the Earth, an area of property on the surface of the Earth, a landscape or the head of a contiguous marble statue. They can be measured and dated, and it is sometimes possible to state who or what is or was responsible for them. They cannot be separated from the carrier object, but a segment of the carrier object may be identified (or sometimes removed) carrying the complete feature. This definition coincides with the definition of "fiat objects" (Smith & Varzi, 2000, pp.401-420), with the exception of aggregates of “bona fide objects”.
Característica Material
Caractéristique matérielle
Cecha fizyczna
Materielles Merkmal
Physical Feature
Υλικό Μόρφωμα
Физический Признак
实体外貌表征
This class comprises pieces of land or sea floor. In contrast to the purely geometric notion of E53 Place, this class describes constellations of matter on the surface of the Earth or other celestial body, which can be represented by photographs, paintings and maps. Instances of E27 Site are composed of relatively immobile material items and features in a particular configuration at a particular location
Gelände
Lugar
Miejsce
Site
Φυσικός Χώρος
Участок
场地
This class comprises non-material products of our minds and other human produced data that have become objects of a discourse about their identity, circumstances of creation or historical implication. The production of such information may have been supported by the use of technical devices such as cameras or computers. Characteristically, instances of this class are created, invented or thought by someone, and then may be documented or communicated between persons. Instances of E28 Conceptual Object have the ability to exist on more than one particular carrier at the same time, such as paper, electronic signals, marks, audio media, paintings, photos, human memories, etc. They cannot be destroyed. They exist as long as they can be found on at least one carrier or in at least one human memory. Their existence ends when the last carrier and the last memory are lost.
Begrifflicher Gegenstand
Conceptual Object
Obiekt pojęciowy
Objet conceptuel
Objeto Conceitual
Νοητικό Αντικείμενο
Концептуальный Объект
概念物件
This class comprises documented plans for the execution of actions in order to achieve a result of a specific quality, form or contents. In particular it comprises plans for deliberate human activities that may result in the modification or production of instances of E24 Physical Thing. Instances of E29 Design or Procedure can be structured in parts and sequences or depend on others. This is modelled using P69 has association with (is associated with). Designs or procedures can be seen as one of the following: 1. A schema for the activities it describes 2. A schema of the products that result from their application. 3. An independent intellectual product that may have never been applied, such as Leonardo da Vinci’s famous plans for flying machines. Because designs or procedures may never be applied or only partially executed, the CRM models a loose relationship between the plan and the respective product.
Conception ou procédure
Design or Procedure
Entwurf oder Verfahren
Projekt lub Procedura
Projeto ou Procedimento
Σχέδιο
Проект или Процедура
设计或程序
This class comprises all phenomena, such as the instances of E4 Periods, E5 Events and states, which happen over a limited extent in time. In some contexts, these are also called perdurants. This class is disjoint from E77 Persistent Item. This is an abstract class and has no direct instances. E2 Temporal Entity is specialized into E4 Period, which applies to a particular geographic area (defined with a greater or lesser degree of precision), and E3 Condition State, which applies to instances of E18 Physical Thing.
Byt czasowy
Entidade Temporal
Entité temporelle
Geschehendes
Temporal Entity
Έγχρονη Οντότητα
Временная Сущность
时间实体
This class comprises legal privileges concerning material and immaterial things or their derivatives. These include reproduction and property rights
Direitos
Droit
Recht
Right
Uprawnienie
Δικαίωμα
Право
权限
This class comprises identifiable immaterial items that make propositions about reality. These propositions may be expressed in text, graphics, images, audiograms, videograms or by other similar means. Documentation databases are regarded as a special case of E31 Document. This class should not be confused with the term “document” in Information Technology, which is compatible with E73 Information Object.
Document
Documento
Dokument
Τεκμήριο
Документ
文献
This class comprises encyclopaedia, thesauri, authority lists and other documents that define terminology or conceptual systems for consistent use.
Authority Document
Document de référence
Documento de Referência
Dokument referencyjny
Referenzdokument
Πηγή Καθιερωμένων Όρων
Официальный Документ
权威文献
This class comprises identifiable expressions in natural language or languages. Instances of E33 Linguistic Object can be expressed in many ways: e.g. as written texts, recorded speech or sign language. However, the CRM treats instances of E33 Linguistic Object independently from the medium or method by which they are expressed. Expressions in formal languages, such as computer code or mathematical formulae, are not treated as instances of E33 Linguistic Object by the CRM. These should be modelled as instances of E73 Information Object. The text of an instance of E33 Linguistic Object can be documented in a note by P3 has note: E62 String
Linguistic Object
Obiekt lingwistyczny
Objet linguistique
Objeto Lingüístico
Sprachlicher Gegenstand
Γλωσσικό Αντικείμενο
Линвистический Объект
语言物件
This class comprises recognisable, short texts attached to instances of E24 Physical Man-Made Thing. The transcription of the text can be documented in a note by P3 has note: E62 String. The alphabet used can be documented by P2 has type: E55 Type. This class does not intend to describe the idiosyncratic characteristics of an individual physical embodiment of an inscription, but the underlying prototype. The physical embodiment is modelled in the CRM as E24 Physical Man-Made Thing. The relationship of a physical copy of a book to the text it contains is modelled using E84 Information Carrier. P128 carries (is carried by): E33 Linguistic Object.
Inschrift
Inscription
Inscrição
Napis
Επιγραφή
Надпись
题字
This class comprises the names assigned to works, such as texts, artworks or pieces of music. Titles are proper noun phrases or verbal phrases, and should not be confused with generic object names such as “chair”, “painting” or “book” (the latter are common nouns that stand for instances of E55 Type). Titles may be assigned by the creator of the work itself, or by a social group. This class also comprises the translations of titles that are used as surrogates for the original titles in different social contexts.
Titel
Titre
Tytuł
Título
Τίτλος
Заголовок
题目
This class comprises the intellectual or conceptual aspects of recognisable marks and images. This class does not intend to describe the idiosyncratic characteristics of an individual physical embodiment of a visual item, but the underlying prototype. For example, a mark such as the ICOM logo is generally considered to be the same logo when used on any number of publications. The size, orientation and colour may change, but the logo remains uniquely identifiable. The same is true of images that are reproduced many times. This means that visual items are independent of their physical support. The class E36 Visual Item provides a means of identifying and linking together instances of E24 Physical Man-Made Thing that carry the same visual symbols, marks or images etc. The property P62 depicts (is depicted by) between E24 Physical Man-Made Thing and depicted subjects (E1 CRM Entity) can be regarded as a short-cut of the more fully developed path from E24 Physical Man-Made Thing through P65 shows visual item (is shown by), E36 Visual Item, P138 represents (has representation) to E1CRM Entity, which in addition captures the optical features of the depiction.
Bildliches
Item Visual
Item visuel
Obiekt wizualny
Visual Item
Οπτικό Στοιχείο
Визуальный Предмет
视觉项目
This class comprises symbols, signs, signatures or short texts applied to instances of E24 Physical Man-Made Thing by arbitrary techniques in order to indicate the creator, owner, dedications, purpose, etc. This class specifically excludes features that have no semantic significance, such as scratches or tool marks. These should be documented as instances of E25 Man-Made Feature.
Marca
Mark
Marke
Marque
Znak
Σήμανση
Пометка
标志
This class comprises distributions of form, tone and colour that may be found on surfaces such as photos, paintings, prints and sculptures or directly on electronic media. The degree to which variations in the distribution of form and colour affect the identity of an instance of E38 Image depends on a given purpose. The original painting of the Mona Lisa in the Louvre may be said to bear the same instance of E38 Image as reproductions in the form of transparencies, postcards, posters or T-shirts, even though they may differ in size and carrier and may vary in tone and colour. The images in a “spot the difference” competition are not the same with respect to their context, however similar they may at first appear.
Bild
Image
Imagem
Obraz
Εικόνα
Изображение
图像
This class comprises people, either individually or in groups, who have the potential to perform intentional actions of kinds for which someone may be held responsible. The CRM does not attempt to model the inadvertent actions of such actors. Individual people should be documented as instances of E21 Person, whereas groups should be documented as instances of either E74 Group or its subclass E40 Legal Body.
Actor
Agent
Agente
Akteur
Aktor
Δράστης
Агент
角色
This class comprises the states of objects characterised by a certain condition over a time-span. An instance of this class describes the prevailing physical condition of any material object or feature during a specific E52 Time Span. In general, the time-span for which a certain condition can be asserted may be shorter than the real time-span, for which this condition held. The nature of that condition can be described using P2 has type. For example, the E3 Condition State “condition of the SS Great Britain between 22 September 1846 and 27 August 1847” can be characterized as E55 Type “wrecked”.
Condition State
Estado Material
Stan
Zustandsphase
État matériel
Κατάσταση
Состояние
状态
This class comprises institutions or groups of people that have obtained a legal recognition as a group and can act collectively as agents. This means that they can perform actions, own property, create or destroy things and can be held collectively responsible for their actions like individual people. The term 'personne morale' is often used for this in French.
Collectivité
Juristische Person
Legal Body
Osoba prawna
Pessoa Jurídica
Νομικό Πρόσωπο
Юридическое Лицо
法律组织
This class comprises signs, either meaningful or not, or arrangements of signs following a specific syntax, that are used or can be used to refer to and identify a specific instance of some class or category within a certain context. Instances of E41 Appellation do not identify things by their meaning, even if they happen to have one, but instead by convention, tradition, or agreement. Instances of E41 Appellation are cultural constructs; as such, they have a context, a history, and a use in time and space by some group of users. A given instance of E41 Appellation can have alternative forms, i.e., other instances of E41 Appellation that are always regarded as equivalent independent from the thing it denotes. Specific subclasses of E41 Appellation should be used when instances of E41 Appellation of a characteristic form are used for particular objects. Instances of E49 Time Appellation, for example, which take the form of instances of E50 Date, can be easily recognised. E41 Appellation should not be confused with the act of naming something. Cf. E15 Identifier Assignment
Appellation
Benennung
Designação
Opis
Ονομασία
Обозначение
称号
This class comprises strings or codes assigned to instances of E1 CRM Entity in order to identify them uniquely and permanently within the context of one or more organisations. Such codes are often known as inventory numbers, registration codes, etc. and are typically composed of alphanumeric sequences. The class E42 Identifier is not normally used for machine-generated identifiers used for automated processing unless these are also used by human agents.
Identificador de Objeto
Identificateur d'objet
Identyfikator
Kennung
Κωδικός Αναγνώρισης
Идентификатор Объекта
标识符
This class comprises any sort of identifier characteristically used to refer to an E53 Place. Instances of E44 Place Appellation may vary in their degree of precision and their meaning may vary over time - the same instance of E44 Place Appellation may be used to refer to several places, either because of cultural shifts, or because objects used as reference points have moved around. Instances of E44 Place Appellation can be extremely varied in form: postal addresses, instances of E47 Spatial Coordinate, and parts of buildings can all be considered as instances of E44 Place Appellation.
Appellation de lieu
Designação de Local
Opis miejsca
Ortsbenennung
Place Appellation
Ονομασία Τόπου
Обозначение Места
地点称号
This class comprises identifiers expressed in coding systems for places, such as postal addresses used for mailing. An E45 Address can be considered both as the name of an E53 Place and as an E51 Contact Point for an E39 Actor. This dual aspect is reflected in the multiple inheritance. However, some forms of mailing addresses, such as a postal box, are only instances of E51 Contact Point, since they do not identify any particular Place. These should not be documented as instances of E45 Address.
Address
Adres
Adresse
Endereço
Διεύθυνση
Адрес
地址
This class comprises areas of objects referred to in terms specific to the general geometry or structure of its kind. The 'prow' of the boat, the 'frame' of the picture, the 'front' of the building are all instances of E46 Section Definition. The class highlights the fact that parts of objects can be treated as locations. This holds in particular for features without natural boundaries, such as the “head” of a marble statue made out of one block (cf. E53 Place). In answer to the question 'where is the signature?' one might reply 'on the lower left corner'. (Section Definition is closely related to the term “segment” in Gerstl, P.& Pribbenow, S, 1996 “ A conceptual theory of part – whole relations and its applications”, Data & Knowledge Engineering 20 305-322, North Holland- Elsevier ).
Abschnittsdefinition
Designação de Seção
Désignation de section
Opis granicy
Section Definition
Ονομασία Τμήματος
Определение Района
区域定义
This class comprises the textual or numeric information required to locate specific instances of E53 Place within schemes of spatial identification. Coordinates are a specific form of E44 Place Appellation, that is, a means of referring to a particular E53 Place. Coordinates are not restricted to longitude, latitude and altitude. Any regular system of reference that maps onto an E19 Physical Object can be used to generate coordinates.
Coordenadas Espaciais
Coordonnées spatiales
Raumkoordinaten
Spatial Coordinates
Współrzędne przestrzenne
Χωρικές Συντεταγμένες
Пространственные Координаты
空间坐标
This class comprises particular and common forms of E44 Place Appellation. Place Names may change their application over time: the name of an E53 Place may change, and a name may be reused for a different E53 Place. Instances of E48 Place Name are typically subject to place name gazetteers.
Nazwa miejsca
Nome de Local
Orts- oder Flurname
Place Name
Toponyme
Τοπωνύμιο
Название Места
地名
This class comprises all forms of names or codes, such as historical periods, and dates, which are characteristically used to refer to a specific E52 Time-Span. The instances of E49 Time Appellation may vary in their degree of precision, and they may be relative to other time frames, “Before Christ” for example. Instances of E52 Time-Span are often defined by reference to a cultural period or an event e.g. ‘the duration of the Ming Dynasty’.
Appellation temporelle
Designação de Tempo
Opis czasu
Time Appellation
Zeitbenennung
Ονομασία Χρόνου
Обозначение Времени
时间称号
This class comprises sets of coherent phenomena or cultural manifestations occurring in time and space. It is the social or physical coherence of these phenomena that identify an E4 Period and not the associated spatiotemporal extent. This extent is only the "ground" or space in an abstract physical sense that the actual process of growth, spread and retreat has covered. Consequently, different periods can overlap and coexist in time and space, such as when a nomadic culture exists in the same area and time as a sedentary culture. This also means that overlapping land use rights, common among first nations, amounts to overlapping periods. Often, this class is used to describe prehistoric or historic periods such as the "Neolithic Period", the "Ming Dynasty" or the "McCarthy Era", but also geopolitical units and activities of settlements are regarded as special cases of E4 Period. However, there are no assumptions about the scale of the associated phenomena. In particular all events are seen as synthetic processes consisting of coherent phenomena. Therefore E4 Period is a superclass of E5 Event. For example, a modern clinical E67 Birth can be seen as both an atomic E5 Event and as an E4 Period that consists of multiple activities performed by multiple instances of E39 Actor. As the actual extent of an E4 Period in spacetime we regard the trajectories of the participating physical things during their participation in an instance of E4 Period. This includes the open spaces via which these things have interacted and the spaces by which they had the potential to interact during that period or event in the way defined by the type of the respective period or event. Examples include the air in a meeting room transferring the voices of the participants. Since these phenomena are fuzzy, we assume the spatiotemporal extent to be contiguous, except for cases of phenomena spreading out over islands or other separated areas, including geopolitical units distributed over disconnected areas such as islands or colonies. Whether the trajectories necessary for participants to travel between these areas are regarded as part of the spatiotemporal extent or not has to be decided in each case based on a concrete analysis, taking use of the sea for other purposes than travel, such as fishing, into consideration. One may also argue that the activities to govern disconnected areas imply travelling through spaces connecting them and that these areas hence are spatially connected in a way, but it appears counterintuitive to consider for instance travel routes in international waters as extensions of geopolitical units. Consequently, an instance of E4 Period may occupy a number of disjoint spacetime volumes, however there must not be a discontinuity in the timespan covered by these spacetime volumes. This means that an instance of E4 Period must be contiguous in time. If it has ended in all areas, it has ended as a whole. However it may end in one area before another, such as in the Polynesian migration, and it continues as long as it is ongoing in at least one area. We model E4 Period as a subclass of E2 Temporal Entity and of E92 Spacetime volume. The latter is intended as a phenomenal spacetime volume as defined in CRMgeo (Doerr and Hiebel 2013). By virtue of this multiple inheritance we can discuss the physical extent of an E4 Period without representing each instance of it together with an instance of its associated spacetime volume. This model combines two quite different kinds of substance: an instance of E4 Period is a phenomena while a space-time volume is an aggregation of points in spacetime. However, the real spatiotemporal extent of an instance of E4 Period is regarded to be unique to it due to all its details and fuzziness; its identity and existence depends uniquely on the identity of the instance of E4 Period. Therefore this multiple inheritance is unambiguous and effective and furthermore corresponds to the intuitions of natural language. There are two different conceptualisations of 'artistic style', defined either by physical features or by historical context. For example, “Impressionism” can be viewed as a period lasting from approximately 1870 to 1905 during which paintings with particular characteristics were produced by a group of artists that included (among others) Monet, Renoir, Pissarro, Sisley and Degas. Alternatively, it can be regarded as a style applicable to all paintings sharing the characteristics of the works produced by the Impressionist painters, regardless of historical context. The first interpretation is an instance of E4 Period, and the second defines morphological object types that fall under E55 Type. Another specific case of an E4 Period is the set of activities and phenomena associated with a settlement, such as the populated period of Nineveh.
Okres
Period
Período
Phase
Période
Περίοδος
Период
期间
This class comprises specific forms of E49 Time Appellation.
Data
Datum
Ημερομηνία
Дата
日期
This class comprises identifiers employed, or understood, by communication services to direct communications to an instance of E39 Actor. These include E-mail addresses, telephone numbers, post office boxes, Fax numbers, URLs etc. Most postal addresses can be considered both as instances of E44 Place Appellation and E51 Contact Point. In such cases the subclass E45 Address should be used. URLs are addresses used by machines to access another machine through an http request. Since the accessed machine acts on behalf of the E39 Actor providing the machine, URLs are considered as instances of E51 Contact Point to that E39 Actor.
Contact Point
Coordonnées individuelles
Kontakt
Kontaktpunkt
Ponto de Contato
Στοιχείο Επικοινωνίας
Контакт
联系方式
This class comprises abstract temporal extents, in the sense of Galilean physics, having a beginning, an end and a duration. Time Span has no other semantic connotations. Time-Spans are used to define the temporal extent of instances of E4 Period, E5 Event and any other phenomena valid for a certain time. An E52 Time-Span may be identified by one or more instances of E49 Time Appellation. Since our knowledge of history is imperfect, instances of E52 Time-Span can best be considered as approximations of the actual Time-Spans of temporal entities. The properties of E52 Time-Span are intended to allow these approximations to be expressed precisely. An extreme case of approximation, might, for example, define an E52 Time-Span having unknown beginning, end and duration. Used as a common E52 Time-Span for two events, it would nevertheless define them as being simultaneous, even if nothing else was known. Automatic processing and querying of instances of E52 Time-Span is facilitated if data can be parsed into an E61 Time Primitive.
Durée
Período de Tempo
Time-Span
Trwanie
Zeitspanne
Χρονικό Διάστημα
Интервал Времени
时段
This class comprises extents in space, in particular on the surface of the earth, in the pure sense of physics: independent from temporal phenomena and matter. The instances of E53 Place are usually determined by reference to the position of “immobile” objects such as buildings, cities, mountains, rivers, or dedicated geodetic marks. A Place can be determined by combining a frame of reference and a location with respect to this frame. It may be identified by one or more instances of E44 Place Appellation. It is sometimes argued that instances of E53 Place are best identified by global coordinates or absolute reference systems. However, relative references are often more relevant in the context of cultural documentation and tend to be more precise. In particular, we are often interested in position in relation to large, mobile objects, such as ships. For example, the Place at which Nelson died is known with reference to a large mobile object – H.M.S Victory. A resolution of this Place in terms of absolute coordinates would require knowledge of the movements of the vessel and the precise time of death, either of which may be revised, and the result would lack historical and cultural relevance. Any object can serve as a frame of reference for E53 Place determination. The model foresees the notion of a "section" of an E19 Physical Object as a valid E53 Place determination.
Lieu
Local
Ort
Place
Τόπος
Место
地点
This class comprises quantifiable properties that can be measured by some calibrated means and can be approximated by values, i.e. points or regions in a mathematical or conceptual space, such as natural or real numbers, RGB values etc. An instance of E54 Dimension represents the true quantity, independent from its numerical approximation, e.g. in inches or in cm. The properties of the class E54 Dimension allow for expressing the numerical approximation of the values of an instance of E54 Dimension. If the true values belong to a non-discrete space, such as spatial distances, it is recommended to record them as approximations by intervals or regions of indeterminacy enclosing the assumed true values. For instance, a length of 5 cm may be recorded as 4.5-5.5 cm, according to the precision of the respective observation. Note, that interoperability of values described in different units depends critically on the representation as value regions. Numerical approximations in archaic instances of E58 Measurement Unit used in historical records should be preserved. Equivalents corresponding to current knowledge should be recorded as additional instances of E54 Dimension as appropriate.
Dimension
Dimensions
Dimensão
Maß
Wymiar
Μέγεθος
Величина
规模数量
This class comprises concepts denoted by terms from thesauri and controlled vocabularies used to characterize and classify instances of CRM classes. Instances of E55 Type represent concepts in contrast to instances of E41 Appellation which are used to name instances of CRM classes. E55 Type is the CRM’s interface to domain specific ontologies and thesauri. These can be represented in the CRM as subclasses of E55 Type, forming hierarchies of terms, i.e. instances of E55 Type linked via P127 has broader term (has narrower term). Such hierarchies may be extended with additional properties.
Tipo
Typ
Type
Typus
Τύπος
Тип
类型
This class is a specialization of E55 Type and comprises the natural languages in the sense of concepts. This type is used categorically in the model without reference to instances of it, i.e. the Model does not foresee the description of instances of instances of E56 Language, e.g.: “instances of Mandarin Chinese”. It is recommended that internationally or nationally agreed codes and terminology are used to denote instances of E56 Language, such as those defined in ISO 639:1988.
Język
Language
Langue
Língua
Sprache
Γλώσσα
Язык
语言
This class is a specialization of E55 Type and comprises the concepts of materials. Instances of E57 Material may denote properties of matter before its use, during its use, and as incorporated in an object, such as ultramarine powder, tempera paste, reinforced concrete. Discrete pieces of raw-materials kept in museums, such as bricks, sheets of fabric, pieces of metal, should be modelled individually in the same way as other objects. Discrete used or processed pieces, such as the stones from Nefer Titi's temple, should be modelled as parts (cf. P46 is composed of). This type is used categorically in the model without reference to instances of it, i.e. the Model does not foresee the description of instances of instances of E57 Material, e.g.: “instances of gold”. It is recommended that internationally or nationally agreed codes and terminology are used.
Material
Materiał
Matériau
Υλικό
Материал
材料
This class is a specialization of E55 Type and comprises the types of measurement units: feet, inches, centimetres, litres, lumens, etc. This type is used categorically in the model without reference to instances of it, i.e. the Model does not foresee the description of instances of instances of E58 Measurement Unit, e.g.: “instances of cm”. Syst?me International (SI) units or internationally recognized non-SI terms should be used whenever possible. (ISO 1000:1992). Archaic Measurement Units used in historical records should be preserved.
Jednostka miary
Maßeinheit
Measurement Unit
Unidade de Medida
Unité de mesure
Μονάδα Μέτρησης
Единица Измерения
测量单位
This class comprises changes of states in cultural, social or physical systems, regardless of scale, brought about by a series or group of coherent physical, cultural, technological or legal phenomena. Such changes of state will affect instances of E77 Persistent Item or its subclasses. The distinction between an E5 Event and an E4 Period is partly a question of the scale of observation. Viewed at a coarse level of detail, an E5 Event is an ‘instantaneous’ change of state. At a fine level, the E5 Event can be analysed into its component phenomena within a space and time frame, and as such can be seen as an E4 Period. The reverse is not necessarily the case: not all instances of E4 Period give rise to a noteworthy change of state.
Ereignis
Event
Evento
Zdarzenie
Événement
Συμβάν
Событие
事件
This class comprises events that bring into existence any E77 Persistent Item. It may be used for temporal reasoning about things (intellectual products, physical items, groups of people, living beings) beginning to exist; it serves as a hook for determination of a terminus post quem and ante quem.
Beginning of Existence
Daseinsbeginn
Début d'existence
Início da Existência
Początek istnienia
Αρχή Ύπαρξης
Начало Существования
存在开始
This class comprises events that end the existence of any E77 Persistent Item. It may be used for temporal reasoning about things (physical items, groups of people, living beings) ceasing to exist; it serves as a hook for determination of a terminus postquem and antequem. In cases where substance from a Persistent Item continues to exist in a new form, the process would be documented by E81 Transformation.
Daseinsende
End of Existence
Fim da Existência
Fin d'existence
Koniec istnienia
Τέλος Ύπαρξης
Конец Существования
存在结束
This class comprises events that result in the creation of conceptual items or immaterial products, such as legends, poems, texts, music, images, movies, laws, types etc.
Begriffliche Schöpfung
Creation
Criação
Création
Wytworzenie
Δημιουργία
Событие Творения
创造
This class comprises events that result in the formation of a formal or informal E74 Group of people, such as a club, society, association, corporation or nation. E66 Formation does not include the arbitrary aggregation of people who do not act as a collective. The formation of an instance of E74 Group does not require that the group is populated with members at the time of formation. In order to express the joining of members at the time of formation, the respective activity should be simultaneously an instance of both E66 Formation and E85 Joining.
Formation
Formação
Gruppenbildung
Tworzenie
Συγκρότηση Ομάδας
Событие Формирования
组成
This class comprises the births of human beings. E67 Birth is a biological event focussing on the context of people coming into life. (E63 Beginning of Existence comprises the coming into life of any living beings). Twins, triplets etc. are brought into life by the same E67 Birth event. The introduction of the E67 Birth event as a documentation element allows the description of a range of family relationships in a simple model. Suitable extensions may describe more details and the complexity of motherhood with the intervention of modern medicine. In this model, the biological father is not seen as a necessary participant in the E67 Birth event.
Birth
Geburt
Naissance
Narodziny
Nascimento
Γέννηση
Рождение
诞生
This class comprises the events that result in the formal or informal termination of an E74 Group of people. If the dissolution was deliberate, the Dissolution event should also be instantiated as an E7 Activity.
Dissolution
Dissolução
Gruppenauflösung
Rozwiązanie
Διάλυση Ομάδας
Роспуск
解散
This class comprises the deaths of human beings. If a person is killed, their death should be instantiated as E69 Death and as E7 Activity. The death or perishing of other living beings should be documented using E64 End of Existence.
Death
Mort
Morte
Tod
Śmierć
Θάνατος
Смерть
死亡
This class comprises events that destroy one or more instances of E18 Physical Thing such that they lose their identity as the subjects of documentation. Some destruction events are intentional, while others are independent of human activity. Intentional destruction may be documented by classifying the event as both an E6 Destruction and E7 Activity. The decision to document an object as destroyed, transformed or modified is context sensitive: 1. If the matter remaining from the destruction is not documented, the event is modelled solely as E6 Destruction. 2. An event should also be documented using E81 Transformation if it results in the destruction of one or more objects and the simultaneous production of others using parts or material from the original. In this case, the new items have separate identities. Matter is preserved, but identity is not. 3. When the initial identity of the changed instance of E18 Physical Thing is preserved, the event should be documented as E11 Modification.
Destruction
Destruição
Zerstörung
Zniszczenie
Καταστροφή
Разрушение
摧毁
This general class comprises discrete, identifiable, instances of E77 Persistent Item that are documented as single units, that either consist of matter or depend on being carried by matter and are characterized by relative stability. They may be intellectual products or physical things. They may for instance have a solid physical form, an electronic encoding, or they may be a logical concept or structure.
Chose
Coisa
Rzecz
Sache
Thing
Πράγμα
Вещь
万物
This class comprises discrete, identifiable man-made items that are documented as single units. These items are either intellectual products or man-made physical things, and are characterized by relative stability. They may for instance have a solid physical form, an electronic encoding, or they may be logical concepts or structures.
Chose fabriquée
Coisa Fabricada
Künstliches
Man-Made Thing
Wytwór
Ανθρώπινο Δημιούργημα
Рукотворная Вещь
人造物
This class comprises those material or immaterial items to which instances of E30 Right, such as the right of ownership or use, can be applied. This is true for all E18 Physical Thing. In the case of instances of E28 Conceptual Object, however, the identity of the E28 Conceptual Object or the method of its use may be too ambiguous to reliably establish instances of E30 Right, as in the case of taxa and inspirations. Ownership of corporations is currently regarded as out of scope of the CRM.
Legal Object
Obiekt prawny
Objet juridique
Objeto Jurídico
Rechtsobjekt
Νομικό Αντικείμενο
Объект Права
法律物件
This class comprises identifiable immaterial items, such as a poems, jokes, data sets, images, texts, multimedia objects, procedural prescriptions, computer program code, algorithm or mathematical formulae, that have an objectively recognizable structure and are documented as single units. The encoding structure known as a "named graph" also falls under this class, so that each "named graph" is an instance of an E73 Information Object. An E73 Information Object does not depend on a specific physical carrier, which can include human memory, and it can exist on one or more carriers simultaneously. Instances of E73 Information Object of a linguistic nature should be declared as instances of the E33 Linguistic Object subclass. Instances of E73 Information Object of a documentary nature should be declared as instances of the E31 Document subclass. Conceptual items such as types and classes are not instances of E73 Information Object, nor are ideas without a reproducible expression.
Information Object
Informationsgegenstand
Obiekt informacyjny
Objet d'information
Objeto de Informação
Πληροφοριακό Αντικείμενο
Информационный Объект
信息物件
This class comprises any gatherings or organizations of E39 Actors that act collectively or in a similar way due to any form of unifying relationship. In the wider sense this class also comprises official positions which used to be regarded in certain contexts as one actor, independent of the current holder of the office, such as the president of a country. In such cases, it may happen that the Group never had more than one member. A joint pseudonym (i.e., a name that seems indicative of an individual but that is actually used as a persona by two or more people) is a particular case of E74 Group. A gathering of people becomes an E74 Group when it exhibits organizational characteristics usually typified by a set of ideas or beliefs held in common, or actions performed together. These might be communication, creating some common artifact, a common purpose such as study, worship, business, sports, etc. Nationality can be modeled as membership in an E74 Group (cf. HumanML markup). Married couples and other concepts of family are regarded as particular examples of E74 Group.
Group
Groupe
Grupa
Grupo
Menschliche Gruppe
Ομάδα
Группа
群组
This class comprises appellations that are by their form or syntax specific to identifying instances of E28 Conceptual Object, such as intellectual products, standardized patterns etc.
Appellation d'objet conceptuel
Begriff- oder Konzeptbenennung
Conceptual Object Appellation
Designação de Objeto Conceitual
Opis obiektu pojęciowego
Ονομασία Νοητικού Αντικειμένου
Обозначение Концептуального Объекта
概念物件称号
This class comprises items that have a persistent identity, sometimes known as “endurants” in philosophy. They can be repeatedly recognized within the duration of their existence by identity criteria rather than by continuity or observation. Persistent Items can be either physical entities, such as people, animals or things, or conceptual entities such as ideas, concepts, products of the imagination or common names. The criteria that determine the identity of an item are often difficult to establish -; the decision depends largely on the judgement of the observer. For example, a building is regarded as no longer existing if it is dismantled and the materials reused in a different configuration. On the other hand, human beings go through radical and profound changes during their life-span, affecting both material composition and form, yet preserve their identity by other criteria. Similarly, inanimate objects may be subject to exchange of parts and matter. The class E77 Persistent Item does not take any position about the nature of the applicable identity criteria and if actual knowledge about identity of an instance of this class exists. There may be cases, where the identity of an E77 Persistent Item is not decidable by a certain state of knowledge. The main classes of objects that fall outside the scope the E77 Persistent Item class are temporal objects such as periods, events and acts, and descriptive properties.
Byt trwający w czasie
Entidade Persistente
Entité persistante
Persistent Item
Seiendes
Постоянная Сущность
持续性项目
This class comprises aggregations of instances of E18 Physical Thing that are assembled and maintained ("curated" and "preserved", in museological terminology) by one or more instances of E39 Actor over time for a specific purpose and audience, and according to a particular collection development plan. Items may be added or removed from an E78 Collection in pursuit of this plan. This class should not be confused with the E39 Actor maintaining the E78 Collection often referred to with the name of the E78 Collection (e.g. “The Wallace Collection decided…”). Collective objects in the general sense, like a tomb full of gifts, a folder with stamps or a set of chessmen, should be documented as instances of E19 Physical Object, and not as instances of E78 Collection. This is because they form wholes either because they are physically bound together or because they are kept together for their functionality.
Coleção
Collection
Sammlung
Zbiór
Συλλογή
Коллекция
收藏
This class comprises activities that result in an instance of E24 Physical Man-Made Thing being increased, enlarged or augmented by the addition of a part. Typical scenarios include the attachment of an accessory, the integration of a component, the addition of an element to an aggregate object, or the accessioning of an object into a curated E78 Collection. Objects to which parts are added are, by definition, man-made, since the addition of a part implies a human activity. Following the addition of parts, the resulting man-made assemblages are treated objectively as single identifiable wholes, made up of constituent or component parts bound together either physically (for example the engine becoming a part of the car), or by sharing a common purpose (such as the 32 chess pieces that make up a chess set). This class of activities forms a basis for reasoning about the history and continuity of identity of objects that are integrated into other objects over time, such as precious gemstones being repeatedly incorporated into different items of jewellery, or cultural artifacts being added to different museum instances of E78 Collection over their lifespan.
Addition d'élément
Adição de Parte
Dodanie części
Part Addition
Teilhinzufügung
Προσθήκη Μερών
Добавление Части
部件增加
This class comprises actions intentionally carried out by instances of E39 Actor that result in changes of state in the cultural, social, or physical systems documented. This notion includes complex, composite and long-lasting actions such as the building of a settlement or a war, as well as simple, short-lived actions such as the opening of a door.
Activity
Activité
Atividade
Działanie
Handlung
Δράση
Деятельность
活动
This class comprises the activities that result in an instance of E18 Physical Thing being decreased by the removal of a part. Typical scenarios include the detachment of an accessory, the removal of a component or part of a composite object, or the deaccessioning of an object from a curated E78 Collection. If the E80 Part Removal results in the total decomposition of the original object into pieces, such that the whole ceases to exist, the activity should instead be modelled as an E81 Transformation, i.e. a simultaneous destruction and production. In cases where the part removed has no discernible identity prior to its removal but does have an identity subsequent to its removal, the activity should be regarded as both E80 Part Removal and E12 Production. This class of activities forms a basis for reasoning about the history, and continuity of identity over time, of objects that are removed from other objects, such as precious gemstones being extracted from different items of jewelry, or cultural artifacts being deaccessioned from different museum collections over their lifespan.
Part Removal
Remoção de Parte
Soustraction d'élément
Teilentfernung
Usunięcie części
Αφαίρεση Μερών
Удаление Части
部件删除
This class comprises the events that result in the simultaneous destruction of one or more than one E77 Persistent Item and the creation of one or more than one E77 Persistent Item that preserves recognizable substance from the first one(s) but has fundamentally different nature and identity. Although the old and the new instances of E77 Persistent Item are treated as discrete entities having separate, unique identities, they are causally connected through the E81 Transformation; the destruction of the old E77 Persistent Item(s) directly causes the creation of the new one(s) using or preserving some relevant substance. Instances of E81 Transformation are therefore distinct from re-classifications (documented using E17 Type Assignment) or modifications (documented using E11 Modification) of objects that do not fundamentally change their nature or identity. Characteristic cases are reconstructions and repurposing of historical buildings or ruins, fires leaving buildings in ruins, taxidermy of specimen in natural history and the reorganization of a corporate body into a new one.
Przemiana
Transformation
Transformação
Umwandlung
Μετατροπή
Трансформация
转变
This class comprises any sort of name, number, code or symbol characteristically used to identify an E39 Actor. An E39 Actor will typically have more than one E82 Actor Appellation, and instances of E82 Actor Appellation in turn may have alternative representations. The distinction between corporate and personal names, which is particularly important in library applications, should be made by explicitly linking the E82 Actor Appellation to an instance of either E21 Person or E74 Group/E40 Legal Body. If this is not possible, the distinction can be made through the use of the P2 has type mechanism.
Actor Appellation
Akteurbenennung
Appellation d'agent
Designação de Agente
Opis aktora
Ονομασία Δράστη
Обозначение Агента
角色称号
This class comprises activities formally defining new types of items. It is typically a rigorous scholarly or scientific process that ensures a type is exhaustively described and appropriately named. In some cases, particularly in archaeology and the life sciences, E83 Type Creation requires the identification of an exemplary specimen and the publication of the type definition in an appropriate scholarly forum. The activity of E83 Type Creation is central to research in the life sciences, where a type would be referred to as a “taxon,” the type description as a “protologue,” and the exemplary specimens as “orgininal element” or “holotype”.
Criação de Tipo
Création de type
Type Creation
Typuserfindung
Wytworzenie typu
Δημιουργία Τύπου
Создание Типа
类型创造
This class comprises all instances of E22 Man-Made Object that are explicitly designed to act as persistent physical carriers for instances of E73 Information Object. An E84 Information Carrier may or may not contain information, e.g., a diskette. Note that any E18 Physical Thing may carry information, such as an E34 Inscription. However, unless it was specifically designed for this purpose, it is not an Information Carrier. Therefore the property P128 carries (is carried by) applies to E18 Physical Thing in general.
Information Carrier
Informationsträger
Nośnik informacji
Suporte de Informação
Support d'information
Φορέας Πληροφορίας
Носитель Информации
信息载体
This class comprises the activities that result in an instance of E39 Actor becoming a member of an instance of E74 Group. This class does not imply initiative by either party. It may be the initiative of a third party. Typical scenarios include becoming a member of a social organisation, becoming employee of a company, marriage, the adoption of a child by a family and the inauguration of somebody into an official position.
Beitritt
Dołączenie
Joining
加入
This class comprises the activities that result in an instance of E39 Actor to be disassociated from an instance of E74 Group. This class does not imply initiative by either party. It may be the initiative of a third party. Typical scenarios include the termination of membership in a social organisation, ending the employment at a company, divorce, and the end of tenure of somebody in an official position.
Austritt
Leaving
Opuszczenie
脱离
This class comprises the activities that result in the continuity of management and the preservation and evolution of instances of E78 Collection, following an implicit or explicit curation plan. It specializes the notion of activity into the curation of a collection and allows the history of curation to be recorded. Items are accumulated and organized following criteria like subject, chronological period, material type, style of art etc. and can be added or removed from an E78 Collection for a specific purpose and/or audience. The initial aggregation of items of a collection is regarded as an instance of E12 Production Event while the activity of evolving, preserving and promoting a collection is regarded as an instance of E87 Curation Activity.
Curation Activity
Kuratorische Tätigkeit
Ochrona
典藏管理
This class comprises immaterial items, including but not limited to stories, plots, procedural prescriptions, algorithms, laws of physics or images that are, or represent in some sense, sets of propositions about real or imaginary things and that are documented as single units or serve as topics of discourse. This class also comprises items that are “about” something in the sense of a subject. In the wider sense, this class includes expressions of psychological value such as non-figural art and musical themes. However, conceptual items such as types and classes are not instances of E89 Propositional Object. This should not be confused with the definition of a type, which is indeed an instance of E89 Propositional Object.
Aussagenobjekt
Propositional Object
Sąd (w sensie logicznym)
陈述性物件
This class comprises transfers of legal ownership from one or more instances of E39 Actor to one or more other instances of E39 Actor. The class also applies to the establishment or loss of ownership of instances of E18 Physical Thing. It does not, however, imply changes of any other kinds of right. The recording of the donor and/or recipient is optional. It is possible that in an instance of E8 Acquisition there is either no donor or no recipient. Depending on the circumstances, it may describe: 1. the beginning of ownership 2. the end of ownership 3. the transfer of ownership 4. the acquisition from an unknown source 5. the loss of title due to destruction of the item It may also describe events where a collector appropriates legal title, for example by annexation or field collection. The interpretation of the museum notion of "accession" differs between institutions. The CRM therefore models legal ownership (E8 Acquisition) and physical custody (E10 Transfer of Custody) separately. Institutions will then model their specific notions of accession and deaccession as combinations of these.
Acquisition
Aquisição
Erwerb
Nabycie
Απόκτηση
Событие Приобретения
征集取得
This class comprises identifiable symbols and any aggregation of symbols, such as characters, identifiers, traffic signs, emblems, texts, data sets, images, musical scores, multimedia objects, computer program code or mathematical formulae that have an objectively recognizable structure and that are documented as single units. It includes sets of signs of any nature, which may serve to designate something, or to communicate some propositional content. An instance of E90 Symbolic Object does not depend on a specific physical carrier, which can include human memory, and it can exist on one or more carriers simultaneously. An instance of E90 Symbolic Object may or may not have a specific meaning, for example an arbitrary character string. In some cases, the content of an instance of E90 Symbolic Object may completely be represented by a serialized content model, such.. as the property P3 has note allows for describing this content model…P3.1 has type: E55 Type to specify the encoding..
Obiekt symboliczny
Symbolic Object
Symbolisches Objekt
符号物件
This class comprises 4 dimensional point sets (volumes) in physical spacetime regardless its true geometric form. They may derive their identity from being the extent of a material phenomenon or from being the interpretation of an expression defining an extent in spacetime. Intersections of instances of E92 Spacetime Volume, Place and Timespan are also regarded as instances of E92 Spacetime Volume. An instance of E92 Spacetime Volume is either contiguous or composed of a finite number of contiguous subsets. Its boundaries may be fuzzy due to the properties of the phenomena it derives from or due to the limited precision up to which defining expression can be identified with a real extent in spacetime. The duration of existence of an instance of a spacetime volume is trivially its projection on time.
Region czasoprzestrzeni
Spacetime Volume
This class comprises instances of E92 Spacetime Volume that result from intersection of instances of E92 Spacetime Volume with an instance of E52 Time-Span. The identity of an instance of this class is determined by the identities of the constituing spacetime volume and the time-span. This class can be used to define temporal snapshots at a particular time-span, such as the extent of the Roman Empire at 33 B.C., or the extent occupied by a museum object at rest in an exhibit. In particular, it can be used to define the spatial projection of a spacetime volume during a particular time-span, such as the maximal spatial extent of a flood at some particular hour, or all areas covered by the Poland within the 20th century AD.
Obecność
Presence
This class comprises changes of the physical location of the instances of E19 Physical Object. Note, that the class E9 Move inherits the property P7 took place at (witnessed): E53 Place. This property should be used to describe the trajectory or a larger area within which a move takes place, whereas the properties P26 moved to (was destination of), P27 moved from (was origin of) describe the start and end points only. Moves may also be documented to consist of other moves (via P9 consists of (forms part of)), in order to describe intermediate stages on a trajectory. In that case, start and end points of the partial moves should match appropriately between each other and with the overall event.
Déplacement
Locomoção
Move
Objektbewegung
Ruch
Μετακίνηση
Перемещение
移动
This property property links an E69 Death event to the E21 Person that died.
Tod von
a été la mort de
foi a morte para
was death of
ήταν θάνατος του/της
был смертью для
灭亡了
died in
est mort par
morreu em
starb in
πέθανε σε
умер в
死亡於
This property links an instance of E70 Thing to an E55 Type of usage. It allows the relationship between particular things, both physical and immaterial, and general methods and techniques of use to be documented. Thus it can be asserted that a baseball bat had a general use for sport and a specific use for threatening people during the Great Train Robbery.
avait comme utilisation générale
had as general use
hatte die allgemeine Verwendung
tem como uso geral
είχε ως γενική χρήση
имел основное применение
被惯用於
foi uso de
war die Verwendung von
was use of
était l’utilisation de
ήταν χρήση του/της
был применением для
可使用
This property describes the E35 Title applied to an instance of E71 Man-Made Thing. The E55 Type of Title is assigned in a sub property. The P102.1 has type property of the P102 has title (is title of) property enables the relationship between the Title and the thing to be further clarified, for example, if the Title was a given Title, a supplied Title etc. It allows any man-made material or immaterial thing to be given a Title. It is possible to imagine a Title being created without a specific object in mind.
a pour titre
has title
tem título
trägt den Titel
έχει τίτλο
имеет заголовок
有标题
est le titre de
is title of
ist der Titel von
é título de
είναι τίτλος του/της
является заголовком для
被用为标题来称呼
This property links an instance of E71 Man-Made Thing to an E55 Type of usage. It creates a property between specific man-made things, both physical and immaterial, to Types of intended methods and techniques of use. Note: A link between specific man-made things and a specific use activity should be expressed using P19 was intended use of (was made for).
bestimmt für
era destinado à
was intended for
était destiné à
προοριζόταν για
был задуман для
被制作来用於
era a destinação de
war Bestimmung von
was intention of
était la raison d'être de
ήταν προορισμός του
был интенцией для
This property links a particular E72 Legal Object to the instances of E30 Right to which it is subject. The Right is held by an E39 Actor as described by P75 possesses (is possessed by).
Gegenstand von
est sujet à
está sujeito à
is subject to
υπόκειται σε
является объектом для
受制於
applies to
findet Anwendung auf
se aplicam à
s’applique à
ισχύει για
применяется к
被应用於
This property identifies the E39 Actor who holds the instances of E30 Right to an E72 Legal Object. It is a superproperty of P52 has current owner (is current owner of) because ownership is a right that is held on the owned object. P105 right held by (has right on) is a shortcut of the fully developed path from E72 Legal Object through P104 is subject to (applies to), E30 Right, P75 possesses (is possessed by) to E39 Actor.
Rechte stehen zu
droit détenu par
right held by
são direitos de
δικαίωμα κατέχεται από
право принадлежит
有权限持有者
détient un droit sur
has right on
hat Rechte an
possui direitos sobre
έχει δικαίωμα σε
владеет правом на
持有权限来管制
This property associates an instance of E90 Symbolic Object with a part of it that is by itself an instance of E90 Symbolic Object, such as fragments of texts or clippings from an image.
est composé de
is composed of
ist zusammengesetzt aus
é composto de
αποτελείται από
составлен из
有组成元素
bildet Teil von
fait partie de
faz parte de
forms part of
αποτελεί μέρος του/της
формирует часть
组成了
This property relates an E39 Actor to the E74 Group of which that E39 Actor is a member. Groups, Legal Bodies and Persons, may all be members of Groups. A Group necessarily consists of more than one member. This property is a shortcut of the more fully developed path from E74 Group through P144 joined with (gained member by), E85 Joining, P143 joined (was joined by) to E39 Actor The property P107.1 kind of member can be used to specify the type of membership or the role the member has in the group.
a pour membre actuel ou ancien
has current or former member
hat derzeitiges oder früheres Mitglied
tem ou teve membro
έχει ή είχε μέλος
имеет действующего или бывшего члена
有现任或前任成员
est actuel ou ancien membre de
is current or former member of
ist derzeitiges oder früheres Mitglied von
é ou foi membro de
είναι ή ήταν μέλος του/της
является действующим или бывшим членом
目前或曾经加入群组
This property identifies the E24 Physical Man-Made Thing that came into existence as a result of an E12 Production. The identity of an instance of E24 Physical Man-Made Thing is not defined by its matter, but by its existence as a subject of documentation. An E12 Production can result in the creation of multiple instances of E24 Physical Man-Made Thing.
a produit
has produced
hat hergestellt
produziu
παρήγαγε
произвел
有产出物
a été produit par
foi produzido por
was produced by
wurde hergestellt durch
παρήχθη από
был произведен посредством
被制作於
This property identifies the E39 Actor or Actors who assume or have assumed overall curatorial responsibility for an E78 Collection. It does not allow a history of curation to be recorded. This would require use of an Event initiating a curator being responsible for a Collection.
a pour conservateur actuel ou ancien
has current or former curator
hat derzeitigen oder früheren Kurator
tem ou teve curador
έχει ή είχε επιμελητή
имеет действующего или бывшего хранителя
有现任或前任典藏管理员
est ou a été le conservateur de
is current or former curator of
ist derzeitiger oder früherer Kurator von
é ou foi curador de
είναι ή ήταν επιμελητής του/της
является действующим или бывшим хранителем
目前或曾经典藏管理
This property associates an instance of E92 Spacetime Volume with another instance of E92 Spacetime Volume that falls within the latter. In other words, all points in the former are also points in the latter.
está contido em
falls within
fällt in
s’insère dans le cours de
εμπίπτει
находится в пределах
发生时间涵盖於
contains
contient
contém
enthält
περιλαμβάνει
содержит
时间上涵盖
This property identifies the E24 Physical Man-Made Thing that is added to (augmented) in an E79 Part Addition. Although a Part Addition event normally concerns only one item of Physical Man-Made Thing, it is possible to imagine circumstances under which more than one item might be added to (augmented). For example, the artist Jackson Pollock trailing paint onto multiple canvasses.
a augmenté
augmented
aumentou
erweiterte
επαύξησε
увеличил
扩增了
a été augmenté par
foi aumentada por
was augmented by
wurde erweitert durch
επαυξήθηκε από
был увеличен посредством
被扩增於
This property identifies the E18 Physical Thing that is added during an E79 Part Addition activity
a ajouté
added
adicionou
fügte hinzu
προσέθεσε
добавил
附加上部件
a été ajouté par
foi adicionado por
was added by
wurde hinzugefügt durch
προστέθηκε από
был добавлен посредством
被附加於
This property identifies the E24 Physical Man-Made Thing that was diminished by E80 Part Removal. Although a Part removal activity normally concerns only one item of Physical Man-Made Thing, it is possible to imagine circumstances under which more than one item might be diminished by a single Part Removal activity.
a diminué
diminished
diminuiu
verminderte
εξάλειψε
уменьшил
缩减了
a été diminué par
foi diminuído por
was diminished by
wurde vermindert durch
εξαλείφθηκε από
был уменьшен посредством
被缩减於
This property identifies the E18 Physical Thing that is removed during an E80 Part Removal activity.
a enlevé
entfernte
removed
removeu
αφαίρεσε
удален
移除了
a été enlevée par
foi removido por
was removed by
wurde entfernt durch
αφαιρέθηκε από
был удален посредством
被移除於
This symmetric property allows the instances of E2 Temporal Entity with the same E52 Time-Span to be equated. This property is only necessary if the time span is unknown (otherwise the equivalence can be calculated). This property is the same as the "equal" relationship of Allen’s temporal logic (Allen, 1983, pp. 832-843).
est temporellement égale à
is equal in time to
zeitgleich zu
é temporalmente igual a
συμπίπτει χρονικά με
равен по времени
时段相同於
This property allows the ending point for a E2 Temporal Entity to be situated by reference to the ending point of another temporal entity of longer duration. This property is only necessary if the time span is unknown (otherwise the relationship can be calculated). This property is the same as the "finishes / finished-by" relationships of Allen’s temporal logic (Allen, 1983, pp. 832-843).
beendet
finaliza
finishes
termine
περατώνει
заканчивает
结束了
est terminée par
is finished by
wurde beendet mit
é finalizada por
περατώνεται με
заканчивается
被结束于
This property allows the starting point for a E2 Temporal Entity to be situated by reference to the starting point of another temporal entity of longer duration. This property is only necessary if the time span is unknown (otherwise the relationship can be calculated). This property is the same as the "starts / started-by" relationships of Allen’s temporal logic (Allen, 1983, pp. 832-843).
beginnt
commence
inicia
starts
αρχίζει
начинает
开始了
est commencée par
is started by
wurde begonnen mit
é iniciada por
αρχίζει με
начинается
被开始于
This property allows the entire E52 Time-Span of an E2 Temporal Entity to be situated within the Time-Span of another temporal entity that starts before and ends after the included temporal entity. This property is only necessary if the time span is unknown (otherwise the relationship can be calculated). This property is the same as the "during / includes" relationships of Allen’s temporal logic (Allen, 1983, pp. 832-843).
a lieu pendant
occurs during
ocorre durante
εμφανίζεται κατά τη διάρκεια
появляется во течение
时段被涵盖於
beinhaltet
comporte
includes
inclui
включает
时段涵盖了
This property identifies an overlap between the instances of E52 Time-Span of two instances of E2 Temporal Entity. It implies a temporal order between the two entities: if A overlaps in time B, then A must start before B, and B must end after A. This property is only necessary if the relevant time spans are unknown (otherwise the relationship can be calculated). This property is the same as the "overlaps / overlapped-by" relationships of Allen’s temporal logic (Allen, 1983, pp. 832-843).
est partiellement recouverte dans le temps par
overlaps in time with
sobrepõe temporalmente
überlappt zeitlich mit
προηγείται μερικώς επικαλύπτοντας
перекрывает во времени
时段重叠了
is overlapped in time by
recouvre partiellement dans le temps
wird zeitlich überlappt von
é sobreposto temporalmente por
έπεται μερικώς επικαλυπτόμενο
перекрывается во времени
时段被重叠于
This property indicates that one E2 Temporal Entity immediately follows another. It implies a particular order between the two entities: if A meets in time with B, then A must precede B. This property is only necessary if the relevant time spans are unknown (otherwise the relationship can be calculated). This property is the same as the "meets / met-by" relationships of Allen’s temporal logic (Allen, 1983, pp. 832-843).
est temporellement contiguë avec
meets in time with
trifft zeitlich auf
é temporalmente contíguo com
προηγείται
следует во времени за
紧接续了
est immédiatement précédé par
is met in time by
wird zeitlich getroffen von
é imediatamente precedido por
έπεται
предшествует во времени
紧接续於
This property describes the active or passive participation of instances of E39 Actors in an E5 Event. It connects the life-line of the related E39 Actor with the E53 Place and E50 Date of the event. The property implies that the Actor was involved in the event but does not imply any causal relationship. The subject of a portrait can be said to have participated in the creation of the portrait.
a eu pour participant
had participant
hatte Teilnehmer
tem participante
είχε συμμέτοχο
имел участника
有参与者
a participé à
nahm Teil an
participa em
participated in
συμμετείχε σε
участвовал в
参与了
This property identifies the relative chronological sequence of two temporal entities. It implies that a temporal gap exists between the end of A and the start of B. This property is only necessary if the relevant time spans are unknown (otherwise the relationship can be calculated). This property is the same as the "before / after" relationships of Allen’s temporal logic (Allen, 1983, pp. 832-843).
a lieu avant
kommt vor
occurs before
ocorre antes
εμφανίζεται πριν
появляется до
发生时段先於
a lieu après
kommt nach
occurs after
ocorre depois
εμφανίζεται μετά
появляется после
发生时段后於
This symmetric property allows the instances of E53 Place with overlapping geometric extents to be associated with each other. It does not specify anything about the shared area. This property is purely spatial, in contrast to Allen operators, which are purely temporal.
chevauche
overlaps with
sobrepõe com
überlappt mit
επικαλύπτεται με
пересекается с
空间重叠于
This symmetric property allows the instances of E53 Place which share common borders to be related as such. This property is purely spatial, in contrast to Allen operators, which are purely temporal.
borders with
fronteira com
grenzt an
jouxte
συνορεύει με
граничит с
接壤于
This property identifies the E77 Persistent Item or items that are the result of an E81 Transformation. New items replace the transformed item or items, which cease to exist as units of documentation. The physical continuity between the old and the new is expressed by the link to the common Transformation.
a eu pour résultat
ergab
resulted in
resultou em
είχε ως αποτέλεσμα
повлек появление
转变出
ergab sich aus
est le résultat de
resultado de
resulted from
προέκυψε από
был результатом
肇因於
This property identifies the E77 Persistent Item or items that cease to exist due to a E81 Transformation. It is replaced by the result of the Transformation, which becomes a new unit of documentation. The continuity between both items, the new and the old, is expressed by the link to the common Transformation.
a transformé
transformed
transformou
wandelte um
μετέτρεψε
трансформировал
转变了
a été transformé par
foi transformado por
was transformed by
wurde umgewandelt durch
μετατράπηκε από
был трансформирован посредством
被转变於
This property defines the kind of objects used in an E7 Activity, when the specific instance is either unknown or not of interest, such as use of "a hammer".
a employé un objet du type
benutzte Objekt des Typus
used object of type
usou objeto do tipo
χρησιμοποίησε αντικείμενο τύπου
использовал объект типа
有使用物件类型
Objekt des Typus ... wurde benutzt in
foi tipo do objeto usado em
was type of object used in
était le type d’objet employé par
ήταν o τύπος αντικείμενου που χρησιμοποιήθηκε σε
был типом объекта использованного в
被使用於
This property identifies E57 Material employed in an E11 Modification. The E57 Material used during the E11 Modification does not necessarily become incorporated into the E24 Physical Man-Made Thing that forms the subject of the E11 Modification.
a employé
employed
empregou
verwendete
χρησιμοποίησε
использовал
采用了材料
a été employé dans
foi empregado em
was employed in
wurde verwendet bei
χρησιμοποιήθηκε σε
использовался в
This property identifies a super-Type to which an E55 Type is related. It allows Types to be organised into hierarchies. This is the sense of "broader term generic (BTG)" as defined in ISO 2788
a pour terme générique
has broader term
hat den Oberbegriff
tem termo genérico
έχει ευρύτερο όρο
имеет вышестоящий термин
有广义术语
a pour terme spécifique
has narrower term
hat den Unterbegriff
tem termo específico
έχει στενότερο όρο
有狭义术语
This property identifies an E90 Symbolic Object carried by an instance of E18 Physical Thing.
carries
est le support de
trägt
é o suporte de
φέρει
несет
承载信息
a pour support
is carried by
wird getragen von
é suportado por
φέρεται από
переносится посредством
被承载于
This property documents that an E89 Propositional Object has as subject an instance of E1 CRM Entity.
est au sujet de
handelt über
is about
é sobre
έχει ως θέμα
касается
陈述关於
est le sujet de
is subject of
wird behandelt in
é assunto de
είναι θέμα του/της
является предметом для
被陈述於
This property describes the active or passive presence of an E77 Persistent Item in an E5 Event without implying any specific role. It connects the history of a thing with the E53 Place and E50 Date of an event. For example, an object may be the desk, now in a museum on which a treaty was signed. The presence of an immaterial thing implies the presence of at least one of its carriers.
est arrivé en présence de
fand statt im Beisein von
occurred in the presence of
ocorreu na presença de
συνέβη παρουσία του/της
появился в присутствии
发生现场存在
estava presente no
war anwesend bei
was present at
était présent à
ήταν παρών/παρούσα/παρόν σε
присутствовал при
当时在场於
This property generalises the notions of "copy of" and "similar to" into a directed relationship, where the domain expresses the derivative, if such a direction can be established. Otherwise, the relationship is symmetric. If the reason for similarity is a sort of derivation process, i.e., that the creator has used or had in mind the form of a particular thing during the creation or production, this process should be explicitly modelled. Moreover it expresses similarity in cases that can be stated between two objects only, without historical knowledge about its reasons.
apresenta características de
présente des caractéristiques de
shows features of
zeigt Merkmale von
παρουσιάζει χαρακτηριστικά του/της
демонстрирует признаки
外观特征原出现於
Merkmale auch auf
a des caractéristiques se trouvant aussi sur
características são também encontradas em
features are also found on
χαρακτηριστικά του βρίσκονται επίσης σε
признаки также найдены на
外观特征被复制於
This property identifies a name used specifically to identify an E39 Actor. This property is a specialisation of P1 is identified by (identifies) is identified by.
est identifié par
is identified by
wird identifziert durch
é identificado por
αναγνωρίζεται ως
идентифицируется посредством
有称号
identifica
identifie
identifies
identifiziert
είναι αναγνωριστικό
идентифицирует
被用来识别
This symmetric property associates two instances of E92 Spacetime Volume that have some of their extent in common.
sobrepõe
时空重叠于
This symmetric property associates two instances of E92 Spacetime Volume that have no extent in common.
est séparée de
getrennt von
is separated from
é separado de
διαχωρίζεται από
отделен от
时空不重叠于
This property associates two instances of E7 Activity, where the domain is considered as an intentional continuation of the range. A continuation of an activity may happen when the continued activity is still ongoing or after the continued activity has completely ended. The continuing activity may have started already before it decided to continue the other one. Continuation implies a coherence of intentions and outcomes of the involved activities.
continued
continuou
est la suite de
setzte sich fort in
συνέχισε
продолжил
延续了
a été continuée par
foi continuada por
was continued by
wurde fortgesetzt durch
συνεχίστηκε από
был продолжен
有延续活动
This property identifies the E55 Type, which is created in an E83Type Creation activity.
a créé le type
created type
criou tipo
erschuf Typus
δημιούργησε τύπο
создал тип
创造了类型
a été créé par
foi criado por
was created by
wurde geschaffen durch
δημιουργήθηκε από
был создан посредством
被创造於
This property identifies one or more items that were used as evidence to declare a new E55 Type. The examination of these items is often the only objective way to understand the precise characteristics of a new Type. Such items should be deposited in a museum or similar institution for that reason. The taxonomic role renders the specific relationship of each item to the Type, such as "holotype" or "original element".
foi baseado em
stützte sich auf
s’est fondée sur
was based on
βασίστηκε σε
был основан на
根据了
a justifié la création de type
belegte
suportou a criação de tipo
supported type creation
υποστήριξε τη δημιουργία τύπου
поддержал создание типа
提供證據给类型创造
This property allows an item to be declared as a particular example of an E55 Type or taxon The P137.1 in the taxonomic role property of P137 exemplifies (is exemplified by) allows differentiation of taxonomic roles. The taxonomic role renders the specific relationship of this example to the Type, such as "prototypical", "archetypical", "lectotype", etc. The taxonomic role "lectotype" is not associated with the Type Creation (E83) itself, but selected in a later phase.
erläutert
exemplifie
exemplifies
é exemplificado por
δειγματίζει
поясняет
例示了
erläutert durch Beispiel
est exemplifié par
exemplifica
is exemplified by
δειγματίζεται από
поясняется посредством
有例示
This property establishes the relationship between an E36 Visual Item and the entity that it visually represents. Any entity may be represented visually. This property is part of the fully developed path from E24 Physical Man-Made Thing through P65 shows visual item (is shown by), E36 Visual Item, P138 represents (has representation) to E1 CRM Entity, which is shortcut by P62depicts (is depicted by). P138.1 mode of representation allows the nature of the representation to be refined. This property is also used for the relationship between an original and a digitisation of the original by the use of techniques such as digital photography, flatbed or infrared scanning. Digitisation is here seen as a process with a mechanical, causal component rendering the spatial distribution of structural and optical properties of the original and does not necessarily include any visual similarity identifiable by human observation.
representa
represents
représente
stellt dar
παριστάνει
представляет
描绘了
est représentée par
has representation
tem representação
wird dargestellt durch
παριστάνεται από
имеет представление
有图像描绘
This property establishes a relationship of equivalence between two instances of E41 Appellation independent from any item identified by them. It is a dynamic asymmetric relationship, where the range expresses the derivative, if such a direction can be established. Otherwise, the relationship is symmetric. The relationship is not transitive. The equivalence applies to all cases of use of an instance of E41 Appellation. Multiple names assigned to an object, which are not equivalent for all things identified with a specific instance of E41 Appellation, should be modelled as repeated values of P1 is identified by (identifies). P139.1 has type allows the type of derivation, such as “transliteration from Latin 1 to ASCII” be refined..
a pour autre forme
has alternative form
hat alternative Form
tem forma alternativa
έχει εναλλακτική μορφή
имеет альтернативную форму
有替代称号
This property allows specific instances of E18 Physical Thing that have been destroyed to be related to a destruction event. Destruction implies the end of an item’s life as a subject of cultural documentation – the physical matter of which the item was composed may in fact continue to exist. A destruction event may be contiguous with a Production that brings into existence a derived object composed partly of matter from the destroyed object.
a détruit
destroyed
destruiu
zerstörte
κατέστρεψε
уничтожил
毁灭了
a été détruite par
foi destruído por
was destroyed by
wurde zerstört durch
καταστράφηκε από
был уничтожен посредством
被毁灭於
This property indicates the item to which an attribute or relation is assigned.
a affecté un attribut à
assigned attribute to
atribuiu atributo para
wies Merkmal zu
απέδωσε ιδιότητα σε
присвоил атрибут для
指定属性给
a reçu un attribut par
bekam Merkmal zugewiesen durch
foi atribuído por
was attributed by
χαρακτηρίστηκε από
получил атрибут посредством
被指定属性於
This property indicates the attribute that was assigned or the item that was related to the item denoted by a property P140 assigned attribute to in an Attribute assignment action.
a attribué
assigned
atribuiu
wies zu
απέδωσε
присвоил
指定了属性值
a été attribué par
was assigned by
wurde zugewiesen durch
αποδόθηκε από
был присвоен посредством
被指定了属性值於
This property associates the event of assigning an instance of E42 Identifier to an entity, with the instances of E41 Appellation that were used as elements of the identifier.
benutzte Bestandteil
used constituent
使用称号构成部分
was used in
wurde benutzt in
被用来构成称号於
This property identifies the instance of E39 Actor that becomes member of a E74 Group in an E85 Joining. Joining events allow for describing people becoming members of a group with a more detailed path from E74 Group through P144 joined with (gained member by), E85 Joining, P143 joined (was joined by) to E39 Actor, compared to the shortcut offered by P107 has current or former member (is current or former member of).
joined
verband
加入了成员
was joined by
wurde verbunden durch
被加入为成员於
This property identifies the instance of E74 Group of which an instance of E39 Actor becomes a member through an instance of E85 Joining. Although a Joining activity normally concerns only one instance of E74 Group, it is possible to imagine circumstances under which becoming member of one Group implies becoming member of another Group as well. Joining events allow for describing people becoming members of a group with a more detailed path from E74 Group through P144 joined with (gained member by), E85 Joining, P143 joined (was joined by) to E39 Actor, compared to the shortcut offered by P107 has current or former member (is current or former member of). The property P144.1 kind of member can be used to specify the type of membership or the role the member has in the group.
joined with
verband mit
加入成员到
erwarb Mitglied durch
gained member by
获得成员於
This property identifies the instance of E39 Actor that leaves an instance of E74 Group through an instance of E86 Leaving.
entließ
separated
分离了成员
left by
wurde entlassen durch
脱离群组於
This property identifies the instance of E74 Group an instance of E39 Actor leaves through an instance of E86 Leaving. Although a Leaving activity normally concerns only one instance of E74 Group, it is possible to imagine circumstances under which leaving one E74 Group implies leaving another E74 Group as well.
entließ von
separated from
脱离了群组
lost member by
verlor Mitglied durch
失去成员於
This property associates an instance of E87 Curation Activity with the instance of E78 Collection that is subject of that curation activity.
betreute kuratorisch
curated
典藏管理了
was curated by
wurde kuratorisch betreut durch
被典藏管理於
This property associates an instance of E89 Propositional Object with a structural part of it that is by itself an instance of E89 Propositional Object.
has component
hat Bestandteil
有组件
is component of
ist Bestandteil von
被用来组成
This property identifies an instance of E28 Conceptual Object using an instance of E75 Conceptual Object Appellation.
This property describes the active participation of an E39 Actor in an E7 Activity. It implies causal or legal responsibility. The P14.1 in the role of property of the property allows the nature of an Actor’s participation to be specified.
carried out by
realizada por
réalisée par
wurde ausgeführt von
πραγματοποιήθηκε από
выполнялся
有执行者
a exécuté
executou
führte aus
performed
πραγματοποίησε
выполнял
执行了
This property associates an instance of E55 Type “A” with an instance of E55 Type “B”, when items of type “A” typically form part of items of type “B”, such as “car motors” and “cars”. It allows types to be organised into hierarchies based on one type describing a typical part of another. This property is equivalent to "broader term partitive (BTP)" as defined in ISO 2788 and “broaderPartitive” in SKOS.
defines typical parts of
defines typical wholes for
This property associates an instance of E66 Formation with an instance of E74 Group from which the new group was formed preserving a sense of continuity such as in mission, membership or tradition.
was formed from
This property associates an instance of E21 Person with another instance of E21 Person who plays the role of the first instance’s parent, regardless of whether the relationship is biological parenthood, assumed or pretended biological parenthood or an equivalent legal status of rights and obligations obtained by a social or legal act. This property is, among others, a shortcut of the fully developed paths from ‘E21Person’ through ‘P98i was born’, ‘E67 Birth’, ‘P96 by mother’ to ‘E21 Person’, and from ‘E21Person’ through ‘P98i was born’, ‘E67 Birth’, ‘P97 from father’ to ‘E21 Person’.
has parent
is parent of
This property describes the largest volume in space that an instance of E18 Physical Thing has occupied at any time during its existence, with respect to the reference space relative to itself. This allows you to describe the thing itself as a place that may contain other things, such as a box that may contain coins. In other words, it is the volume that contains all the points which the thing has covered at some time during its existence. In the case of an E26 Physical Feature the default reference space is the one in which the object that bears the feature or at least the surrounding matter of the feature is at rest. In this case there is a 1:1 relation of E26 Feature and E53 Place. For simplicity of implementation multiple inheritance (E26 Feature IsA E53 Place) may be a practical approach. For instances of E19 Physical Objects the default reference space is the one which is at rest to the object itself, i.e. which moves together with the object. We include in the occupied space the space filled by the matter of the physical thing and all its inner spaces. This property is a subproperty of P161 has spatial projection because it refers to its own domain as reference space for its range, whereas P161 has spatial projection may refer to a place in terms of any reference space. For some instances of E18 Physical Object the relative stability of form may not be sufficient to define a useful local reference space, for instance for an amoeba. In such cases the fully developed path to an external reference space and using a temporal validity component may be adequate to determine the place they have occupied. In contrast to P156 occupies, the property P53 has former or current location identifies an instance of E53 Place at which a thing is or has been for some unspecified time span. Further it does not constrain the reference space of the referred instance of P53 Place.
occupies
is occupied by
This property associates an instance of P53 Place with the instance of E18 Physical Thing that determines a reference space for this instance of P53 Place by being at rest with respect to this reference space. The relative stability of form of an E18 Physical Thing defines its default reference space. The reference space is not spatially limited to the referred thing. For example, a ship determines a reference space in terms of which other ships in its neighbourhood may be described. Larger constellations of matter, such as continental plates, may comprise many physical features that are at rest with them and define the same reference space.
is at rest relative to
provides reference space for
This is a high level property, which captures the relationship between an E7 Activity and anything that may have had some bearing upon it. The property has more specific sub properties.
a été influencée par
foi influenciado por
was influenced by
wurde beeinflußt durch
επηρεάστηκε από
находился под влиянием
有影响事物
a influencé
beeinflußte
influenced
influenciou
επηρέασε
оказал влияние на
影响了
This property describes the temporal projection of an instance of an E92 Spacetime Volume. The property P4 has time-span is the same as P160 has temporal projection if it is used to document an instance of E4 Period or any subclass of it.
has temporal projection
is temporal projection of
This property associates an instance of a E92 Spacetime Volume with an instance of E53 Place that is the result of the spatial projection of the instance of a E92 Spacetime Volume on a reference space. In general there can be more than one useful reference space to describe the spatial projection of a spacetime volume, such as that of a battle ship versus that of the seafloor. Therefore the projection is not unique. This is part of the fully developed path that is shortcut by P7took place at (witnessed).The more fully developed path from E4 Period through P161 has spatial projection, E53 Place, P89 falls within (contains) to E53 Place.
has spatial projection
is spatial projection of
This property relates an instance of E93 Presence with an arbitrary instance of E52 Time-Span that defines the section of the spacetime volume that this instance of E93 Presence is related to by the property P166 was a presence of (had presence).
during
was time-span of
This property associates an instance of E73 Information Object with an instance of E90 Symbolic Object (or any of its subclasses) that was included in it. This property makes it possible to recognise the autonomous status of the incorporated signs, which were created in a distinct context, and can be incorporated in many distinct self-contained expressions, and to highlight the difference between structural and accidental whole-part relationships between conceptual entities. It accounts for many cultural facts that are quite frequent and significant: the inclusion of a poem in an anthology, the re-use of an operatic aria in a new opera, the use of a reproduction of a painting for a book cover or a CD booklet, the integration of textual quotations, the presence of lyrics in a song that sets those lyrics to music, the presence of the text of a play in a movie based on that play, etc. In particular, this property allows for modelling relationships of different levels of symbolic specificity, such as the natural language words making up a particular text, the characters making up the words and punctuation, the choice of fonts and page layout for the characters. A digital photograph of a manuscript page incorporates the text of the manuscript page.
incorporates
is incorporated in
This property relates an E93 Presence with the STV it is part of…
was a presence of
had presence
This property points to a wider area in which my thing /event was…
was place of
This property associates an instance of E53 Place with an instance of E94 Space Primitive that defines it. Syntactic variants or use of different scripts may result in multiple instances of E94 Space Primitive defining exactly the same place. Transformations between different reference systems in general result in new definitions of places approximating each other and not in alternative definitions. Note that it is possible for a place to be defined by phenomena causal to it or other forms of identification rather than by an instance of E94 Space Primitive. In this case, this property must not be used for approximating the respective instance of E53 Place with an instance of E94 Space Primitive.
place is defined by
This property describes the use of material or immaterial things in a way essential to the performance or the outcome of an E7 Activity. This property typically applies to tools, instruments, moulds, raw materials and items embedded in a product. It implies that the presence of the object in question was a necessary condition for the action. For example, the activity of writing this text required the use of a computer. An immaterial thing can be used if at least one of its carriers is present. For example, the software tools on a computer. Another example is the use of a particular name by a particular group of people over some span to identify a thing, such as a settlement. In this case, the physical carriers of this name are at least the people understanding its use.
a utilisé l'objet spécifique
benutzte das bestimmte Objekt
used specific object
usou objeto específico
χρησιμοποίησε αντικείμενο
использовал особый объект
使用特定物
a été utilisé pour
foi usado por
was used for
wurde benutzt für
χρησιμοποιήθηκε για
был использован для
被用於
This property describes an item or items that are regarded as a reason for carrying out the E7 Activity. For example, the discovery of a large hoard of treasure may call for a celebration, an order from head quarters can start a military manoeuvre.
a été motivée par
foi motivado por
was motivated by
wurde angeregt durch
είχε ως αφορμή
был обусловлен посредством
有促动事物
a motivé
motivated
motivou
regte an
ήταν αφορμή
обусловил
促动了
This property relates an E7 Activity with objects created specifically for use in the activity. This is distinct from the intended use of an item in some general type of activity such as the book of common prayer which was intended for use in Church of England services (see P101 had as general use (was use of)).
era prevista a utilização de
war beabsichtigteter Gebrauch von
was intended use of
était l'utilisation prévue de
ήταν προορισμένη χρήση του
был предполагаемым использованием для
特别使用了
a été fabriquée pour
foi feito para
was made for
wurde hergestellt für
έγινε για
был создан для
被制造来用於
This property describes the naming or identification of any real world item by a name or any other identifier. This property is intended for identifiers in general use, which form part of the world the model intends to describe, and not merely for internal database identifiers which are specific to a technical system, unless these latter also have a more general use outside the technical context. This property includes in particular identification by mathematical expressions such as coordinate systems used for the identification of instances of E53 Place. The property does not reveal anything about when, where and by whom this identifier was used. A more detailed representation can be made using the fully developed (i.e. indirect) path through E15 Identifier Assignment.
est identifiée par
wird bezeichnet als
有识别称号
bezeichnet
This property identifies the relationship between a preparatory activity and the event it is intended to be preparation for. This includes activities, orders and other organisational actions, taken in preparation for other activities or events. P20 had specific purpose (was purpose of) implies that an activity succeeded in achieving its aim. If it does not succeed, such as the setting of a trap that did not catch anything, one may document the unrealized intention using P21 had general purpose (was purpose of):E55 Type and/or P33 used specific technique (was used by): E29 Design or Procedure.
avait pour but spécifique
had specific purpose
hatte den bestimmten Zweck
tinha propósito específico
είχε συγκεκριμένο σκοπό
имел конкретную цель
有特定目地
era o propósito de
war Zweck von
was purpose of
était le but de
ήταν σκοπός του/της
был целью для
之準備活動是
This property describes an intentional relationship between an E7 Activity and some general goal or purpose. This may involve activities intended as preparation for some type of activity or event. P21had general purpose (was purpose of) differs from P20 had specific purpose (was purpose of) in that no occurrence of an event is implied as the purpose.
avait pour but général
had general purpose
hatte den allgemeinen Zweck
tinha propósito geral
είχε γενικό σκοπό
имел общую цель
有通用目地
可利用
This property identifies the E39 Actor that acquires the legal ownership of an object as a result of an E8 Acquisition. The property will typically describe an Actor purchasing or otherwise acquiring an object from another Actor. However, title may also be acquired, without any corresponding loss of title by another Actor, through legal fieldwork such as hunting, shooting or fishing. In reality the title is either transferred to or from someone, or both.
a fait passer le droit de propriété à
transferiu os direitos de propriedade para
transferred title to
übertrug Besitztitel auf
μετεβίβασε τον τίτλο σε
передал право собственности
转交所有权给
a acquis le droit de propriété du fait de
acquired title through
adquiriu os direitos de propriedade por meio da
erwarb Besitztitel durch
απέκτησε τον τίτλο μέσω
получил право собственности через
获取所有权於
This property identifies the E39 Actor or Actors who relinquish legal ownership as the result of an E8 Acquisition. The property will typically be used to describe a person donating or selling an object to a museum. In reality title is either transferred to or from someone, or both.
a fait passer le droit de propriété de
transferiu os direitos de propriedade de
transferred title from
übertrug Besitztitel von
μετεβίβασε τον τίτλο από
передал право собственности от
原所有权者是
a perdu le droit de propriété du fait de
perdeu os direitos de propriedade por meio da
surrendered title through
trat Besitztitel ab in
παρέδωσε τον τίτλο μέσω
право собственности отдано через
交出所有权於
This property identifies the E18 Physical Thing or things involved in an E8 Acquisition. In reality, an acquisition must refer to at least one transferred item.
a fait passer le droit de propriété sur
transferiu os direitos de propriedade sobre o
transferred title of
übertrug Besitz über
μετεβίβασε τον τίτλο του/της
передал право собственности на
转移所有权的标的物是
a changé de mains du fait de
changed ownership through
ging über in Besitz durch
mudou de proprietário por meio de
άλλαξε ιδιοκτησία μέσω
сменил владельца через
转移了所有权於
This property identifies an instance of E19 Physical Object that was moved by a move event. A move must concern at least one object. The property implies the object's passive participation. For example, Monet's painting "Impression sunrise" was moved for the first Impressionist exhibition in 1874.
a déplacé
bewegte
locomoveu
moved
μετεκίνησε
переместил
移动了
a été déplacé par
foi locomovido por
moved by
wurde bewegt durch
μετακινήθηκε από
перемещен посредством
被移动於
This property identifies a destination of a E9 Move. A move will be linked to a destination, such as the move of an artefact from storage to display. A move may be linked to many terminal instances of E53 Place by multiple instances of this property. In this case the move describes a distribution of a set of objects. The area of the move includes the origin(s), route and destination(s). Therefore the described destination is an instance of E53 Place which P89 falls within (contains) the instance of E53 Place the move P7 took place at.
a déplacé vers
bewegte bis zu
locomoveu para
moved to
μετακινήθηκε προς
перемещен в
移入物件至
a été la destination de
era destinação de
war Zielort von
was destination of
ήταν προορισμός του/της
был пунктом назначения для
被作为移入地於
This property identifies a starting E53 Place of an E9 Move. A move will be linked to an origin, such as the move of an artefact from storage to display. A move may be linked to many starting instances of E53 Place by multiple instances of this property. In this case the move describes the picking up of a set of objects. The area of the move includes the origin(s), route and destination(s). Therefore the described origin is an instance of E53 Place which P89 falls within (contains) the instance of E53 Place the move P7 took place at.
a retiré de
bewegte weg von
locomoveu de
moved from
перемещен из
有移出地
a été l'origine de
era origem de
war Ausgangsort von
was origin of
ήταν αφετηρία του/της
был исходной точкой для
被作为移出地於
This property identifies the E39 Actor or Actors who surrender custody of an instance of E18 Physical Thing in an E10 Transfer of Custody activity. The property will typically describe an Actor surrendering custody of an object when it is handed over to someone else’s care. On occasion, physical custody may be surrendered involuntarily – through accident, loss or theft. In reality, custody is either transferred to someone or from someone, or both.
changement de détenteur au détriment de
custody surrendered by
custódia concedida por
übergab Gewahrsam an
μετεβίβασε κατοχή από
опека отдана
有原保管人
a cessé d’être détenteur à cause de
final da custódia por meio de
surrendered custody through
wurde Gewahrsam übergeben durch
παρέδωσε κατοχή μέσω
опека отдана через
交出保管作业於
This property identifies the E39 Actor or Actors who receive custody of an instance of E18 Physical Thing in an E10 Transfer of Custody activity. The property will typically describe Actors receiving custody of an object when it is handed over from another Actor’s care. On occasion, physical custody may be received involuntarily or illegally – through accident, unsolicited donation, or theft. In reality, custody is either transferred to someone or from someone, or both.
changement de détenteur au profit de
custody received by
custódia recebida por
übertrug Gewahrsam auf
μετεβίβασε κατοχή σε
опека получена
移转保管作业给
erhielt Gewahrsam durch
est devenu détenteur grâce à
início da custódia por meio de
received custody through
παρέλαβε κατοχή μέσω
получил опеку через
取得保管作业於
This property allows sub typing of CRM entities - a form of specialisation – through the use of a terminological hierarchy, or thesaurus. The CRM is intended to focus on the high-level entities and relationships needed to describe data structures. Consequently, it does not specialise entities any further than is required for this immediate purpose. However, entities in the isA hierarchy of the CRM may by specialised into any number of sub entities, which can be defined in the E55 Type hierarchy. E51 Contact Point, for example, may be specialised into “e-mail address”, “telephone number”, “post office box”, “URL” etc. none of which figures explicitly in the CRM hierarchy. Sub typing obviously requires consistency between the meaning of the terms assigned and the more general intent of the CRM entity in question.
est de type
has type
hat den Typus
é do tipo
έχει τύπο
имеет тип
有类型
est le type de
is type of
ist Typus von
é o tipo de
είναι ο τύπος του/της
является типом для
被用来分类
This property identifies an item or items of E18 Physical Thing concerned in an E10 Transfer of Custody activity. The property will typically describe the object that is handed over by an E39 Actor to another Actor’s custody. On occasion, physical custody may be transferred involuntarily or illegally – through accident, unsolicited donation, or theft.
changement de détenteur concernant
transferida custódia de
transferred custody of
übertrug Gewahrsam über
μετεβίβασε κατοχή του/της/των
передало опеку на
有保管标的物
a changé de détenteur du fait de
custody transferred through
custódia transferida por meio de
wechselte Gewahrsam durch
άλλαξε κατοχή μέσω
опека передана через
被移转了保管作业於
This property identifies the E24 Physical Man-Made Thing modified in an E11 Modification. If a modification is applied to a non-man-made object, it is regarded as an E22 Man-Made Object from that time onwards.
a modifié
has modified
modificou
veränderte
τροποποίησε
изменил
修改了
a été modifié par
foi modificada por
was modified by
wurde verändert durch
τροποποιήθηκε από
был изменен посредством
被修改於
This property identifies the technique or method that was employed in an activity. These techniques should be drawn from an external E55 Type hierarchy of consistent terminology of general techniques or methods such as embroidery, oil-painting, carbon dating, etc. Specific documented techniques should be described as instances of E29 Design or Procedure. This property identifies the technique that was employed in an act of modification.
a employé comme technique générique
benutzte das allgemeine Verfahren
used general technique
usou técnica geral
χρησιμοποίησε γενική τεχνική
использовал общую технику
使用通用技术
a été la technique mise en œuvre dans
foi técnica da
war Verfahren von
was technique of
ήταν τεχνική του/της
был техникой для
This property identifies a specific instance of E29 Design or Procedure in order to carry out an instance of E7 Activity or parts of it. The property differs from P32 used general technique (was technique of) in that P33 refers to an instance of E29 Design or Procedure, which is a concrete information object in its own right rather than simply being a term or a method known by tradition. Typical examples would include intervention plans for conservation or the construction plans of a building.
a employé comme technique spécifique
benutzte das bestimmte Verfahren
used specific technique
usou técnica específica
χρησιμοποίησε συγκεκριμένη τεχνική
использовал особую технику
使用特定技术
a été employée par
foi usada por
was used by
wurde benutzt von
был использован посредством
被特别使用於
This property identifies the E18 Physical Thing that was assessed during an E14 Condition Assessment activity. Conditions may be assessed either by direct observation or using recorded evidence. In the latter case the E18 Physical Thing does not need to be present or extant.
a concerné
betraf
concerned
interessada
αφορούσε σε
имел дело с
评估了
expertisé par le biais de
foi avaliada por
was assessed by
wurde beurteilt durch
εκτιμήθηκε από
был оценен посредством
被评估於
This property identifies the E3 Condition State that was observed in an E14 Condition Assessment activity.
a identifié
has identified
hat identifiziert
identificou
έχει διαπιστώσει
идентифицировал
评估认定了
foi identificado por
was identified by
wurde identifiziert durch
έχει διαπιστωθεί από
идентифицирован посредством
被评估认定於
This property records the identifier that was assigned to an item in an Identifier Assignment activity. The same identifier may be assigned on more than one occasion. An Identifier might be created prior to an assignment.
назначил
指定标识符为
a été attribuée par
αποδόθηκε ως ιδιότητα από
被指定为标识符於
This property records the identifier that was deassigned from an instance of E1 CRM Entity. Deassignment of an identifier may be necessary when an item is taken out of an inventory, a new numbering system is introduced or items are merged or split up. The same identifier may be deassigned on more than one occasion.
a désattribué
deassigned
hob Zuweisung auf von
retirou a atribuição do
ακύρωσε
отменил назначение
取消标识符
a été désattribué par
foi retirada a atribuição por
was deassigned by
wurde aufgehoben durch
ακυρώθηκε από
был отменен посредством
被取消标识符於
This property associates an instance of E16 Measurement with the instance of E1 CRM Entity to which it applied. An instance of E1 CRM Entity may be measured more than once. Material and immaterial things and processes may be measured, e.g. the number of words in a text, or the duration of an event.
a mesuré
measured
mediu
vermaß
μέτρησε
измерил
测量了
a été mesuré par
foi medida por
was measured by
wurde vermessen durch
μετρήθηκε από
был измерен посредством
被测量於
This property is a container for all informal descriptions about an object that have not been expressed in terms of CRM constructs. In particular it captures the characterisation of the item itself, its internal structures, appearance etc. Like property P2 has type (is type of), this property is a consequence of the restricted focus of the CRM. The aim is not to capture, in a structured form, everything that can be said about an item; indeed, the CRM formalism is not regarded as sufficient to express everything that can be said. Good practice requires use of distinct note fields for different aspects of a characterisation. The P3.1 has type property of P3 has note allows differentiation of specific notes, e.g. “construction”, “decoration” etc. An item may have many notes, but a note is attached to a specific item.
a pour note
has note
hat Anmerkung
tem nota
έχει επεξήγηση
имеет примечание
有说明
This property records the dimension that was observed in an E16 Measurement Event. E54 Dimension can be any quantifiable aspect of E70 Thing. Weight, image colour depth and monetary value are dimensions in this sense. One measurement activity may determine more than one dimension of one object. Dimensions may be determined either by direct observation or using recorded evidence. In the latter case the measured Thing does not need to be present or extant. Even though knowledge of the value of a dimension requires measurement, the dimension may be an object of discourse prior to, or even without, any measurement being made.
a relevé comme dimension
beobachtete Dimension
observed dimension
verificou a dimensão
παρατήρησε
определил величину
观察认定的规模是
a été relevée au cours de
foi verificada durante
was observed in
wurde beobachtet in
παρατηρήθηκε από
наблюдался в
被观察认定於
This property records the item to which a type was assigned in an E17 Type Assignment activity. Any instance of a CRM entity may be assigned a type through type assignment. Type assignment events allow a more detailed path from E1 CRM Entity through P41 classified (was classified), E17 Type Assignment, P42 assigned (was assigned by) to E55 Type for assigning types to objects compared to the shortcut offered by P2 has type (is type of).
a classifié
classificou
classified
klassifizierte
χαρακτήρισε
классифицировал
分类了
a été classifiée par le biais de
foi classificada por
was classified by
wurde klassifiziert durch
χαρακτηρίσθηκε από
был классифицирован посредством
被分类於
This property records the type that was assigned to an entity by an E17 Type Assignment activity. Type assignment events allow a more detailed path from E1 CRM Entity through P41 classified (was classified by), E17 Type Assignment, P42 assigned (was assigned by) to E55 Type for assigning types to objects compared to the shortcut offered by P2 has type (is type of). For example, a fragment of an antique vessel could be assigned the type “attic red figured belly handled amphora” by expert A. The same fragment could be assigned the type “shoulder handled amphora” by expert B. A Type may be intellectually constructed independent from assigning an instance of it.
απέδωσε ως ιδιότητα
指定类型为
被指定类型於
This property records a E54 Dimension of some E70 Thing. It is a shortcut of the more fully developed path from E70 Thing through P39 measured (was measured by), E16 Measurement P40 observed dimension (was observed in) to E54 Dimension. It offers no information about how and when an E54 Dimension was established, nor by whom. An instance of E54 Dimension is specific to an instance of E70 Thing.
a pour dimension
has dimension
hat Dimension
tem dimensão
έχει μέγεθος
имеет величину
有规模数量
est dimension de
is dimension of
ist Dimension von
é dimensão de
είναι μέγεθος του
является величиной для
估量的标的物是
This property records an E3 Condition State for some E18 Physical Thing. It is a shortcut of the more fully developed path from E18 Physical Thing through P34 concerned (was assessed by), E14 Condition Assessment P35 has identified (was identified by) to E3 Condition State. It offers no information about how and when the E3 Condition State was established, nor by whom. An instance of Condition State is specific to an instance of Physical Thing.
a pour état matériel
has condition
hat Zustand
tem estado material
έχει κατάσταση
имеет условие
有状态
estado material de
is condition of
ist Zustand von
état matériel de
είναι κατάσταση του
является условием для
描述的标的物是
This property identifies the instances of E57 Materials of which an instance of E18 Physical Thing is composed. All physical things consist of physical materials. P45 consists of (is incorporated in) allows the different Materials to be recorded. P45 consists of (is incorporated in) refers here to observed Material as opposed to the consumed raw material. A Material, such as a theoretical alloy, may not have any physical instances
besteht aus
consiste de
consiste en
consists of
有构成材料
est présent dans
está presente em
ist enthalten in
είναι ενσωματωμένος/η/ο σε
входит в состав
被用来构成
This property allows instances of E18 Physical Thing to be analysed into component elements. Component elements, since they are themselves instances of E18 Physical Thing, may be further analysed into sub-components, thereby creating a hierarchy of part decomposition. An instance of E18 Physical Thing may be shared between multiple wholes, for example two buildings may share a common wall. This property does not specify when and for how long a component element resided in the respective whole. If a component is not part of a whole from the beginning of existence or until the end of existence of the whole, the classes E79 Part Addition and E90 Part Removal can be used to document when a component became part of a particular whole and/or when it stopped being a part of it. For the time-span of being part of the respective whole, the component is completely contained in the place the whole occupies. This property is intended to describe specific components that are individually documented, rather than general aspects. Overall descriptions of the structure of an instance of E18 Physical Thing are captured by the P3 has note property. The instances of E57 Material of which an item of E18 Physical Thing is composed should be documented using P45 consists of (is incorporated in).
est composée de
This property records the preferred E42 Identifier that was used to identify an instance of E1 CRM Entity at the time this property was recorded. More than one preferred identifier may have been assigned to an item over time. Use of this property requires an external mechanism for assigning temporal validity to the respective CRM instance. P48 has preferred identifier (is preferred identifier of), is a shortcut for the path from E1 CRM Entity through P140 assigned attribute to (was attributed by), E15 Identifier Assignment, P37 assigned (was assigned by) to E42 Identifier. The fact that an identifier is a preferred one for an organisation can be better expressed in a context independent form by assigning a suitable E55 Type to the respective instance of E15 Identifier Assignment using the P2 has type property.
a pour identificateur retenu
has preferred identifier
hat bevorzugtes Kennzeichen
tem identificador preferido
έχει προτιμώμενο αναγνωριστικό
имеет предпочтительный идентификатор
有首选标识符
est l’identificateur retenu de
is preferred identifier of
ist bevorzugtes Kennzeichen für
é o identificador preferido de
είναι προτιμώμενο αναγνωριστικό
является предпочтительным идентификатором для
首选标识符的标的物是
This property identifies the E39 Actor or Actors who have or have had custody of an instance of E18 Physical Thing at some time. This property leaves open the question if parts of this physical thing have been added or removed during the time-spans it has been under the custody of this actor, but it is required that at least a part which can unambiguously be identified as representing the whole has been under this custody for its whole time. The way, in which a representative part is defined, should ensure that it is unambiguous who keeps a part and who the whole and should be consistent with the identity criteria of the kept instance of E18 Physical Thing. The distinction with P50 has current keeper (is current keeper of) is that P49 has former or current keeper (is former or current keeper of) leaves open the question as to whether the specified keepers are current. P49 has former or current keeper (is former or current keeper of) is a shortcut for the more detailed path from E18 Physical Thing through P30 transferred custody of (custody transferred through), E10 Transfer of Custody, P28 custody surrendered by (surrendered custody through) or P29 custody received by (received custody through) to E39 Actor.
est ou a été détenu par
has former or current keeper
hat früheren oder derzeitigen Betreuer
é ou foi guardada por
είναι ή ήταν στην κατοχή του
имеет бывшего или текущего смотрителя
有前任或现任保管者
est ou a été détenteur de
is former or current keeper of
ist früherer oder derzeitiger Betreuer von
é ou foi guardador de
κατέχει ή κατείχε
является бывшим или текущим смотрителем для
目前或曾经保管
This property describes the temporal confinement of an instance of an E2 Temporal Entity. The related E52 Time-Span is understood as the real Time-Span during which the phenomena were active, which make up the temporal entity instance. It does not convey any other meaning than a positioning on the “time-line” of chronology. The Time-Span in turn is approximated by a set of dates (E61 Time Primitive). A temporal entity can have in reality only one Time-Span, but there may exist alternative opinions about it, which we would express by assigning multiple Time-Spans. Related temporal entities may share a Time-Span. Time-Spans may have completely unknown dates but other descriptions by which we can infer knowledge.
a pour durée
has time-span
hat Zeitspanne
tem período de tempo
βρισκόταν σε εξέλιξη
имеет временной отрезок
发生时段是
est la durée de
is time-span of
ist Zeitspanne von
é o período de tempo de
είναι χρονικό διάστημα του/της
является временным отрезком для
开始并完成了
This property identifies the E39 Actor or Actors who had custody of an instance of E18 Physical Thing at the time of validity of the record or database containing the statement that uses this property. P50 has current keeper (is current keeper of) is a shortcut for the more detailed path from E18 Physical Thing through P30 transferred custody of (custody transferred through), E10 Transfer of Custody, P29 custody received by (received custody through) to E39 Actor.
est actuellement détenu par
has current keeper
hat derzeitigen Betreuer
é guardada por
είναι στην κατοχή του
имеет текущего смотрителя
有现任保管者
est actuel détenteur de
is current keeper of
ist derzeitiger Betreuer von
é guardador de
κατέχει
является текущим смотрителем для
目前保管
This property identifies the E39 Actor that is or has been the legal owner (i.e. title holder) of an instance of E18 Physical Thing at some time. The distinction with P52 has current owner (is current owner of) is that P51 has former or current owner (is former or current owner of) does not indicate whether the specified owners are current. P51 has former or current owner (is former or current owner of) is a shortcut for the more detailed path from E18 Physical Thing through P24 transferred title of (changed ownership through), E8 Acquisition, P23 transferred title from (surrendered title through), or P22 transferred title to (acquired title through) to E39 Actor.
est ou a été possédée par
has former or current owner
hat früheren oder derzeitigen Besitzer
é ou foi propriedade de
έχει ή είχε ιδιοκτήτη
имеет бывшего или текущего владельца
有前任或现任物主
est ou a été propriétaire de
is former or current owner of
ist früherer oder derzeitiger Besitzer von
é ou foi proprietário de
είναι ή ήταν ιδιοκτήτης του/της
является бывшим или текущим владельцем для
目前或曾经拥有
This property identifies the E21 Person, E74 Group or E40 Legal Body that was the owner of an instance of E18 Physical Thing at the time of validity of the record or database containing the statement that uses this property. P52 has current owner (is current owner of) is a shortcut for the more detailed path from E18 Physical Thing through P24 transferred title of (changed ownership through), E8 Acquisition, P22 transferred title to (acquired title through) to E39 Actor, if and only if this acquisition event is the most recent.
est actuellement possédée par
has current owner
hat derzeitigen Besitzer
é propriedade de
έχει ιδιοκτήτη
имеет текущего владельца
有现任物主
est le propriétaire actuel de
is current owner of
ist derzeitiger Besitzer von
é proprietário de
είναι ιδιοκτήτης του
является текущим владельцем для
目前拥有
This property allows an instance of E53 Place to be associated as the former or current location of an instance of E18 Physical Thing. In the case of E19 Physical Objects, the property does not allow any indication of the Time-Span during which the Physical Object was located at this Place, nor if this is the current location. In the case of immobile objects, the Place would normally correspond to the Place of creation. P53 has former or current location (is former or current location of) is a shortcut. A more detailed representation can make use of the fully developed (i.e. indirect) path from E19 Physical Object through P25 moved (moved by), E9 Move, P26 moved to (was destination of) or P27 moved from (was origin of) to E53 Place.
a ou a eu pour localisation
has former or current location
hat früheren oder derzeitigen Standort
é ou foi localizada em
βρίσκεται ή βρισκόταν σε
имеет текущее или бывшее местоположение
目前或曾经被置放於
est ou a été localisation de
is former or current location of
ist früherer oder derzeitiger Standort von
é ou foi localização de
είναι ή ήταν θέση του
является текущим или бывшим местоположением для
目前或曾经被置放了
This property records the foreseen permanent location of an instance of E19 Physical Object at the time of validity of the record or database containing the statement that uses this property. P54 has current permanent location (is current permanent location of) is similar to P55 has current location (currently holds). However, it indicates the E53 Place currently reserved for an object, such as the permanent storage location or a permanent exhibit location. The object may be temporarily removed from the permanent location, for example when used in temporary exhibitions or loaned to another institution. The object may never actually be located at its permanent location.
a actuellement pour localisation à demeure
has current permanent location
hat derzeitigen permanenten Standort
é localizado permanentemente em
έχει μόνιμη θέση
имеет текущее постоянное местоположение
目前的永久位置位於
est actuellement localisation à demeure de
is current permanent location of
ist derzeitiger permanenter Standort von
é localização permanente de
είναι μόνιμη θέση του/της
является текущим постоянным местоположением для
目前被用来永久置放
This property records the location of an E19 Physical Object at the time of validity of the record or database containing the statement that uses this property. This property is a specialisation of P53 has former or current location (is former or current location of). It indicates that the E53 Place associated with the E19 Physical Object is the current location of the object. The property does not allow any indication of how long the Object has been at the current location. P55 has current location (currently holds) is a shortcut. A more detailed representation can make use of the fully developed (i.e. indirect) path from E19 Physical Object through P25 moved (moved by), E9 Move P26 moved to (was destination of) to E53 Place if and only if this Move is the most recent.
a pour localisation actuelle
has current location
hat derzeitigen Standort
é localizado em
βρίσκεται σε
в данный момент находится в
目前被置放於
currently holds
est localisation actuelle de
hält derzeitig
é localização atual de
είναι θέση του
в данный момент содержит
目前置放了
This property links an instance of E19 Physical Object to an instance of E26 Physical Feature that it bears. An E26 Physical Feature can only exist on one object. One object may bear more than one E26 Physical Feature. An E27 Site should be considered as an E26 Physical Feature on the surface of the Earth. An instance B of E26 Physical Feature being a detail of the structure of another instance A of E26 Physical Feature can be linked to B by use of the property P46 is composed of (forms part of). This implies that the subfeature B is P56i found on the same E19 Physical Object as A. P56 bears feature (is found on) is a shortcut. A more detailed representation can make use of the fully developed (i.e. indirect) path from E19 Physical Object through P59 has section (is located on or Definition of the CIDOC Conceptual Reference Model 149 within), E53 Place, P53 has former or current location (is former or current location of) to E26 Physical Feature.
bears feature
possui característica
présente pour caractéristique
trägt Merkmal
φέρει μόρφωμα
несет признак
有外貌表征
is found on
se trouve sur
wird gefunden auf
é encontrada em
найден на
被见於
This property documents the E60 Number of parts of which an instance of E19 Physical Object is composed. This may be used as a method of checking inventory counts with regard to aggregate or collective objects. What constitutes a part or component depends on the context and requirements of the documentation. Normally, the parts documented in this way would not be considered as worthy of individual attention. For a more complete description, objects may be decomposed into their components and constituents using P46 is composed of (forms parts of) and P45 consists of (is incorporated in). This allows each element to be described individually.
a pour nombre de parties
has number of parts
hat Anzahl Teile
tem número de partes
έχει αριθμό μερών
имеет число частей
有组件数目
This property links an area (section) named by a E46 Section Definition to the instance of E18 Physical Thing upon which it is found. The CRM handles sections as locations (instances of E53 Place) within or on E18 Physical Thing that are identified by E46 Section Definitions. Sections need not be discrete and separable components or parts of an object. This is part of a more developed path from E18 Physical Thing through P58, E46 Section Definition, P87 is identified by (identifies) that allows a more precise definition of a location found on an object than the shortcut P59 has section (is located on or within). A particular instance of a Section Definition only applies to one instance of Physical Thing.
a pour désignation de section
has section definition
hat Abschittsdefinition
tem designação de seção
έχει ορισμό τμήματος
имеет определение района
有区域定义
define uma seção de
defines section
definiert Abschitt auf oder von
définit une section de
ορίζει τμήμα σε
определяет район
界定了区域於
This property links an area to the instance of E18 Physical Thing upon which it is found. It is typically used when a named E46 Section Definition is not appropriate. E18 Physical Thing may be subdivided into arbitrary regions. P59 has section (is located on or within) is a shortcut. If the E53 Place is identified by a Section Definition, a more detailed representation can make use of the fully developed (i.e. indirect) path from E18 Physical Thing through P58 has section definition (defines section), E46 Section Definition, P87 is identified by (identifies) to E53 Place. A Place can only be located on or within one Physical Object.
a pour section
has section
hat Bereich
tem seção
έχει τομέα
имеет район
有区域
befindet sich auf oder in
está localizada sobre ou dentro de
is located on or within
se situe sur ou dans
βρίσκεται σε ή εντός
находится на или внутри
位於
This property describes the decomposition of an E3 Condition State into discrete, subsidiary states. It is assumed that the sub-states into which the condition state is analysed form a logical whole - although the entire story may not be completely known – and that the sub-states are in fact constitutive of the general condition state. For example, a general condition state of “in ruins” may be decomposed into the individual stages of decay
состоит из
包含
This property identifies something that is depicted by an instance of E24 Physical Man-Made Thing. Depicting is meant in the sense that the surface of the E24 Physical Man-Made Thing shows, through its passive optical qualities or form, a representation of the entity depicted. It does not pertain to inscriptions or any other information encoding. This property is a shortcut of the more fully developed path from E24 Physical Man-Made Thing through P65 shows visual item (is shown by), E36 Visual Item, P138 represents (has representation) to E1 CRM Entity. P62.1 mode of depiction allows the nature of the depiction to be refined.
bildet ab
depicts
figure
retrata
απεικονίζει
описывает
描绘
est figurée sur
is depicted by
wird abgebildet durch
é retratada por
απεικονίζεται σε
описан посредством
被描绘於
This property documents an E36 Visual Item shown by an instance of E24 Physical Man-Made Thing. This property is similar to P62 depicts (is depicted by) in that it associates an item of E24 Physical Man-Made Thing with a visual representation. However, P65 shows visual item (is shown by) differs from the P62 depicts (is depicted by) property in that it makes no claims about what the E36 Visual Item is deemed to represent. E36 Visual Item identifies a recognisable image or visual symbol, regardless of what this image may or may not represent. For example, all recent British coins bear a portrait of Queen Elizabeth II, a fact that is correctly documented using P62 depicts (is depicted by). Different portraits have been used at different periods, however. P65 shows visual item (is shown by) can be used to refer to a particular portrait. P65 shows visual item (is shown by) may also be used for Visual Items such as signs, marks and symbols, for example the 'Maltese Cross' or the 'copyright symbol’ that have no particular representational content. This property is part of the fully developed path from E24 Physical Man-Made Thing through P65 shows visual item (is shown by), E36 Visual Item, P138 represents (has representation) to E1 CRM Entity which is shortcut by, P62 depicts (is depicted by).
apresenta item visual
présente l'item visuel
shows visual item
zeigt Bildliches
εμφανίζει οπτικό στοιχείο
показывает визуальный предмет
显示视觉项目
est présenté par
is shown by
wird gezeigt durch
é apresentado por
εμφανίζεται σε
показан посредством
被显示於
This property documents that an E89 Propositional Object makes a statement about an instance of E1 CRM Entity. P67 refers to (is referred to by) has the P67.1 has type link to an instance of E55 Type. This is intended to allow a more detailed description of the type of reference. This differs from P129 is about (is subject of), which describes the primary subject or subjects of the E89 Propositional Object.
fait référence à
referencia
refers to
verweist auf
αναφέρεται σε
ссылается на
论及
est référencé par
is referred to by
wird angeführt von
é referenciado por
αναφέρεται από
имеет ссылку на себя от
被论及於
This property identifies an E57 Material foreseeen to be used by an E29 Design or Procedure. E29 Designs and procedures commonly foresee the use of particular E57 Materials. The fabrication of adobe bricks, for example, requires straw, clay and water. This property enables this to be documented. This property is not intended for the documentation of E57 Materials that were used on a particular occasion when an instance of E29 Design or Procedure was executed.
foresees use of
normalmente emprega
sieht den Gebrauch vor von
utilise habituellement
συνήθως χρησιμοποιεί
обычно применяет
指定使用材料
est habituellement utilisé par
use foreseen by
vorgesehen für Gebrauch durch defined
é empregado por
συνήθως χρησιμοποιείται από
обычно используется посредством
被指定使用於
This property generalises relationships like whole-part, sequence, prerequisite or inspired by between instances of E29 Design or Procedure. Any instance of E29 Design or Procedure may be associated with other designs or procedures. The property is considered to be symmetrical unless otherwise indicated by P69.1 has type. The P69.1 has type property of P69 has association with allows the nature of the association to be specified reading from domain to range; examples of types of association between instances of E29 Design or Procedure include: has part, follows, requires, etc. The property can typically be used to model the decomposition of the description of a complete workflow into a series of separate procedures.
est associée à
is associated with
ist verbunden mit
é associado com
σχετίζεται με
ассоциирован с
相关於
This property describes the CRM Entities documented by instances of E31 Document. Documents may describe any conceivable entity, hence the link to the highest-level entity in the CRM hierarchy. This property is intended for cases where a reference is regarded as being of a documentary character, in the scholarly or scientific sense.
belegt
documenta
documents
mentionne
τεκμηριώνει
документирует
记录了
est mentionnée dans
is documented in
wird belegt in
é documentado em
τεκμηριώνεται σε
документирован в
被记录於
This property documents a source E32 Authority Document for an instance of an E1 CRM Entity.
define
définit
listet
lists
перечисляет
条列出
est défini par
is listed in
wird aufgelistet in
é definido por
περιλαμβάνεται σε
перечислен в
被条列於
This property describes the E56 Language of an E33 Linguistic Object. Linguistic Objects are composed in one or more human Languages. This property allows these languages to be documented.
est en langue
has language
hat Sprache
é da língua
έχει γλώσσα
имеет язык
使用语言
est la langue de
is language of
ist Sprache von
é a língua de
είναι γλώσσα του/της
является языком для
被用来撰写
This property describes the source and target of instances of E33Linguistic Object involved in a translation. When a Linguistic Object is translated into a new language it becomes a new Linguistic Object, despite being conceptually similar to the source object.
a pour traduction
has translation
hat Übersetzung
tem tradução
έχει μετάφραση
имеет перевод
有译文
est la traduction de
is translation of
ist Übersetzung von
é tradução de
είναι μετάφραση του/της
является переводом
翻译自
This property describes the current or former E53 Place of residence of an E39 Actor. The residence may be either the Place where the Actor resides, or a legally registered address of any kind.
has current or former residence
hat derzeitigen oder früheren Sitz
reside ou residiu em
réside ou a résidé à
έχει ή είχε κατοικία
имеет текущее или бывшее местожительства
目前或曾经居住於
est ou a été la résidence de
is current or former residence of
ist derzeitiger oder früherer Sitz von
é ou foi residência de
είναι ή ήταν κατοικία του/της
является текущим или бывшим местом жительства для
历年来的居住者包括
This property identifies former or current instances of E30 Rights held by an E39 Actor.
besitzt
est détenteur de
possesses
é detentor de
владеет
拥有
est détenu par
is possessed by
sind im Besitz von
são detidos por
κατέχεται από
принадлежит
有拥有者
This property identifies an E51 Contact Point of any type that provides access to an E39 Actor by any communication method, such as e-mail or fax.
a pour coordonnées individuelles
has contact point
hat Kontaktpunkt
possui ponto de contato
έχει σημείο επικοινωνίας
имеет контакт
有联系方式
bietet Zugang zu
permettent de contacter
provides access to
é ponto de contado de
παρέχει πρόσβαση σε
предоставляет доступ к
被用来联系
This property identifies an E52 Time-Span using an E49Time Appellation.
This property qualifies the beginning of an E52 Time-Span in some way. The nature of the qualification may be certainty, precision, source etc.
beginning is qualified by
début est qualifié par
hat Anfangsbegründung
início é qualificado por
αρχή προσδιορίζεται από
начало ограничено
起点认定的性质是
This property describes the spatial location of an instance of E4 Period. The related E53 Place should be seen as an approximation of the geographical area within which the phenomena that characterise the period in question occurred. P7took place at (witnessed) does not convey any meaning other than spatial positioning (generally on the surface of the earth). For example, the period "Révolution française" can be said to have taken place in “France”, the “Victorian” period, may be said to have taken place in “Britain” and its colonies, as well as other parts of Europe and north America. A period can take place at multiple locations. It is a shortcut of the more fully developed path from E4 Period through P161 has spatial projection, E53 Place, P89 falls within (contains) to E53 Place.
a eu lieu dans
fand statt in
ocorreu em
took place at
έλαβε χώρα σε
совершался на
发生地在
a été témoin de
bezeugte
testemunhou
witnessed
υπήρξε τόπος του
был местом совершения
发生过
This property qualifies the end of an E52 Time-Span in some way. The nature of the qualification may be certainty, precision, source etc.
end is qualified by
fin est qualifiée par
final é qualificado por
hat Begründung des Endes
τέλος προσδιορίζεται από
конец ограничен
终点认定的性质是
This property describes the minimum period of time covered by an E52 Time-Span. Since Time-Spans may not have precisely known temporal extents, the CRM supports statements about the minimum and maximum temporal extents of Time-Spans. This property allows a Time-Span’s minimum temporal extent (i.e. its inner boundary) to be assigned an E61 Time Primitive value. Time Primitives are treated by the CRM as application or system specific date intervals, and are not further analysed.
abrange no mínimo
andauernd während
couvre au moins
ongoing throughout
καθόλη τη διάρκεια του/της
длится в течение
时段的数值至少涵盖
This is defined as the first boundary of the property P81
Ende des Anfangs
end of the begin
fim do início
fin du début
τέλος της αρχής
конец начала
This is defined as the second boundary of the property P81
Anfang vom Ende
begin of the end
começar do fim
début de la fin
αρχή του τέλους
начать в конце
This property describes the maximum period of time within which an E52 Time-Span falls. Since Time-Spans may not have precisely known temporal extents, the CRM supports statements about the minimum and maximum temporal extents of Time-Spans. This property allows a Time-Span’s maximum temporal extent (i.e. its outer boundary) to be assigned an E61 Time Primitive value. Time Primitives are treated by the CRM as application or system specific date intervals, and are not further analysed.
abrange no máximo
at some time within
couvre au plus
irgendwann innerhalb von
κάποτε εντός
некоторое время в течение
时段的数值不会超越
This is defined as the first boundary of the property P82
Anfang des Anfangs
begin of the begin
começar do início
début du début
αρχή της αρχής
начать с начала
This is defined as the second boundary of the property P82
Ende vom Ende
end of the end
fim do fim
fin de la fin
τέλος του τέλους
конец конец
This property describes the minimum length of time covered by an E52 Time-Span. It allows an E52 Time-Span to be associated with an E54 Dimension representing it’s minimum duration (i.e. it’s inner boundary) independent from the actual beginning and end.
a duré au moins
durou no mínimo
had at least duration
hatte Mindestdauer
είχε ελάχιστη διάρκεια
имеет длительность по крайней мере больше чем
时间最少持续了
a été la durée minimum de
foi a duração mínima de
war Mindestdauer von
was minimum duration of
είναι ελάχιστη διάρκεια του/της
был минимальной длительностью для
This property describes the maximum length of time covered by an E52 Time-Span. It allows an E52 Time-Span to be associated with an E54 Dimension representing it’s maximum duration (i.e. it’s outer boundary) independent from the actual beginning and end.
a duré au plus
durou no máximo
had at most duration
hatte Höchstdauer
είχε μέγιστη διάρκεια
имеет длительность меньше чем
时间最多持续了
a été la durée maximum de
foi a duração máxima de
war längste Dauer von
was maximum duration of
είναι μέγιστη διάρκεια του/της
был максимальной длительностью для
是的最大持续时间
This property describes the inclusion relationship between two instances of E52 Time-Span. This property supports the notion that a Time-Span’s temporal extent falls within the temporal extent of another Time-Span. It addresses temporal containment only, and no contextual link between the two instances of Time-Span is implied.
s’insère dans
περιέχεται σε
содержится в
时间上被涵盖於
inclut
περιέχει
时间上涵盖了
This property identifies an E53 Place using an E44 Place Appellation. Examples of Place Appellations used to identify Places include instances of E48 Place Name, addresses, E47 Spatial Coordinates etc.
有辨认码
被用来辨认
This property identifies an instance of E53 Place that falls wholly within the extent of another E53 Place. It addresses spatial containment only, and does not imply any relationship between things or phenomena occupying these places.
空间上被包围於
空间上包含了
This property describes the location of an instance of E4 Period with respect to an E19 Physical Object. P8 took place on or within (witnessed) is a shortcut of the more fully developed path from E4 Period through P7 took place at, E53 Place, P156 occupies (is occupied by) to E18 Physical Thing. It describes a period that can be located with respect to the space defined by an E19 Physical Object such as a ship or a building. The precise geographical location of the object during the period in question may be unknown or unimportant. For example, the French and German armistice of 22 June 1940 was signed in the same railway carriage as the armistice of 11 November 1918.
a eu lieu sur ou dans
fand statt auf oder innerhalb von
ocorreu em ou dentro
took place on or within
έλαβε χώρα σε ή εντός
имел место на или в
发生所在物件是
являлся местом для
This property allows an E54 Dimension to be approximated by an E60 Number primitive.
a la valeur
has value
hat Wert
tem valor
έχει τιμή
имеет значение
有数值
This property shows the type of unit an E54 Dimension was expressed in.
a pour unité
has unit
hat Einheit
tem unidade
έχει μονάδα μέτρησης
имеет единицу
有单位
est l'unité de
is unit of
ist Einheit von
é unidade de
αποτελεί μονάδα μέτρησης του/της
является единицей для
被当做单位来表示
This property allows an E63 Beginning of Existence event to be linked to the E77 Persistent Item brought into existence by it. It allows a “start” to be attached to any Persistent Item being documented i.e. E70 Thing, E72 Legal Object, E39 Actor, E41 Appellation, E51 Contact Point and E55 Type
a fait exister
brachte in Existenz
brought into existence
trouxe à existência
γέννησε
создал
a commencé à exister du fait de
passou a existir por
was brought into existence by
wurde in Existenz gebracht durch
γεννήθηκε από
被开始於
This property allows an E64 End of Existence event to be linked to the E77 Persistent Item taken out of existence by it. In the case of immaterial things, the E64 End of Existence is considered to take place with the destruction of the last physical carrier. This allows an “end” to be attached to any Persistent Item being documented i.e. E70 Thing, E72 Legal Object, E39 Actor, E41 Appellation, E51 Contact Point and E55 Type. For many Persistent Items we know the maximum life-span and can infer, that they must have ended to exist. We assume in that case an End of Existence, which may be as unnoticeable as forgetting the secret knowledge by the last representative of some indigenous nation.
a fait cesser d’exister
beendete die Existenz von
cessou a existência de
took out of existence
αναίρεσε
положил конец существованию
a cessé d’exister du fait de
deixou de existir
was taken out of existence by
wurde seiner Existenz beraubt durch
αναιρέθηκε από
прекратил существование посредством
被结束於
This property allows a conceptual E65 Creation to be linked to the E28 Conceptual Object created by it. It represents the act of conceiving the intellectual content of the E28 Conceptual Object. It does not represent the act of creating the first physical carrier of the E28 Conceptual Object. As an example, this is the composition of a poem, not its commitment to paper.
a créé
criou
has created
hat erschaffen
δημιούργησε
创造了
wurde erschaffen durch
This property links the founding or E66 Formation for an E74 Group with the Group itself.
a fondé
formou
has formed
hat gebildet
σχημάτισε
сформировал
a été fondé par
foi formado por
was formed by
wurde gebildet von
σχηματίστηκε από
была сформирована посредством
被组成於
This property links an E67 Birth event to an E21 Person as a participant in the role of birth-giving mother. Note that biological fathers are not necessarily participants in the Birth (see P97 from father (was father for)). The Person being born is linked to the Birth with the property P98 brought into life (was born). This is not intended for use with general natural history material, only people. There is no explicit method for modelling conception and gestation except by using extensions. This is a sub-property of P11 had participant (participated in).
by mother
de mère
durch Mutter
pela mãe
είχε μητέρα
посредством матери
来自生母
a donné naissance à
deu nascimento
gave birth
gebar
ήταν μητέρα του/της
дал рождение
成为生母於
This property links an E67 Birth event to an E21 Person in the role of biological father. Note that biological fathers are not seen as necessary participants in the Birth, whereas birth-giving mothers are (see P96 by mother (gave birth)). The Person being born is linked to the Birth with the property P98 brought into life (was born). This is not intended for use with general natural history material, only people. There is no explicit method for modelling conception and gestation except by using extensions. A Birth event is normally (but not always) associated with one biological father.
de père
from father
gab Vaterschaft
pelo pai
είχε πατέρα
от отца
来自父亲
a été père dans
foi pai para
war Vater für
was father for
ήταν πατέρας του/της
был отцом для
成为生父於
This property links an E67Birth event to an E21 Person in the role of offspring. Twins, triplets etc. are brought into life by the same Birth event. This is not intended for use with general Natural History material, only people. There is no explicit method for modelling conception and gestation except by using extensions.
a donné vie à
brachte zur Welt
brought into life
trouxe à vida
έφερε στη ζωή
породил
诞生了
est né
veio à vida pelo
was born
wurde geboren durch
γεννήθηκε
был рожден
诞生於
This property links the disbanding or E68 Dissolution of an E74 Group to the Group itself.
a dissous
dissolved
dissolveu
löste auf
διέλυσε
распустил
解散了
a été dissous par
foi dissolvido por
was dissolved by
wurde aufgelöst durch
διαλύθηκε από
был распущен посредством
被解散於
This property associates an instance of E4 Period with another instance of E4 Period that is defined by a subset of the phenomena that define the former. Therefore the spacetime volume of the latter must fall within the spacetime volume of the former.
setzt sich zusammen aus
包含子时期
附属於
Cecha
Obiekt przestrzenny
ma charakterystykę przestrzenną
Geometria
Mapped onto DBpedia ontology (2014)
Mapped onto Geonames feature codes
Mapped onto linkedgeodata.org ontology (2014-09-09)
Mapped onto types of GOV ontology (http://gov.genealogy.net/)
Ontologia powstała w ramach projektu 'Ontologiczne podstawy budowy historycznych systemów informacji geograficznej' (2bH 15 0216 83) finansowanego przez Narodowy Programu Rozwoju Humanistyki 2015 r., IV edycja, moduł "Rozwój" 2 b.
Ontology was developed thanks to the Ontological Foundations for Building Historical Geoinformation Systems (2bH 15 0216 83) grant funded by National Programme for the Development of Humanities (http://nprh.org/).
This ontology uses the min 0 cardinality constraints to convey the possibility of a given restriction. The intent here is to identify properties that typically have a value for a given concept, although there are situations in which they would be undefined. This follows the pattern described in https://github.com/edmcouncil/fibo/blob/master/ONTOLOGY_GUIDE.md#overarching-principles.
This version of ontohgis was founded on CIDOC CRM as specified in http://www.cidoc-crm.org/sites/default/files/cidoc_crm_v6.2.1-2018April.rdfs. We extended it with the labels in Polish.
Composite Dedication Name
Wezwanie złożone
A composite dedication of a church or parish (invocation, patronage name).
Złożone wezwanie kościoła lub parafii.
about in
Simple Dedication Name
Wezwanie proste
A simple dedication of a church or parish (invocation, patronage name).
Proste wezwanie kościoła lub parafii.
administers over
ma właściwość w obszarze
Jeżeli organ administracji musi być zlokalizowany na obszarze swojej właściwości, relacja ta jest podrelacją isPartOf.
supervises
administers
administrative unit is administered by administrative unit
Chronologia obowiązywania systemu administracyjnego ma charakter generalny. Obejmuje także okres kształtowania się systemu administracyjnego w okresie przejściowym po odzyskaniu niepodległości.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskie z 17 marca 1921 r.; Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 stycznia 1928 r. o organizacji i zakresie działania władz administracji ogólnej; Ustawa z dnia 23 marca 1933 r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorjalnego. (tzw. ustawa scaleniowa)
The chronology of the administrative system is of gerenal nature. it covers also the origins of the system in the transition period after regaining independence
Rzeczpospolita Polska (1918-1939)
The Second Polish Republic (1918-1939)
Królestwo Galicji i Lodomerii (1867-1918)
The Kingdom of Galicia and Lodomeria (1867-1918)
reforma administracyjna 1865-1867 (zniesienie cyrkułów, zniesienie rządu krajowego w Krakowie)
Congress Poland (1837-1866)
Królestwo Polskie (1837-1866)
Ukaz carski z 7.3.1837 (Dziennik Praw Królestwa Polskiego, nr 68-70, t. 20, Warszawa 1836-1837, s. 412); Ukaz carski z 11.10.1842 (Dziennik Praw Królestwa Polskiego, nr 97, t. 30, Warszawa: 1842, s. 281-285)
Królestwo Saksonii (1815-1918)
Königreich Sachsen (1815-1918)
The Kingdom of Saxony (1815-1918)
terytorium Królestwa Saksonii, obejmuje część Łużyc leżących obecnie w Polsce (Bogatynia, Zgorzelec)
After Frederic William's ascension to the throne (1713-1740) a lengthy process of administrative system reform starts. In 1807 abolished the central General Directory, replacing it with modern ministries, while a royal decree of December 26, 1808 made a fundamental change at the provincial level - the Cameras of War and Domains were transformed into districts (German: Regierungsbezirk), i.e. unified government offices in the field. In 1814, the interim period, when the Frederick's system was connected with the new one intorduced by Stein'. In 1723 - the General Directorate (Das Generaldirektorium) was established.
Po wstąpieniu na tron Fryderyk Wilhelm I (1713-1740) rozpoczyna długotrwały proces reform administracyjnych swego państwa. 1807 zlikwidowano centralne Generalne Dyrektorium, zastępując je nowoczesnymi ministerstwami, zaś na mocy dekretu królewskiego z 26 grudnia 1808 dokonano zasadniczej zmiany na poziomie prowincji – Kamery Wojny i Domen przekształcono w rejencje (niem. Regierungsbezirk) czyli jednolite urzędy administracji rządowej w terenie. 1814 - koniec okresu przejściowego, w którym stary system fryderycjański łączył się z nowym, wprowadzonym przez reformy Steina. 1723 - Utworzenie Generalnego Dyrektorium (Das Generaldirektorium)
Królestwo Prus (1713-1808)
Königreich Preußen (1713-1808)
The Kingdom of Prussia (1713-1808)
Edykt królewski z 13.08.1713 o niepodzielności wszystkich terytoriów Hohenzollernów tworzących integralne terytorium Królestwa Prus. Instrukcja królewska z 19 stycznia 1723 r. o utworzeniu General- Ober- Finanz- Kriegs- und Domänen-Direktorium.
terytorium Królestwa Prus, obejmuje obecne ziemie zachodniej i północnej Polski
Rzeczpospolita Obojga Narodów (1569-1795)
The Polish-Lithuanian Commonwealth (1569-1795)
Commonwealth of Both Nations (1569-1795)
Polish-Lithuanian Republic (1569-1795)
The Republic of the Two Nations (1569-1795)
Akt unii lubelskiej z dnia 1 lipca 1569 r.; Konstytucja 3 maja 1791 r.;
terytorium Rzeczypospolitej Obojga Narodów
Elektorat Saksonii (1545-1805)
The Electorate of Saxony (1545-1805)
terytorium Elektoratu Saksonii, obejmuje część Łużyc leżących obecnie w Polsce (Bogatynia, Zgorzelec)
Gubernium Morawsko-Śląskie (1783-1848)
Provincial government of Moravian-Silesian Region (1783-1848)
terytorium Gubernium Morawsko-Śląskiego, obejmuje obecną ziemię cieszyńską
Edict from 11 September 1772 on establishing a geovernorate in Lvov, November-December 1773: division into 6 circles (Ger. Kreis) and 59 districts (Ger. Kreisdistricten); decree from 22 March 1782 on waiving the circles
Edykt z 11 września 1772 r. o utworzeniu guberium we Lwowie; listopad-grudzień 1773 r: podział na 6 cyrkułów (Kreis) oraz 59 okręgów (Kreisdistricten); dekret z 22 marca 1782 r. o zniesieniu okręgów
Królestwo Galicji i Lodomerii (1772-1848)
Königreich Galizien und Lodomerien (1772-1848)
The Kingdom of Galitia and Lodomeria (1772-1848)
terytorium Galicji, bez Wolnego Miasta Krakowa w latach 1815-1846
The administrative division based on counties (konitat/Hun.megye) and districts (powiat/processus Hun. szolgabírói járás) had emerged in the Middle Ages since the 11th c., and despite the numerous administrative reforms is still valid. The key reforms were introduced in 1785-1790 and 1849-1860 and attempted ot centralise the adminittation within the entire Austrian monarchy.
Ustrój terytoriualny oparty o komitaty (megye) i powiaty (processus, reambulatio, węg. szolgabírói járás) ukształtował się w średniowieczu, od XI wieku, i mimo wielu prób reform administracyjnych obowiązuje zasadniczo po dzień dzisiejszy. Najważniejsze reformy miały miejsce w latach 1785-1790, 1849-1860 i były związane z próbą centralizacji administracyjnej w ramach monarchii austriackiej.
Królestwo Węgier (1200-1918)
the Kingom of Hungary (1200-1918)
terytorium Królestwa Węgier, obejmuje południowe skrawki obecnej Polski, okolice Orawy i Niedzicy (dawne komitaty Spisz i Orawa)
Schlesien (1372-1782)
Silesia (1372-1782)
Śląsk (1372-1782)
"Jako datę początkową przyjęto w przybliżeniu 1230 r., kiedy następuje likwidacja systemu grodów kasztelańskich i kasztelanii. W 1160 r. podział na dwie dzielnice: 1. Księstwo Szczecińskie rządzone przez Bogusława I, obejmowało południową część księstwa. W jego skład wchodziły okręgi: Szczecina, Gardźca, Bani, Cedyni, Pyrzyc, ziemia wkrzańska, Uznam, Rochów, Szczytno, Lesiany (Lassan), Groźwin, Wkryujście (Ueckermuende); 2. Księstwo Dymińskie rządzone przez Kazimierza I obejmowało pas nadbrzeża i zdobyte ziemie wieleckie. W jego skład wchodziły okręgi: Barda, Trzebudzic, Chockowa, Ostrożna (Wusterhusen), Łosic (Loitz); ziemie: bezrzecka (Beseritz), dołęska (Tolense), biezdziedzka (okolice Gnojna), stargardzka; okręgi grodowe: Dymina, Wolina, Kamienia, Trzebiatowa, Nowogardu i Stargardu nad Iną. Prawdopodobnie również Łobez i Resko. Kasztelania kołobrzeska i okręg Świdwina stanowiły współwłasność obu książąt. W latach 1180-1214 zjednoczenie obu księstw. W 1181 r. Księstwo Pomorskie w bezpośredniej zależności lennej jako księstwo Rzeszy. W 1214 r. rozpad na dwa księstwa dzielnicowe: nadmorskie Księstwo Wołogojskie (północne) i śródlądowe Księstwo Szczecińskie (południowe) oraz władztwo terytorialne biskupów kamieńskich obejmujące ziemię kołobrzeską, koszalińską, bobolicką (od 1339) oraz pas między Sianowem i Polanowem (od 1348). W 1250 r. władcy obu księstw składają hołd lenny i otrzymują w lenno od margrabiów brandenburskich całe Pomorze. W latach 1264-1295 zjednoczenie w jedno Księstwo Pomorskie. W 1295 r. kolejny rozpad na Księstwo Wołogojskie i Księstwo Szczecińskie. Od połowy XIV w. dalsze podziały na mniejsze księstwa dzielnicowe. W 1348 r. Karol IV jako król rzymski nadaje inwestyturę książętom pomorskim bez dodatkowych ograniczeń – księstwa pomorskie stają się lennami Rzeszy. W latach 1478-1531 zjednoczenie w jedno Księstwo Pomorskie. W 1531 r. podział na Księstwo Szczecińskie i Księstwo Wołogojskie. W 1625 r. zjednoczenie w jedno Księstwo Pomorskie, zaś po pokoju westfalskim w 1648 r. podział na część szwedzką i brandenburską."
1230, when the system of castellanies was abolished is assumed as a starting point. In 1160 – the division into two provinces: 1. The Duchy of Stettin ruled by Bogusław I covering the southern part of the Duchy of Pomerania. It included the districts of Stettin, Gardźca, Bania, Cedynia, Pyrzyce, Wkra lands, Uznam, Rochów, Szczytno, Lassan, Goźwin, Wkryujście (Ueckermünde); 2. The Duchy of Demmin ruled by Kazimierz I covering the coastal region and the regained Veleti lands (Pl. ziemie wieleckie). It included the following regions: Bardo, Trzebudzice, Chockowo, Ostrożno, Wusterhusen), Łosice (Loitz); Bezrzecze (Beseritz) lands, Dołęża (Tolense) lands, Bieździedza lands (near Gnojno), Starogard lands; and gord districts: Dymin, Wolin, Kamień, Trzebiatów, Nowogard and Stargardu, as well as, probably, Łobez and Resko. The Kołobrzeg castellany and Swidwina district belonged to both of the dukes simultaneously. In 1180-1214 the two Duchies were joined and in 1181 the Duchy of Pomerania was a direct vassal to the German Empire. In 1214 it divided into two provinces (duchies): Wołogoszcz (north) and Stettin (south) as well as the territory of the diocese of Kamieniec Podolski including the Kołobrzeg, Koszalin, and Bobolice (since 1339) lands, as well as the belt between Sianowo and Polanowo (since 1348). IN 1250 the rules of the two Duchies pay fealty to Margraviate of Brandenburg receiving the entire Pomerania.In years 1264-1295 the two Duchies were unified.In 1295 another fragmentation into Wołogoszcz and Stetin Duchy. Since the second half of the 14th c the following feudal fragmentation resulted into division into smaller principalities.In 1348 Karol IV grants full fiefdom to the Pomeranian Dukes- the Duchy of Pomerania becomes a vassal to the German Empire.In 1478-1531 - the two duchies are unified into one Duchy of Pomerania. 1531 division into Stettin Duchy and Wołogoszcz Duchy. 1625 – unification into the Duchy of Pomerania again, after the Peace of Westphalia in 1648 – divided into Swedish and Brandenburg part. After the Great Northern War (1721) the eastern part of Swedish Pomerania, along with Stettin and Uznam and Wolin islands belonged to Prussia. In this brief period the Vorpommern (Pl. Pomorze Przednie) remained autonomous and administratively independent.
Księstwo Pomorskie (1230-1648)
The Duchy of Pomerania (1230-1648)
terytorium Księstwa Pomorskiego, obejmuje obecne obszary Pomorza Zachodniego
W 1535 Nowa Marchia przeszła pod panowanie margrafa Jana i jako wydzielona prowincja uzyskała odrębną strukturę administracyjną (patrz. Nowa Marchia). Ponownie włączona w 1571 zachowała jednak swoją odrębność administracyjną. Po przejściu na luteranizm (1.11.1539) w roku następnym stany państwa brandenburskiego przejęły spłatę elektorskich długów i same utworzyły organ kontrolny i wykonawczy do sciągania danin i podatków.
Marchia Brandenburska (1540-1713)
Mark Brandenburg (1540-1713)
The Margraviate of Branderburg (1540-1713)
Hofordnung 1537, Kanzleiordnungen 1537, 1562, 1577; Geheime-Rats-Ordnung 13.12.1604
terytorium Marchii Brandenburskiej, obejmuje obecne ziemie zachodniej Polski
Księstwo Siewierskie (1443-1790)
The Duchy of Siewierz (1443-1790)
terytorium Księstwa Siewierskiego, obejmuje obecnie okolice miast Siewierz, Czeladź i Koziegłowy
In 1320, the dynasty of the house of Ascan had come to an end and the power moved to the house of Wittelsbach and Luxemburg. The emperor Luis IV Wittelsbach grants the Marach to his son Luis V the Brandenburger
W 1320 r. wygasła dynastia askańczyków. Władzę w Marchii przejmują Wittelsbachowie i Luksemburgowie. Po wygaśnięciu dynastii Askańczyków cesarz Ludwik Wittelsbach nadaje marchię swemu synowi Ludwikowi
Marchia Brandenburska (1323-1540)
The Margraviate of Branderburg (1323-1540)
Marquisate of Brandenburg
Landbuch der Mark Brandenburg 1375 i następne decyzje margrafów
Data umowna, koniec panowania Piastów, ostateczne przejście Śląska w ręce czeskie (1372), unia w Krewie (1385 r.), podział Rusi Halicko-Włodzimierskiej (1387)
The approximate date marks the end of the Piasts' rule, the final Chech rule in Sląsk (1372), Union of Krevo (1385), division of Kingdom of Valitia-Volhynia (1387).
System średniowieczny (do XIV w.)
Częściowo, w sprawach związanych z działalnością zakonną, podległość Stolicy Apostolskiej
Plemiona pruskie nie wytworzyły państwowości i administracji terytorialnej przed XIII w.: W. Długokęcki, Prusy w starożytności i we wczesnym średniowieczu, [w:] M. Biskup, i in., Państwo zakonu krzyżackiego w Prusach. Władza i społeczeństwo, Warszawa 2008, s. 38-39, 43: "Mniejsza niż plemię jednostka terytorialna nosiła nazwę territorium (Dusburg), a także terrula, districtus. W literaturze określa się ją też jako włość, mała ziemia lub używa pruskiej nazwy pulka. [...] Podstawową jednostkę osadniczą stanowiło pole (prus. lauks, łac. campus, niem. Feld). Tworzyło ono topograficzno-gospodarczą całość, bez wytyczonych granic linearnych [...] Obraz ustroju politycznego Estów i Prusów przekazany przez źródła IX-XIII w. wyraźnie wskazuje na rozdrobnienie polityczne i brak silnych ośrodków władzy publicznej. Zasadnicze znaczenie miały wiece różnych struktur terytorialnych (prus. wayde, waite). W XIII w. funkcjonowały wiece międzyplemienne, plemienne i na poziomie małej ziemi. Wzmianki o wiecach z XIII w. dotyczą przede wszystkim wieców wojennych [...]". R. Czaja, i in. [w:] ibidem, s. 75-76: "Przywilej chełmiński, będący formalnie dokumentem lokacyjnym Chełmna i Torunia, w rzeczywistości pełnił funkcję przywileju "krajowego". Niektóre bowiem przepisy w nim zawarte dotyczyły także rycerzy (np. te, które odnosiły się do statusu prawnego dóbr obciążonych służbą wojskową), postanowienia zaś odnoszące się do monety, wymiaru łana, zwolnień celnych, wolnego targu obejmowały wszystkich mieszkańców ziemi chełmińskiej. Prawo chełmińskie służyło wyodrębnieniu z władztwa księcia Konrada obszaru poddanego kontroli Zakonu: tam, gdzie były stosowane postanowienia przywileju, sięgała władza Krzyżaków". 1309 - zajęcie Pomorza Gdańskiego, przeniesienie siedziby wielkiego mistrza zakonnego do Malborka (mimo że nie było jeszcze wtedy jasne czy Malbork zostanie stolicą państwa). 1466 - inkorporacja ziem pruskich do Korony przez króla Kazimierz Jagiellończyka doprowadziła do wybuchu wojny trzynastoletniej, na zakończenie której (pokojem toruńskim w 1466) Krzyżacy - korzystając z mediacji legata papieskiego - doprowadzili do swoistego kompromisu, w wyniku którego: Prusy Królewskie podlegały Koronie, Warmia stanowiła część Prus Królewskich, ale z dużą autonomią, Prusy zakonne stały się lennem Korony, nad którym władzę zwierzchnią sprawował Zakon.
Państwo Krzyżackie (1226-1525)
The State of the Teutonic Order (1226-1525)
Przywilej chełmiński 1233, statuty zakonu, akt inkorporacji ziem pruskich z 6 marca 1454; traktat toruński z 1466; traktat krakowski z 1525
terytorium państwa zakonnego, obejmuje obecne obszary północnej Polski (Pomorze, Warmia i Mazury)
Ecclesia Catholica Romana
Kościół katolicki ob. łacińskiego
Latin Church
Römisch-katholische Kirche
Kościół rzymskokatolicki
Roman Catholic Church
Ecclesia Catholica Graeco-Catholica
Greek Catholic Church
Katholische Kirche des griechischen Ritus
Kościół katolicki ob. greckiego
Католическая церковь византийского обряда
Kościół greckokatolicki
Kościół unicki
Uniate Church
1596, akt unii brzeskiej; 1720, synod w Zamościu
Kościół prawosławny
Orthodox Church
Orthodoxe Kirche
Православная Церковь
Evangelical Augsburg Church in the Polish-Lithuanian Commonwealth
Evangelisch-Augsburgische Kirche in der Adelsrepublik Polen-Litauen
Kościół ewangelicko-augsburski w Rzeczypospolitej Obojga Narodów
Kościół luterański w Rzeczypospolitej Obojga Narodów
Lutheran Church in the Polish-Lithuanian Commonwealth
Wielkopolska i Litwa, luteranie w Małopolsce i w Prusach Królewskich nie wytworzyli własnej struktury organizacyjnej
This administration system is introduced for the auxiliary purposes, has no historical value and is currently used.
Wprowadzenie tego systemu ma rolę pomocniczą, nie ma on charakteru historycznego i jest współcześnie obowiązujący
Rzeczpospolita Polska (1999-2016)
The Republic of Poland (1999-2016)
Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz.U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603)
Böhmische Brüder
Jednota Braci Czeskich w Polsce
Unity of Brethren in Poland
Kościół braci czeskich w Rzeczypospolitej Obojga Narodów
The Czech Brethren in the Polish-Lithuanian Commonwealth
Calvinist Church in the Polish-Lithuanian Commonwealth
Kościół kalwiński w Rzeczypospolitej Obojga Narodów
Reformierte Kirche in der Adelsrepublik Polen-Litauen
Evangelical Reformed Church in the Polish-Lithuanian Commonwealth
Kościół ewangelicko-reformowany w Rzeczypospolitej Obojga Narodów
Pominięte zostały dość dynamiczne zmiany dotyczące rozwoju struktur luterańskich na ziemiach polskich w latach 1772-1828 (w tym na obszarze Księstwa Warszawskiego), związane z włączaniem ich do systemu państw zaborczych (zob. A. Rhode). Reforma Steina, czyli patenty królewskie z 16 i 26 grudnia 1808 wprowadzały kontrole państwa nad strukturami kościołów ewangelickich. Zniesiono luterańskie Oberkonsistorium i Konsistorien w prowincjach, oraz reformierte Kirchendirktorium.
Toeppen 287: w miejsce dwóch diecezji pruskich powołano w 1587 r. dwa konsystorze: dla części sambijskiej w Królewcu zaś dla części pomezańskiej w Zalewie; konsystorz, lub jego odpowiednik generalna superintendetura był podzielony na inspekcje (Inspektion, Erzpriestertum, Superintendentur). W 1750 r. powstał nadkonsystorz w Berlinie, któremu zostały podporządkowane konsystorze sambijski i pomezański. W roku następnym zostały połączone w oba konsystorze w jeden konsystorz prowincjonalny dla Prus Wschodnich, podlegający nadkonsystorzowi w Berlinie; podobnie wg. Harnoch XXV
Evangelical Augsburg Church in Prussia 1525-1817
Evangelisch-Lutherische Kirche in Preußen 1525–1817
Kościół ewangelicko-augsburski w Prusach 1525-1817
Evangelical Church of the Augsurg Confession in Prussia 1525-1817
Pominięte zostały dość dynamiczne zmiany dotyczące rozwoju struktur luterańskich na ziemiach polskich w latach 1772-1828 (w tym na obszarze Księstwa Warszawskiego), związane z włączaniem ich do systemu państw zaborczych. Reforma Steina, czyli patenty królewskie z 16 i 26 grudnia 1808 wprowadzały kontrole państwa nad strukturami kościołów ewangelickich. Zniesiono luterańskie Oberkonsistorium i Konsistorien w prowincjach, oraz reformierte Kirchendirktorium.
Evangelical Reformed Church in Prussia 1713-1817
Kościół ewangelicko-reformowany w Prusach 1713-1817
Reformierte Kirche in Preußen 1713-1817
Reforma Steina, czyli patenty królewskie z 16 i 26 grudnia 1808 wprowadzały kontrole państwa nad strukturami kościołów ewangelickich. Zniesiono luterańskie Oberkonsistorium i Konsistorien w prowincjach, oraz reformierte Kirchendirktorium. W ich miejsce powołano Wydział Wyznań (Kultussektion) w ministerstwie spraw wewnętrznych jako najwyższy organ administracji kościelnej. W 1817 roku wydział ten przeniesiono do ministerstwa wyznań. Na poziomie nowo utworzonych rejencji powstają wydziały szkolne i kościelne, które administrują sprawami kościelnymi w następstwie dawnych konsystorzy prowincjonalnych. W 1815 roku powrócono do konsystorzy prowincjonalnych, które były jednak organami administracji państwowej. Od 1828 roku dla każdej prowincji był Generalsuperintendent, któremu przypadała władza podobna do biskupiej, ale nie miał tytułu biskupa.
Evangelical Church in Prussia 1817-1939
Evangelische Kirche in Preußen 1817-1939
Kościół ewangelicki w Prusach 1817-1939
Evangelische Kirche der altpreußischen Union, 1875-1922
Evangelische Kirche in Preußen, 1821-1845
Evangelische Landeskirche der älteren Provinzen Preußens, 1922-1953
Evangelische Landeskirche in Preußen, 1845-1875
Pominięte zostały dość dynamiczne zmiany dotyczące rozwoju struktur luterańskich na ziemiach polskich w latach 1772-1828 (w tym na obszarze Księstwa Warszawskiego), związane z włączaniem ich do systemu państw zaborczych oraz tendencjami unijnymi (próby powołania wspólnego konsystorza dla luteran i reformowanych).
Evangelical Church in Kingdom of Poland 1828-1849
Evangelische General-Konsistorium zu Warschau 1828-1849
Kościół ewangelicki w Królestwie Polskim 1828-1849
pominięty został wąski skrawek na wschodzie należący do Rosji (konsystorz kurlandzki i petersburski); tamtejsze struktury Kościoła luterańskiego oparte były na przepisach rosyjskich z 1832 r. ale niewiele różniły się od tych obowiązujących z Królestwie od 1849 r.; jedna z różnic polegała na tym, że w Rosji były dwa typy konsystorzy: szereg prowincjonalnych i jeden generalny w Petersburgu
Evangelical Augsburg Church in Poland 1849-1939
Evangelisch-Augsburgische Kirche in Polen 1849-1939
Kościół ewangelicko-augsburski w Polsce 1849-1939
Ustawa z 1849 r.; 25 listopada 1936, dekret Prezydenta RP: "co spowodowały zmiany w tytulaturze i nazewnictwie poszczególnych zwierzchników i ich jednostek kościelnych" (Kłaczkow, s. 42), trudno więc to uznać za zmianę ustroju kościoła ewangelickiego.
Evangelical Reformed Church in Poland 1849-1939
Evangelisch-Reformierte Kirche in Polen 1849–1939
Kościół ewangelicko-reformowany w Polsce 1849-1939
Evangelische Kirche in Galizien 1781–1918
Kościół ewangelicki w Galicji 1781-1918
Żydzi w Rzeczypospolitej Obojga Narodów
"Verordnung wegen verbesserter Einrichtung der Provinzial- Polizei- und Finanzbehörden vom 26. Dezember 1808 (GS S. 481). Städteordnung 1808, 1831, 1853. Verordnung wegen verbesserter Einrichtung der Provinzial-Behörden vom 30. April 1815 (GS S. 85). Gesetz über Verpflichtung zur Armenpflege vom 31.Dez. 1842. Kreisordnung für die östlichen 6 Provinzen vom 13. Dez. 1872."
1920-1933 Wolne Państwo Prusy jako państwo członkowskie Republiki Związkowej. 1933-1945 Wolne Państwo Prusy jako państwo członkowskie III Rzeszy.
Freistaat Preußen (1920-1945)
The Free State of Prussia (1920-1945)
Wolne Państwo Prusy (1920-1945)
Verordnung wegen verbesserter Einrichtung der Provinzial- Polizei- und Finanzbehörden vom 26. Dezember 1808 (GS S. 481); Städteordnung 1808, 1831, 1853; Verordnung wegen verbesserter Einrichtung der Provinzial-Behörden vom 30. April 1815 (GS S. 85); Gesetz über Verpflichtung zur Armenpflege vom 31. Dez. 1842; Kreisordnung für die östlichen 6 Provinzen vom 13. Dez. 1872.
terytorium Wolnego Państwa Prus, obejmuje obecne ziemie zachodniej i północnej Polski
The typology and taxonomy of territorial units in Lithuanian land in the Middle Ages was inconsistent and provoked heated discussion among historians. The terms are often interchangable and fluid, e.g. land, wolost. For instance, until the second half of the 15th c. the baillifs (pl. Starosta) od Drohiczyn and Biels lands were called "wojewoda", while after the 15th c. the governors in Poldlachia were called "Starosta". Only after the 16th c. a relatively stable administrative system was established. It included: voividships and districts (województwa, powiaty). Broadly speaking, the voidoships replaced the principalities and lands, while districts replaced the vicegerencies/bailiwicks and wolosts.
Typologia i nazewnictwo jednostek terytorialnych ziem litewskich w średniowieczu były niekonsekwentne i są przedmiotem dyskusji wśród historyków. Występuję duża zmienność oraz wymienność określeń ich typów: np. ziemia, wołość. Np. do II połowy wieku XV starostowie związani z ziemią drohicką i bielską nazywani byli wojewodami, zaś od połowy XV w. namiestnicy na Podlasiu określani byli mianem starostów. Dopiero w XVI w. ukształtował się względnie stabilny terytorialny system administracyjny oparty o podział na województwa oraz powiaty. Ujmując rzecz bardzo generalnie województwa zastąpiły dawne księstwa i ziemie, zaś powiaty – dawne namiestnictwa-starostwa i wołości.
The Grand Duchy of Lithuania
Wielkie Księstwo Litewskie (1385-1569)
terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego, przede wszystkich teren historycznego Podlasia i Suwalszczyzny
Królestwo Galicji i Lodomerii (1849-1866)
the Kingdom of Galicia and Lodomeria (1849-1866)
1849-1850: reforma ustrojowa (kraj koronny, namiestnictwa, wprowadzenie powiatów); 1855-1856: reforma administracyjna (zniesienie kompetencji dominiów i magistratów na rzecz ustroju gminnego i powiatów)
Chronologia obowiązywania systemu administracyjnego ma charakter generalny. Obejmuje również okres okupacji wojennej przez Rosję (1812-1816)
The administrative system's chronology is of general nature. It also includes the period of Russian occupation (1812-1816).
Księstwo Warszawskie (1807-1815)
The Duchy of Warsaw (1807-1815)
Dziennik Praw [Księstwa Warszawskiego], t. 1, s. XXXIV
Kingdom of Poland (1815-1837)
Królestwo Polskie (1815-1837)
Царство Польское (1815-1837)
Dekret Namiestnika Królestwa Polskiego gen. Józefa Zajączka z dn. 16 stycznia 1816 r. (Dziennik Praw, T. 1, s. 115)
Królestwo Polskie (1370-1568)
The Kingdom of Poland (1370-1568)
The Crown of Poland
reformy ustrojowe XIV w.; statuty wiślicko-piotrowskie (1356-1362 r.)
Herzogtum Preußen (1525-1701)
Prusy Książęce (1525-1701)
The Duchy of Prussia (1525-1701)
Kościół katolicki ob. ormiańskiego
1632, unia kościoła ormiańskiego z Rzymem
Congress Poland (1867-1918)
Królestwo Polskie (1867-1918)
Ukaz carski z 13.01.1867 (Dziennik Praw Królestwa Polskiego), nr 66, Warszawa 1866, s. 115-243.
Republika Słowacka (1996-2020)
Slovak Republic (1996-2020)
Slovenská republika (1996-2020)
Slovakia (1996-2020)
Slovensko (1996-2020)
Słowacja (1996-2020)
Holy Roman Empire (962-1806)
Święte Cesarstwo Rzymskie (962-1806)
terytorium wielokrotnie zmieniało swój zasięg, obejmowało głównie kraje Europy Środkowej i Wschodniej, w przeważającej części zamieszkiwane przez ludność posługującą się językiem niemieckim
The Free City of Danzig (1920-1939)
Wolne Miasto Gdańsk (1920-1939)
Holy See
Sancta Sedes
Santa Sede
Stolica Apostolska
1920-1933 Wolne Państwo Saksonia jako państwo członkowskie Republiki Związkowej. 1933-1945 Wolne Państwo Saksonia jako państwo członkowskie III Rzeszy.
Freistaat Sachsen (1919-1945)
The Free State of Saxony (1919-1945)
Wolne Państwo Saksonia (1919-1945)
terytorium Wolnego Państwa Saksonia, obejmuje część Łużyc leżących obecnie w Polsce (Bogatynia)
Królestwo Prus (1806-1919)
Königreich Preußen (1806-1919)
The Kingdom of Prussia (1806-1919)
Dekret Piotra I z dnia 18 grudnia 1708 r.; ukaz Piotra I z dnia 29 maja 1719 r.; dekret Katarzyny II z 7 listopada 1775 r.; dekret Pawa I z 12 grudnia 1796 r.; 1861: reforma uwłaszczeniowa i wprowadzenie gmin
The foundation of the administrative divisions were established by Peter the Great's decree on 18th od December 1708. First, the governorates (gubernjas) were not divided into districts (uyezds). in 1710-1713 they were divided into dolas ( Ru. доля, Ger. Landratsamt). Another reform, so called the second reform of Peter the Great, following a decree of 29th of May 1719, waived the dolas, while the governorates were divided into provinces and consequently districts. In 1727, the districts were abolished, while governorates and provinces were divided into districts (uyezds). On the 7th of November 1775, Catherine the Great decreed an administrative division reform dividing the state into governorates-vicegerencies-circles operating as governorates. The units were divided into districts (uyezds). Some vast governorates were divided into circes (oblasti), which comprised an intermediary level between a vicegerency and district. The decree by Pawel I Romanov, on 12th of December 1796 abolished vicegerencies.
Zasadniczy system podziału na gubernie został zapoczątkowany dekretem Piotra I z 18 grudnia 1708 r. W pierwszym okresie gubernie nie dzieliły się na powiaty (ujezdy). W latach 1710-1713 zostały podzielone na dole landrackie (доля). Kolejna reforma, tzw. druga reforma Piotra I, na podstawie ukazu z 29 maja 1719 roku, zniosła dole landrackie, gubernie zostały podzielone na prowincje, zaś prowincje na dystrykty. W 1727 roku zostały zniesione dystrykty, a gubernie i prowincje podzielone na powiaty (ujezdy). 7 listopada 1775 r. Katarzyna II wydała dekret o reformie administracyjnej państwa wprowadzając system podziału na gubernie-namiestnictwa-obwody na prawach guberni. W ramach tych jednostek funkcjonowały powiaty (ujezdy). Niektóre rozległe namiestnictwa dzielone były na zwykłe obwody (obłasti), które tworzyły szczebel pośredni między namiestnictwem (lub gubernią) i powiatem (ujezdem). Ukaz Pawła I z 12 grudnia 1796 r. zamienił namiestnictwa, pozostawiając gubernie i obwody na prawach guberni.
Cesarstwo Rosyjskie (1775-1917)
Russian Empire (1775-1917)
Российская империя (1775-1917)
terytorium Cesarstwa Rosyjskiego, obejmuje część obecnego Podlasia (Białowieża)
Księstwo Górnego i Dolnego Śląska (1849-1918)
The Duchy of Upper and Lower Silesia (1849-1918)
terytorium kraju koronnego Śląsk Austriacki, obejmuje obecną ziemię cieszyńską
"1808: Städte-Ordnung. Gminy miejskie i gminy wiejskie były jednostkami organizacji samorządowej (komunalnej), ale równocześnie pełniły funkcje podstawowych jednostek administracji terytorialnej. M. Bär, s. 228: „Die Landgemeinde ist außer einem Kommunalverband auch ein Bezirk der allgemeinen Landesverwaltung für die mannigfachen Geschäfte des staatlichen Polizei- und Finanzwesens, insbesondere für die Handhabung der Ortspolizei, und der Gemeindevorsteher ist das Organ des Amtsvorstehers für die örtliche Polizeiverwaltung“. W. Roger W.Frotscher, „Überblick über die Verwaltungsorganisation in den Bundesstaaten, w: Deutsche Verwaltungsgeschichte, Bd. 3 hrsg. von K.G.A. Jeserich, H. Pohl und G. Ch. v. Unruh, Stuttgart 1984, S. 417: „Der preußische Staat endete beim Landrat. In diesem oft zitierten Satz kommt zum Ausdruck, dass Gemeindeorgane, auch soweit sie staatliche Angelegenheiten wahrnahmen, nicht als staatliche, sondern als kommunale Behörden tätig wurden. Sie handelten, etwa als Ortspolizei `für den Staat` in einem ihnen übertragenen Wirkungskreis."
Stadtgemeinde (Freistaat Preußen (1920-1945))
gmina miejska (Wolne Państwo Prusy (1920-1945))
town commune (The Free State of Prussia (1920-1945))
land district (The Second Polish Republic (1918-1939))
powiat (Rzeczpospolita Polska (1918-1939))
Ustawy z lat 1919-1925 decydowały o utworzeniu poszczególnych województw (jako ostatnie zostało utworzone woj. wileńskie); na poziomie województwa (III stopień) klasyfikowane było także w ramach podziału terytorialnego administracji zespolonej miasto Warszawa, Mielcarek, s. 52.
voivodeship (The Second Polish Republic (1918-1939))
województwo (Rzeczpospolita Polska (1918-1939))
province
vojvodship
Kreis (Schlesien (1372-1782))
district (Silesia (1372-1782))
powiat (Śląsk (1372-1782))
terra
Circul
Weichbild
dystrykt
hrabstwo
księstwo
okręg
ziemia
miasto-ziemia (Księstwo Pomorskie (1230-1648))
town (The Duchy of Pomerania (1230-1648))
Miasta pokolokacyjne zastąpiły wcześniejszy, rodzimy (słowiański) system grodów kasztelańskich. Władzę sprawowali w nich w imieniu księcia mianowani spośród mieszczan sołtysi (sculteti) zwani również wójtami lub podwójtami (advocati minores, subadvocati).
charter town (The Duchy of Pomerania (1230-1648))
miasto polokacyjne (Księstwo Pomorskie (1230-1648))
Dawne opola przekształcono w niewielkie jednostki terytorialne (Land), stanowiące zespół dóbr panującego, lub obszary będące lennami wielkich feudałów. Władzę sprawują wójtowie.
Land
land (The Duchy of Pomerania (1230-1648))
ziemia (Księstwo Pomorskie (1230-1648))
"Powstały przeważnie z dawnych kasztelanii, zarządzane przez landwójtów (advocatus maior, Grosswogt, Landwogt). Zakres władzy: sądy nad rycerstwem, sądy odwoławcze w sprawach miejskich i chłopów z domen panujących; zarząd domen książęcych i egzekucja powinności; nadzór nad zamkami książęcymi i miastami. Od poł. XVI wieku równolegle powstają okręgi zarządów domen. Okręgi zarządów domen powstawały w wyniku sekularyzacji i przejmowania przez książąt pomorskich dóbr kościelnych, jednak nie objęły terytorium całego kraju i „nie były jeszcze w pełnym tego słowa znaczeniu okręgami administracji państwowej” (Historia Pomorza, II, 1, s. 842)."
landwójtostwo (Księstwo Pomorskie (1230-1648))
rural bailiwick (The Duchy of Pomerania (1230-1648))
Kreis (Mark Brandenburg (1540-1713))
rural district (The Margraviate of Branderburg (1540-1713))
urząd dominialny (Marchia Brandenburska (1540-1713))
Amt
Domänenamt
powiat ziemski
Landvogtei (landwójtostwo) (zwane również okręgiem, w którym władzę sprawuje Landeshauptmann). Powstało w XIV w. w wyniku zmian politycznych (zmiana dynastii) oraz osłabienia dawnego systemu wójtostw, spowodowanego obficie udzielanymi przez margrafów przywilejami ekonomicznymi i sądowniczymi dla miast, klasztorów i dóbr rycerskich. Ponadto kolonizacja pustek, zmuszała do tworzenia znacznie większych obszarów administracji lokalnej niż poprzednie wójtostwa.
landwójtostwo (Marchia Brandenburska (1540-1713))
rural bailiwick (The Margraviate of Branderburg (1540-1713))
voyt's rural dominion
Province (The Margraviate of Branderburg (1540-1713))
Provinz (Mark Brandenburg (1540-1713))
prowincja (Marchia Brandenburska (1540-1713))
Vogtei (wójtostwo) i równolegle lub na ich bazie powstający Kreis (powiat) ziemski oraz Amt zwany również Domänenamt (okręg, urząd dominialny)
Vogtei
bailiwick (The Margraviate of Branderburg (1323-1540))
wójtostwo (Marchia Brandenburska (1323-1540))
voyt's dominion,
Landvogtei
landwójtostwo (Marchia Brandenburska (1323-1540))
rural bailiwick (The Margraviate of Branderburg (1323-1540))
W Nowej Marchii był także starosta generalny dla całej prowincji, stojący ponad landwójtami (Walachowicz, Advocatia, s. 195).
province (The Margraviate of Branderburg (1323-1540))
prowincja (Marchia Brandenburska (1323-1540))
starostwo generalne
1818: Edykt o urzędach sołtysów w gminach wiejskich i obszarach dworskich.
Landgemeinde (Freistaat Preußen 1920-1945))
gmina wiejska (Wolne Państwo Prusy (1920-1945))
rural commune (The Free State of Prussia 1920-1945))
Kasztelania, opole, żupa, pagast; tutaj należy szukać genezy polskich powiatów; inne terytoria zależne nie posiadające statusu księstwa czy marchii (ziemie, miasta, część księstw, regiony)
district (Medieval system (to the 14th c.))
dzielnica (System średniowieczny (do XIV w.))
Od XIV w. J. Tandecki, Struktury i podziały administracyjne w zakonie krzyżackim w Inflantach, [w:] Zakon Krzyżacki w Prusach i Inflantach. Podziały admiinistracyjne i kościelne w XIII-XVI wieku, red. R. Czaja, A. Radzimiński, Toruń 2013, s. 171: "Od samego początku istnienia terytorium zakonnego w Inflantach podstawowymi jednostkami jego ustroju administracyjnego były wójtostwa (Vogtei) i komturstwa (Komturei), będące zarazem siedzibami krzyżackich konwentów zakonnych"
pfleger's dominion-bailiwick (The State of the Teutonic Order (1226-1525))
wójtostwo-prokuratorstwo (Państwo Krzyżackie (1226-1525))
bailiwick (The State of the Teutonic Order (1226-1525))
wójtostwo (Państwo Krzyżackie (1226-1525))
pfleger's dominion (The State of the Teutonic Order (1226-1525))
prokuratorstwo (Państwo Krzyżackie (1226-1525))
Do 1309 roku właściwie jedyny podział terytorialny; w latach 20. i 30. XIV w. - w wyniku likwidacji komturstwa ziemi chełmińskiej - powstały wójtostwo lipienieckie i nowomiejskie (potem bratiańskie), zaś w wyniku likwidacji komturstw unisławskiego i rogozińskiego powstały prokuratorstwo unisławskie i wójtostwo rogozińskie; wójtostwa istniały też na innych obszarach państwa. J. Tandecki, Podziały administracyjne państwa zakonnego w Prusach, [w:] Zakon Krzyżacki w Prusach i Inflantach. Podziały admiinistracyjne i kościelne w XIII-XVI wieku, red. R. Czaja, A. Radzimiński, Toruń 2013, s. 30: "Od początku istnienia państwa zakonnego w Prusach podstawowymi jednostkami ustroju terytorialnego były komturstwa (Komturei), będące jednocześnie siedzibami krzyżackich konwentów zakonnych".
commandery-chapter lands (The State of the Teutonic Order (1226-1525))
komturstwo-władztwo biskupa (Państwo Krzyżackie (1226-1525))
1818: Edykt o urzędach sołtysów w gminach wiejskich i obszarach dworskich. 31.12.1842: Terytorialne rozgraniczenie gmin wiejskich i obszarów dworskich w prowincjach wschodnich
Gutsbezirk (Freistaat Preußen (1920-1945))
manorial demesne (The Free State of Prussia (1920-1945))
obszar dworski (Wolne Państwo Prusy (1920-1945))
commandery (The State of the Teutonic Order (1226-1525))
komturstwo (Państwo Krzyżackie (1226-1525))
chapter lands (The State of the Teutonic Order (1226-1525))
władztwo biskupa i kapituły (Państwo Krzyżackie (1226-1525))
bishop's lands
Pfarre (Die römisch-katholische Kirche)
parafia (Kościół katolicki ob. łacińskiego)
parish (Latin Church)
parochia
парафия
приход
community
gmina
deanery-archpresbyterate-forane vicariate (Latin Church)
dekanat-archiprezbiterat-wikariat okręgowy (Kościół katolicki ob. łacińskiego)
archdeaconry-deaconry-provostship-territory (Latin Church)
archidiakonat-dziekania-prepozytura-terytorium (Kościół katolicki ob. łacińskiego)
szczególną kategorią diecezji, jest diecezja metropolitalna zwana inaczej archidiecezją, pozostałe diecezje w metropolii nazywane są sufraganiami
Diözese (Römisch-katholische Kirche)
diecezja (Kościół katolicki ob. łacińskiego)
diocese (Latin Church)
dioecesis (Ecclesia Catholica Romana)
archidiecezja
arcybiskupstwo
biskupstwo
sufragania
metropolia (Kościół katolicki ob. łacińskiego)
metropolis (Ecclesia Catholica Romana)
metropoly (Latin Church)
ecclesiastical province
metropolis
prowincja kościelna
podział na dekanaty był wprowadzany od XII wieku
deanery (Latin Church)
decanatus ruralis
dekanat (Kościół katolicki ob. łacińskiego)
deaconship
decanate
archiprezbiterat
wikariat okręgowy
dotyczy diecezji wrocławskiej oraz diecezji pruskich
archipresbyteratus
archiprezbiterat (Kościół katolicki ob. łacińskiego)
archpresbyterate (Latin Church)
archpresbiteriate
dekanat
forane vicariate (Latin Church)
vicariatus foraneus
wikariat okręgowy (Kościół katolicki ob. łacińskiego)
wikariat rejonowy (Kościół katolicki ob. łacińskiego)
podział na archidiakonaty był wprowadzany od XII wieku; archdiakonaty zostały zlikwidowane w II połowie XVIII i początku XIX wieku (zabór austriacki - 1782, 1805, zabór rosyjski - 1818, zabór pruski - 1821)
archdeaconry (Latin Church)
archidiaconatus
archidiakonat (Kościół katolicki ob. łacińskiego)
archdeaconship
dziekania
prepozytura
terytorium
deaconry (Latin Church)
decanatus
dziekania (Kościół katolicki ob. łacińskiego)
archidiakonat
praepositura
prepozytura (Kościół katolicki ob. łacińskiego)
provostship (Latin Church)
praeposite
territorium
territory (Latin Church)
terytorium (Kościół katolicki ob. łacińskiego)
Pfarre (Katholische Kirche des griechischen Ritus)
parafia (Kościół katolicki ob. greckiego)
parish (Greek Catholic Church)
protopopia-namiestnictwo-dekanat (Kościół katolicki ob. greckiego)
protopopy-governorship-deanery (Greek Catholic Church)
general governorship-kliros-officialate (Greek Catholic Church)
namiestnictwo generalne - kryłos - oficjalat (Kościół katolicki ob. greckiego)
eparchia (Kościół katolicki ob. greckiego)
eparchy (Greek Catholic Church)
епархия (Католическая церковь византийского обряда)
diecezja
diocese
metropolia (Kościół katolicki ob. greckiego)
metropolis (Ecclesia Catholica Graeco-Catholica)
metropoly (Greek Catholic Church)
митрополия (Католическая церковь византийского обряда)
protopopia (Kościół katolicki ob. greckiego)
protopopy
протопопия (Католическая церковь византийского обряда)
namiestnictwo
governorship (Greek Catholic Church)
namiestnictwo (Kościół katolicki ob. greckiego)
наместничество (Католическая церковь византийского обряда)
protopopia
deanery (Greek Catholic Church)
dekanat (Kościół katolicki ob. greckiego)
деканат
general governorship (Greek Catholic Church)
namiestnictwo generalne (Kościół katolicki ob. greckiego)
генеральное наместничество
eparchia
kryłos
oficjalat
kliros (Greek Catholic Church)
kryłos (Kościół katolicki ob. greckiego)
крылос
клирос
namiestnictwo generalne
officialate (Greek Catholic Church)
oficjalat (Kościół katolicki ob. greckiego)
официалат
Pfarre (Orthodoxe Kirche)
parafia (Kościół prawosławny)
приход (Православная Церковь)
protopopia-namiestnictwo-okręg (Kościół prawosławny)
protopopy-governorship-deanery (Orthodox Church)
eparchia (Kościół prawosławny)
eparchy (Orthodox Church)
епархия (Православная Церковь)
metropolia (Kościół prawosławny)
metropoly (Orthodox Church)
митрополия (Православная Церковь)
patriarchat (Kościół prawosławny)
patriarchate (Orthodox Church)
патриархат
patriarchy
protopopia (Kościół prawosławny)
protopopy (Orthodox Church)
протопопия (Православная Церковь)
governorship (Orthodox Church)
namiestnictwo (Kościół prawosławny)
наместничество (Православная Церковь)
okręg (Kościół prawosławny)
благочиние
Pfarre (Evangelisch-Augsburgische Kirche in der Adelsrepublik Polen-Litauen)
parafia (Kościół ewangelicko-augsburski w Rzeczypospolitej Obojga Narodów)
parish (Evangelical Augsburg Church in the Polish-Lithuanian Commonwealth)
Gemeinde
zbór
Superintendentur (Evangelisch-Augsburgische Kirche in der Adelsrepublik Polen-Litauen)
district (Evangelical Augsburg Church in the Polish-Lithuanian Commonwealth)
dystrykt (Kościół ewangelicko-augsburski w Rzeczypospolitej Obojga Narodów)
Distrikt
Seniorat
seniorat okręgowy
superintendentura
Kirchenverband (Evangelisch-Augsburgische Kirche in der Adelsrepublik Polen-Litauen)
Union (Evangelical Augsburg Church in the Polish-Lithuanian Commonwealth)
jednota (Kościół ewangelicko-augsburski w Rzeczypospolitej Obojga Narodów)
seniorat generalny
superintendentura generalna
konsystorz
Pfarre (Böhmische Brüder)
parafia (Jednota Braci Czeskich w Polsce)
parish (Unity of Brethren in Poland)
Distrikt (Böhmische Brüder)
district (Unity of Brethren in Poland)
dystrykt (Jednota Braci Czeskich w Polsce)
Superintendentur
Kirchenverband (Böhmische Brüder)
Union (Unity of Brethren in Poland)
jednota (Jednota Braci Czeskich w Polsce)
Unity
Pfarre (Reformierte Kirche in der Adelsrepublik Polen-Litauen)
parafia (Kościół kalwiński w Rzeczypospolitej Obojga Narodów)
parish (Calvinist Church in the Polish-Lithuanian Commonwealth)
podział na dystrykty w Jednocie Małopolskiej został zniesiony w 1692 r.
Distrikt (Reformierte Kirche in der Adelsrepublik Polen-Litauen)
district (Calvinist Church in the Polish-Lithuanian Commonwealth)
dystrykt (Kościół kalwiński w Rzeczypospolitej Obojga Narodów)
Kirchenverband (Reformierte Kirche in der Adelsrepublik Polen-Litauen)
Union (Calvinist Church in the Polish-Lithuanian Commonwealth)
jednota (Kościół kalwiński w Rzeczypospolitej Obojga Narodów)
Pfarre (Evangelisch-Lutherische Kirche in Preußen 1525–1817)
parafia (Kościół ewangelicko-augsburski w Prusach 1525-1817)
parish (Evangelical Augsburg Church in Prussia 1525-1817)
Kirchspiel
Seniorat (Evangelical Augsburg Church in Prussia 1525-1817)
Seniorat (Evangelisch-Lutherische Kirche in Preußen 1525–1817)
seniorat (Kościół ewangelicko-augsburski w Prusach 1525-1817)
Lutheran Church district
Inspektion-Superintendentur-Praepositur
inspection-superintendency-provostry (Evangelical Augsburg Church in Prussia 1525-1817)
inspekcja-superintendentura-prepozytura (Kościół ewangelicko-augsburski w Prusach 1525-1817)
Konsistorium (Evangelisch-Lutherische Kirche in Preußen 1525–1817)
consistory (Evangelical Augsburg Church in Prussia 1525-1817)
konsystorz prowincjonalny (Kościół ewangelicko-augsburski w Prusach 1525-1817)
General Superintendentur
Oberkonsistorium (Evangelisch-Lutherische Kirche in Preußen 1525–1817)
general consistory (Evangelical Augsburg Church in Prussia 1525-1817)
konsystorz generalny (Kościół ewangelicko-augsburski w Prusach 1525-1817)
nadkonsystorz
Inspektion (Evangelisch-Lutherische Kirche in Preußen 1525–1817)
inspection (Evangelical Augsburg Church in Prussia 1525-1817)
inspekcja (Kościół ewangelicko-augsburski w Prusach 1525-1817)
Inspektion
Superintendentur (Evangelisch-Lutherische Kirche in Preußen 1525–1817)
superintendency (Evangelical Augsburg Church in Prussia 1525-1817)
superintendentura (Kościół ewangelicko-augsburski w Prusach 1525-1817)
inspekcja
Praepositur
prepozytura (Kościół ewangelicko-augsburski w Prusach 1525-1817)
provostry (Evangelical Augsburg Church in Prussia 1525-1817)
Erzpriestertum
Pfarre (Reformierte Kirche in Preußen 1713-1817)
parafia (Kościół ewangelicko-reformowany w Prusach 1713-1817)
parish (Evangelical Reformed Church in Prussia 1713-1817)
Inspektion (Reformierte Kirche in Preußen 1713-1817)
inspection (Evangelical Reformed Church in Prussia 1713-1817)
inspekcja (Kościół ewangelicko-reformowany w Prusach 1713-1817)
superintendency
Oberkonsistorium (Reformierte Kirche in Preußen 1713-1817)
general consistory (Evangelical Reformed Church in Prussia 1713-1817)
konsystorz generalny (Kościół ewangelicko-reformowany w Prusach 1713-1817)
Generalseniorat
Kirchendirectorium
Pfarre (Evangelische Kirche in Preußen 1817-1939)
parafia (Kościół ewangelicki w Prusach 1817-1939)
parish (Evangelical Church in Prussia 1817-1939)
typ wprowadzony ze względu na podział niechtórych okręgów kościelnych (Kirchenkreis), np. Tilsit-Ragnit, na dwa "Superintendenturbezirke" w 1937 r.
Superintendentur (Evangelische Kirche in Preußen 1817-1939)
superintendency (Evangelical Church in Prussia 1817-1939)
superintendentura (Kościół ewangelicki w Prusach 1817-1939)
Diözese
s. 369: Die ältere Theilung des Herzgothums, dann Königsreichs Preussen in geistlichen Inspectionen erlitt schon vor der neuen Kreiseintheilung -- eingerichtet werden
s. XXVI: In Folge der Kreiseintheilung von 1816 wurde auch die Sprengel der Superintendenturen mehr nach den Kreisgrenzen festgesetz und zwar --.
district (Evangelical Church in Prussia 1817-1939)
okręg kościelny (Kościół ewangelicki w Prusach 1817-1939)
Kirchenkreis
inspection
Zgodnie z treścią konstytucji marcowej (1921) "Dla celów administracyjnych Państwo Polskie podzielone będzie w drodze ustawodawczej na województwa, powiaty i gminy miejskie i wiejskie, które będą równocześnie jednostkami samorządu terytorjalnego". Faktycznie cały okres międzywojenny charakteryzuje proces unifikacji terytorialnej administracji ogólnej, której celem jest likwidacja różnic między byłymi zaborami. Ostatnim ważnym aktem była likwidacja obszarów dworskich na terenie woj. poznańskiego oraz pomorskiego na mocy tzw. ustawy scaleniowej z 1933 r.
gmina miejska (Rzeczpospolita Polska (1918-1939))
town commune (The Second Polish Republic (1918-1939))
s. 114: urząd generalnego superintendenta równoważny z sakrą biskupią
s. 45-46: w latach 1776-1793 rozwiązano konsystorze i nadzór przejęły urzędy rejencyjne, powrót do konsystorzy nastąpił w 1815 r., zakres działań konsystorzy był bardzo ograniczony a rolę zarządzającą pełniły urzędy rejencyjne; s. 47: konsystorz był na poziomie prowincji a więc nad rejencją, np. urzędnicy konsystorza w Poznaniu ściśle współpracowali z rejencją poznańską ale już z bydgoską nie
Kirchenprovinz
ecclesiastical province (Evangelical Church in Prussia 1817-1939)
prowincja kościelna (Kościół ewangelicki w Prusach 1817-1939)
Konsistorium
consistory
konsystorz prowincjonalny
Landeskirche
kościół krajowy (Kościół ewangelicki w Prusach 1817-1939)
state church (Evangelical Church in Prussia 1817-1939)
national church
Kirchenbund
federation (Evangelical Church in Prussia 1817-1939)
konfederacja (Kościół ewangelicki w Prusach 1817-1939)
union
Pfarre (Evangelische General-Konsistorium zu Warschau 1828-1849)
parafia (Kościół ewangelicki w Królestwie Polskim 1828-1849)
parish (Evangelical Church in Kingdom of Poland 1828-1849)
Diözese (Evangelische General-Konsistorium zu Warschau 1828-1849)
diecezja (Kościół ewangelicki w Królestwie Polskim 1828-1849)
diocese (Evangelical Church in Kingdom of Poland 1828-1849)
s. 15: Warszawski Okręg Konsystorski nie został włączony do konsystorza generalnego w Petersburgu po 1832 roku, nie wykonano też żadnych ruchów w tym kiierunku po 1849 r. Wg. autora byłoby to korzystne i część duchownych to dostrzegała
s. 29: Komisja Rządowa Wyznań Religijnych i Oświecenia publicznego zlikwidowała istniejące luterańskie konsystorze departamentowe utworzone po 1807 r.
General Konsistorium
general consistory (Evangelical Church in Kingdom of Poland 1828-1849)
konsystorz generalny (Kościół ewangelicki w Królestwie Polskim 1828-1849)
Pfarre (Evangelisch-Augsburgische Kirche in Polen 1849-1939)
parafia (Kościół ewangelicko-augsburski w Polsce 1849-1939)
parish (Evangelical Augsburg Church in Poland 1849-1939)
od 1936 diecezja, seniorzy diecezji, seniorat
Superintendentur (Evangelisch-Augsburgische Kirche in Polen 1849-1939)
superintendecy (Evangelical Augsburg Church in Poland 1849-1939)
superintendentura (Kościół ewangelicko-augsburski w Polsce 1849-1939)
seniorat
s. 21: Funkcjonowały na poczatku 4 superintendentury, w 1901 r. utworzono piątą
Oberkonsistorium (Evangelisch-Augsburgische Kirche in Polen 1849-1939)
general consistory (Evangelical Augsburg Church in Poland 1849-1939)
konsystorz generalny (Kościół ewangelicko-augsburski w Polsce 1849-1939)
bishopric
generalna superintendentura
s. 11: początkowo ewangelicy litewscy z Wilna byli związani z konsystorzem w Królewcu; od 1652 r. sami nazywają się konsystorzem, co oznacza rozluźnienie więzów z Prusami; od 1794 r. podporządkowani Justizkolegium w Petersburgu; w 1832 r. został zlikwidowany konsystorz ewangelicko-augsburski w Wilnie i podporządkowanie Mitawie, a ten nadkonsystorzowi w Petersbugu, w 1922 r. wchłonięty do Konsystorza Warszawskiego.
s. 15: Warszawski Okręg Konsystorski nie został włączony do konsystorza generalnego w Petersburgu po 1832 roku, nie wykonano też żadnych ruchów w tym kiierunku po 1849 r.
Pfarre (Evangelisch-Reformierte Kirche in Polen 1849–1939)
parafia (Kościół ewangelicko-reformowany w Polsce 1849-1939)
parish (Evangelical Reformed Church in Poland 1849-1939)
superintendency (Evangelical Reformed Church in Poland 1849-1939)
superintendentura (Kościół ewangelicko-reformowany w Polsce 1849-1939)
okręg parafialny
general consistory (Evangelical Reformed Church in Poland 1849-1939)
konsystorz generalny (Kościół ewangelicko-reformowany w Polsce 1849-1939)
Gemeinde (Evangelische Kirche in Galizien 1781–1918)
gmina (Kościół ewangelicki w Galicji 1781-1918)
Pastorat
Pfarre
parafia
Seniorat (Evangelische Kirche in Galizien 1781–1918)
seniorat (Kościół ewangelicki w Galicji 1781-1918)
Superintendentur (Evangelische Kirche in Galizien 1781–1918)
superintendentura (Kościół ewangelicki w Galicji 1781-1918)
Konsistorium (Evangelische Kirche in Galizien 1781–1918)
konsystorz (Kościół ewangelicki w Galicji 1781-1918)
przykahałek (Żydzi w Rzeczypospolitej Obojga Narodów)
gmina (Żydzi w Rzeczypospolitej Obojga Narodów)
kahał
galil mishneh
kahał podokręgowy (Żydzi w Rzeczypospolitej Obojga Narodów)
podokręg
galil
kahał okręgowy (Żydzi w Rzeczypospolitej Obojga Narodów)
kahał główny (Żydzi w Rzeczypospolitej Obojga Narodów)
rosz ha-kehila
kahał na prawach ziemstwa
kahał pryncypialny
raszej ha-kehilot
ziemstwo
prowincja (Żydzi w Rzeczypospolitej Obojga Narodów)
waad
wolost (The Grand Duchy of Lithuania)
wołość (Wielkie Księstwo Litewskie (1385-1569))
land (The Grand Duchy of Lithuania)
ziemia (Wielkie Księstwo Litewskie (1385-1569))
duchy (The Grand Duchy of Lithuania)
księstwo (Wielkie Księstwo Litewskie (1385-1569))
Kreis (Königreich Sachsen (1815-1918))
district (The Kingdom of Saxony (1815-1918))
powiat (Królestwo Saksonii (1815-1918))
okręg (Królestwo Saksonii (1815-1918))
shire district (The Kingdom of Saxony (1815-1918))
county
Gemeinde (Königreich Sachsen (1815-1918))
gmina (Królestwo Saksonii (1815-1918))
municipality (The Kingdom of Saxony (1815-1918))
commume
commune (The Duchy of Warsaw (1807-1815))
gmina (Księstwo Warszawskie (1807-1815))
district (The Duchy of Warsaw (1807-1815))
powiat (Księstwo Warszawskie (1807-1815))
departament (Księstwo Warszawskie (1807-1815))
department (The Duchy of Warsaw (1807-1815))
Duchy (The Duchy of Warsaw (1807-1815))
księstwo (Księstwo Warszawskie (1807-1815))
najniższa jednostka administracyjna, bez rozróżnienia na miejską i wiejską (niewprowadzone w życie) (M. Kallas, s. 212)
municipality (The Duchy of Warsaw (1807-1815))
municypalność (Księstwo Warszawskie (1807-1815))
dekret królewski z 19.12.1807 (J. Goclon, s. 107)
communal assembly (The Duchy of Warsaw (1807-1815))
zgromadzenie gminne (Księstwo Warszawskie (1807-1815))
od 23.02.1809 (M. Kallas, s. 212)
gmina wiejska (Księstwo Warszawskie (1807-1815))
rural commune (The Duchy of Warsaw (1807-1815))
gmina miejska (Księstwo Warszawskie (1807-1815))
town commune (The Duchy of Warsaw (1807-1815))
metropolia (Kościół katolicki ob. ormiańskiego)
Gemeinde (Freistaat Preußen (1920-1945))
commune (The Free State of Prussia (1920-1945))
gmina (Wolne Państwo Prusy (1920-1945))
diecezja (Kościół katolicki ob. ormiańskiego)
parafia (Kościół katolicki ob. ormiańskiego)
commune (Kingdom of Poland (1815-1837))
gmina (Królestwo Polskie (1815-1836))
municipality
county (Kingdom of Poland (1815-1837))
powiat (Królestwo Polskie (1815-1836))
district (Kingdom of Poland (1815-1837))
obwód (Królestwo Polskie (1815-1836))
область (Царство Польское (1815-1837))
W 1815 wprowadzono podział na województwa, który pokrywał się z Departamentami z Księstwa Warszawskiego (M. Kallas, s. 238). W 1837 na mocy ukazu carskiego wprowadzono gubernie w miejsce województw.
voivodeship (Kingdom of Poland (1815-1837))
województwo (Królestwo Polskie (1815-1836))
kingdom (Kingdom of Poland (1815-1837))
królestwo (Królestwo Polskie (1815-1836)) (Królestwo Polskie (1815-1836))
gmina miejska (Królestwo Polskie (1815-1836))
town commune (Kingdom of Poland (1815-1837))
gmina wiejska (Królestwo Polskie (1815-1836))
rural commune (Kingdom of Poland (1815-1837))
"Od 1.01. 1873 z wyłączeniem Prowincji Poznańskiej. W Prowincji Poznańskiej w l 1818-1833 w okręgach wiejskich (Bezirke), łączących kilka gmin, władzę wójtowską sprawowali właściciele dóbr ziemskich. Od 1833 roku do 1918 pełnili te funkcje okręgowi komisarze policji."
Amtsbezirk (Freistaat Preußen (1920-1945))
bailiwick (The Free State of Prussia (1920-1945))
wójtostwo (Wolne Państwo Prusy (1920-1945))
administrative district
bailwick
commune (Congress Poland (1867-1918))
gmina (Królestwo Polskie (1867-1918))
gmina miejska (Królestwo Polskie (1867-1918))
town commune (Congress Poland (1867-1918))
gmina wiejska (Królestwo Polskie (1867-1918))
rural commune (Congress Poland (1867-1918))
district (Congress Poland (1867-1918))
powiat (Królestwo Polskie (1867-1918))
gubernia (Królestwo Polskie (1867-1918))
province (Congress Poland (1867-1918))
general-governorate (Congress Poland (1867-1918))
generał-gubernatorstwo (Królestwo Polskie (1867-1918))
kingdom
kraj
królestwo
land
commune (The Free City of Danzig (1920-1939))
gmina (Wolne Miasto Gdańsk (1920-1939))
gmina miejska (Wolne Miasto Gdańsk (1920-1939))
municipal commune (The Free City of Danzig (1920-1939))
town
gmina wiejska (Wolne Miasto Gdańsk (1920-1939))
rural commune (The Free City of Danzig (1920-1939))
rural municipality
Kreis (Freistaat Preußen (1920-1945))
district (The Free State of Prussia (1920-1945))
powiat (Wolne Państwo Prusy (1920-1945))
manorial demesne (The Free City of Danzig (1920-1939))
obszar dworski (Wolne Miasto Gdańsk (1920-1939))
district (The Free City of Danzig (1920-1939))
powiat (Wolne Miasto Gdańsk (1920-1939))
powiat miejski (Wolne Miasto Gdańsk (1920-1939))
urban district (The Free City of Danzig (1920-1939))
powiat wiejski (Wolne Miasto Gdańsk (1920-1939))
rural district (The Free City of Danzig (1920-1939))
district (The Kingdom of Poland (1370-1568))
powiat (Królestwo Polskie (1370-1568))
land (The Kingdom of Poland (1370-1568))
ziemia (Królestwo Polskie (1370-1568))
palatinate (The Kingdom of Poland (1370-1568))
województwo (Królestwo Polskie (1370-1568))
province (The Kingdom of Poland (1370-1568))
prowincja (Królestwo Polskie (1370-1568))
komornictwo (Prusy Książęce (1525-1701))
Landkreis Kreis (Freistaat Preußen (1920-1945))
powiat ziemski (Wolne Państwo Prusy (1920-1945))
rural district (The Free State of Prussia (1920-1945))
"Ujednolicone (po 1499) wcześniejsze komturstwa, prokuratorie, wójtostwa; na ich czele stali starostowie (na czele starostwa Szaki stał tradycyjnie wójt krajowy Sambii (Landvogt von Samland), a starosta Rybaków nosił tytuł wójta Sambii (Vogt von Samland). Niektóre starostwa dzieliły się na komornictwa: komornictwo Dolno w starostwie Przezmark, komornictwo Orzysz w starostwie Ryn, komornictwo Laptau (i inne) w starostwie Rybaki. Wg ustaleń J. Skibińskiego ""Najniższymi ogniwami pruskiej administracji terenowej w pierwszej połowie XVII wieku były komornictwa (urzędy kameralne), zwane w późniejszym okresie urzędami domenalnymi (Domänenämter)"". Starostwo Wystruć ze względu na dużą powierzchnię i brak wielkiej własności ziemskiej podzielono na 13 starostw sołtysich (Schulzenämter). Liczba starostw nie była stała: Jerzy Skibiński wylicza, że wg recesu sejmu krajowego z 1566 roku było ich łącznie 39, dane z diariuszy sejmowych z 1663 roku wskazują 47 starostw, na początku XVIII wieku z kolei doliczono się 45 starostw."
Hauptamt
county (The Duchy of Prussia (1525-1701))
starostwo (Prusy Książęce (1525-1701))
Sambia, Natangia, Górne Prusy; podział ten miał charakter głównie polityczny, związany z organizacją zjazdów okręgu i wysyłaniem poselstw
Kreis (Herzogtum Preußen (1525-1701))
district (The Duchy of Prussia (1525-1701))
okręg (Prusy Książęce (1525-1701))
lenno do 1657 - traktaty welawsko-bydgoskie zrywały stosunki lenne między Koroną i Prusami Książęcymi
Herzogtum
fiefdom (The Duchy of Prussia (1525-1701))
księstwo lenne (Prusy Książęce (1525-1701))
cyrkuł (Gubernium Morawsko-Śląskie (1783-1848))
tsyrkul (Provincial government of Moravian-Silesian Region (1783-1848))
circle
commune (The Duchy of Upper and Lower Silesia (1849-1918))
gmina (Księstwo Górnego i Dolnego Śląska (1849-1918))
district (The Duchy of Upper and Lower Silesia (1849-1918))
powiat sądowy (Księstwo Górnego i Dolnego Śląska (1849-1918))
chodzi o miasta, które wcześniej, jeszcze w XIX wieku, miały samorząd miejski; na interesującym nas obszarze było to Bielsko
it pertains to the towns, which previously, as early as the 19th c., had a town council. In the area in question such city was Bielsko
political district (The Duchy of Upper and Lower Silesia (1849-1918))
powiat polityczny (Księstwo Górnego i Dolnego Śląska (1849-1918))
county (The Duchy of Siewierz (1443-1790))
starostwo (Księstwo Siewierskie (1443-1790))
Niekiedy jako najniższą jednostkę administracyjną o charakterze pomocniczym podaje się dominia (wiejskie) i magistraty (miejskie). Rozporządzenia z 1848 r. uznały urzędy dominialne za organa tymczasowe sprawujące władzę na koszt i w imieniu państwa a nie dziedzica. Zniesiono je w 1855 r. a ich terytoria podzielono na gminy wiejskie i obszary dworskie.
commune (the Kingdom of Galicia and Lodomeria (1849-1866))
gmina (Królestwo Galicji i Lodomerii (1849-1866))
Równorzędny z powiatem ziemskim ale nie dzielił się już na mniejsze wójtostwa
Stadtkreis (Freistaat Preußen (1920-1945))
powiat miejski (Wolne Państwo Prusy (1920-1945))
urban district (The Free State of Prussia (1920-1945))
gmina wiejska (Królestwo Galicji i Lodomerii (1849-1866))
rural commune (the Kingdom of Galicia and Lodomeria (1849-1866))
village comune
gmina miejska (Królestwo Galicji i Lodomerii (1849-1866))
town commune (the Kingdom of Galicia and Lodomeria (1849-1866))
manorial demesne (the Kingdom of Galicia and Lodomeria (1849-1866))
obszar dworski (Królestwo Galicji i Lodomerii (1849-1866))
district (the Kingdom of Galicia and Lodomeria (1849-1866))
powiat (Królestwo Galicji i Lodomerii (1849-1866))
cyrkuł-stolica obszaru dworskiego (Królestwo Galicji i Lodomerii (1849-1866))
tsyrkul-provincial capital (the Kingdom of Galicia and Lodomeria (1849-1866))
cyrkuł (Królestwo Galicji i Lodomerii (1849-1866))
tsyrkul (the Kingdom of Galicia and Lodomeria (1849-1866))
Kraków i Lwów podlegały odpowiednio namiestnictwu we Lwowie i rządowi krajowemu w Krakowie
provincial capital (the Kingdom of Galicia and Lodomeria (1849-1866))
stolica obszaru administracyjnego (Królestwo Galicji i Lodomerii (1849-1866))
Galicja była początkowo, w latach 1850-1854 podzielona na 3 okręgi (Regierungsbezirke): Lwów, Kraków, Stanisławów. Następnie po 1854 r. na dwa: Lwów (Statthalterei) oraz Kraków (Landesregierung). Rząd krajowy w Krakowie został zniesiony w 1867 r.
obszar administracyjny (Królestwo Galicji i Lodomerii (1849-1866))
province (the Kingdom of Galicia and Lodomeria (1849-1866))
Utworzona w 1808 roku jako pierwszy stopień reform administracyjnych państwa wprowadzonych przez Steina i Hardenberga
Regierung
district government (The Free State of Prussia)
rejencja (Wolne Państwo Prusy (1920-1945))
okręg rejencyjny
regencja
kraj (Republika Słowacka (1996-2020))
kraj (štátna správa)
region (Slovak Republic (1996-2020))
województwo
district (Slovak Republic (1996-2020))
okres
okres (Republika Słowacka (1996-2020))
powiat
obec (Republika Słowacka (1996-2020))
commune (Slovak Republic (1996-2020))
obec
gmina wiejska (Rzeczpospolita Polska (1918-1939))
rural commune (The Second Polish Republic (1918-1939))
Provinz (Freistaat Preußen (1920-1945))
province The Free State of Prussia (1920-1945)
prowincja (Wolne Państwo Prusy (1920-1945))
Stadtgemeinde (Königreich Preußen (1806-1919))
gmina miejska (Królestwo Prus (1806-1919))
town commune (The Kingdom of Prussia (1806-1919))
Landgemeinde (Königreich Preußen (1806-1919))
gmina wiejska (Królestwo Prus (1806-1919))
rural commune (The Kingdom of Prussia (1806-1919))
village community
Gutsbezirk (Königreich Preußen (1806-1919))
manorial demesne (The Kingdom of Prussia (1806-1919))
obszar dworski (Królestwo Prus (1806-1919))
independent estate
manorial land
Gemeinde (Königreich Preußen (1806-1919))
commune (The Kingdom of Prussia (1806-1919))
gmina (Królestwo Prus (1806-1919))
Od 1.01. 1873 z wyłączeniem Prowincji Poznańskiej. W Prowincji Poznańskiej w l 1818-1833 w okręgach wiejskich (Bezirke), łączących kilka gmin, władzę wójtowską sprawowali właściciele dóbr ziemskich. Od 1833 roku do 1918 pełnili te funkcje okręgowi komisarze policji.
Amtsbezirk (Königreich Preußen (1806-1919))
bailiwick (The Kingdom of Prussia (1806-1919))
wójtostwo (Królestwo Prus (1806-1919))
communal union
Kreis (Königreich Preußen (1806-1919))
district (The Kingdom of Prussia (1806-1919))
powiat (Królestwo Prus (1806-1919))
Obszary dworskie utrzymały się najdłużej na Śląsku oraz w województwach zachodnich, pomorskim i poznańskim, gdzie zostały zniesione na podstawie tzw. ustawy scaleniowej z 1933 r. oraz rozporządzeń wykonawczych z 1934 r.
manorial demesne (The Second Polish Republic (1918-1939))
obszar dworski (Rzeczpospolita Polska (1918-1939))
Landkreis (Königreich Preußen (1806-1919))
powiat ziemski (Królestwo Prus (1806-1919))
rural district (The Kingdom of Prussia (1806-1919))
Stadtkreis (Königreich Preußen (1806-1919))
powiat miejski (Królestwo Prus (1806-1919))
urban district (The Kingdom of Prussia (1806-1919))
Regierungsbezirk
district government (The Kingdom of Prussia (1806-1919))
rejencja (Królestwo Prus (1806-1919))
Provinz (Königreich Preußen (1806-1919))
province (The Kingdom of Prussia (1806-1919))
prowincja (Królestwo Prus (1806-1919))
commune (The Republic of Poland (1999-2016))
gmina (Rzeczpospolita Polska (1999-2016))
Do kategorii powiatów należą też miasta na prawach powiatu (66)
district (The Republic of Poland (1999-2016))
powiat (Rzeczpospolita Polska (1999-2016))
voivodship (The Republic of Poland (1999-2016))
województwo (Rzeczpospolita Polska (1999-2016))
Jednostka najniższego rzędu wprowadzona na skutek reformy włościańskiej w 1861 r.
small rural district
gmina (Cesarstwo Rosyjskie (1775-1917))
volost (Russian Empire (1775-1917))
волость (Российская империя (1775-1917))
district (The Second Polish Republic 1918-1939))
Niekiedy zamiasto określenia powiat używano określenia okręg
powiat (Cesarstwo Rosyjskie (1775-1917))
uyezd (Russian Empire (1775-1917))
уезд
округ
Obwody występowały jako jednostka pośrednia między namiestnictwem lub gubernią a powiatem w przypadku rozległych jednostek terytorialnych
oblast (Russian Empire (1775-1917))
obwód (Cesarstwo Rosyjskie (1775-1917))
область (Российская империя (1775-1917))
region
gubernia-namiestnictwo-obwód (Cesarstwo Rosyjskie (1775-1917))
guberniya-vicegerency-oblast (Russian Empire (1775-1917))
губерния-наместничество-область (Российская империя (1775-1917))
governorate
gubernia (Cesarstwo Rosyjskie (1775-1917))
guberniya (Russian Empire (1775-1917))
губерния (Российская империя (1775-1917))
Obwody na prawach guberni
Oblast with the rights of a governorate (Russian Empire (1775-1917))
obwód na prawach guberni (Cesarstwo Rosyjskie (1775-1917))
область на правах губернии (Российская империя (1775-1917))
Nazwa jednostki administracyjnej odpowiadającej guberni, która funkcjonowała głównie w latach 1775-1796
namiestnictwo (Cesarstwo Rosyjskie (1775-1917))
vicegerency (Russian Empire (1775-1917))
наместничество (Российская империя (1775-1917))
viceroyalty
Była to jednostka skupiająca kilka guberni. Poziom ten nie obejmował całego państwa, gdyż generalne gubernatorstwa były organizowane głównie na teranach przygranicznych; jednostką równoważną na tym poziomie było namiestnictwo kaukaskie
generalne gubernatorstwo (Cesarstwo Rosyjskie (1775-1917))
governorate-general (Russian Empire (1775-1917))
генерал-губернаторство (Российская империя (1775-1917))
commune (The Kingdom of Galicia and Lodomeria (1867-1918))
gmina (Królestwo Galicji i Lodomerii (1867-1918))
district city
miasto na prawach powiatu
federal city
gmina wiejska (Królestwo Galicji i Lodomerii (1867-1918))
rural commune (The Kingdom of Galicia and Lodomeria (1867-1918))
gmina miejska (Królestwo Galicji i Lodomerii (1867-1918))
town commune (The Kingdom of Galicia and Lodomeria (1867-1918))
manorial demesne (The Kingdom of Galicia and Lodomeria (1867-1918))
obszar dworski (Królestwo Galicji i Lodomerii (1867-1918))
Bezirk
district (The Kingdom of Galicia and Lodomeria (1867-1918))
powiat (Królestwo Galicji i Lodomerii (1867-1918))
commune (Congress Poland (1837-1866))
gmina (Królestwo Polskie (1837-1866))
gmina miejska (Królestwo Polskie (1837-1866))
town commune (Congress Poland (1837-1866))
gmina wiejska (Królestwo Polskie (1837-1866))
rural commune (Congress Poland (1837-1866))
circuit (Congress Poland (1837-1866))
okręg (Królestwo Polskie (1837-1866))
district (Congress Poland (1837-1866))
powiat (Królestwo Polskie (1837-1866))
city of Warsaw
miasto Warszawa
gubernia (Królestwo Polskie (1837-1866))
province (Congress Poland (1837-1866))
Kreis (Königreich Preußen (1713-1805))
district (The Kingdom of Prussia (1713-1805))
powiat (Królestwo Prus (1713-1805))
Od 1701 Landkreis jako jednostka administracyjna początkowo w Brandenburgii; od 1716 na Pomorzu, 1740 na Śląsku, 1752 w Prusach Wschodnich, 1772 Prusach Zachodnich, 1793 w Prusach Południowych i 1795 w Prusach Nowo Wschodnich
Landkreis (Königreich Preußen (1713-1805))
powiat ziemski (Królestwo Prus (1713-1805))
rural district (The Kingdom of Prussia (1713-1805))
Dla miast utworzono okręgi inspekcji podatkowych, które nie pokrywały się z wiejskimi powiatami. Okręgi dominalne w Prusach Książęcych.
circut (The Kingdom of Prussia (1713-1805))
miejski okręg inspekcji podatkowej (Królestwo Prus (1713-1805))
Kammerdepartment
Wad and Domain chamber's department (The Kingdom of Prussia (1713-1805))
departament kamery wojenno-skarbowej (Królestwo Prus (1713-1805))
Provinz (Königreich Preußen (1713-1805))
province (The Kingdom of Prussia (1713-1805))
prowincja (Królestwo Prus (1713-1805))
voivodeship
Korona: w celach skarbowych używano jeszcze niższego podziału - sieci parafialnej. Był on jednak czysto użytkowy i nieoficjalny
district (The Polish-Lithuanian Commonwealth (1569-1795))
powiat (Rzeczpospolita Obojga Narodów (1569-1795))
Korona: nie zawsze występuje; wedle literatury po około poł. XV w. ziemie, które zachowały cała strukturę urzędów ziemskich (razem z wojewodą) przekształciły się w województwa; te, których struktura była niepełna nie zmieniły się
land (The Polish-Lithuanian Commonwealth (1569-1795))
ziemia (Rzeczpospolita Obojga Narodów (1569-1795))
palatinate (The Polish-Lithuanian Commonwealth (1569-1795))
województwo (Rzeczpospolita Obojga Narodów (1569-1795))
Korona: prowincja wielkopolska i małopolska
province (The Polish-Lithuanian Commonwealth (1569-1795))
prowincja (Rzeczpospolita Obojga Narodów (1569-1795))
Korona Królestwa Polskiego / Wielkie Księstwo Litewskie. Wszystkie odrębności wynikające z aktu unii lubelskiej zostały zniesiona na mocy konstytucji 3 maja
dzielnica (Rzeczpospolita Obojga Narodów (1569-1795))
state (The Polish-Lithuanian Commonwealth (1569-1795))
part
Markgrafschaft
hrabstwo (Elektorat Saksonii (1545-1805))
margrabstwo
dominium-magistrat (Królestwo Galicji i Lodomerii (1772-1848))
dominium-magistrate (The Kingdom of Galitia and Lodomeria (1772-1848))
gmina (Rzeczpospolita Polska (1918-1939))
municipality (The Second Polish Republic (1918-1939))
dominium (Królestwo Galicji i Lodomerii (1772-1848))
dominium (The Kingdom of Galitia and Lodomeria (1772-1848))
Najniższa jednostka administracji państwowej na terenie miast
magistrat (Królestwo Galicji i Lodomerii (1772-1848))
magistrate (The Kingdom of Galitia and Lodomeria (1772-1848))
Distrikt (Königreich Galizien und Lodomerien (1772-1848))
district (The Kingdom of Galitia and Lodomeria (1772-1848))
okręg (Królestwo Galicji i Lodomerii (1772-1848))
Kreisdistrikt
Kreis (Königreich Galizien und Lodomerien (1772-1848))
cyrkuł (Królestwo Galicji i Lodomerii (1772-1848))
tsyrkul (The Kingdom of Galitia and Lodomeria (1772-1848))
Direktoriat
district (the Kingom of Hungary (1200-1918))
powiat (Królestwo Węgier (1200-1918))
reambulatio
szolgabírói járás
processus
county (the Kingom of Hungary (1200-1918))
komitat (Królestwo Węgier (1200-1918))
megye
This property allows to say that one entity exists as a continuation of another entity.
continues as
istnieje jako
Indicates the order of a simple dedication name element within a composite dedication name.
Wskazuje kolejność elementu wezwania prostego w ramach wezwania złożonego.
dedication order
kolejność wezwania
Słownik języka polskiego
Słownik języka polskiego (Linde)
Deutsche Rechtswörterbuch
Encyklopedia katolicka, t. 3, Lublin 1973-2014, s. 1114–1115
Dekanat
Pawluk, Dekanat
Encyklopedia katolicka, t. 1, Lublin 1973-2014, s. 869–873
Archidiakonat
Kumor, Archidiakonat
Encyklopedia katolicka, t. 3, Lublin 1973-2014, s. 1307–1309
Diecezja
Rybczyński, Diecezja
Encyklopedia katolicka, t. 14, Lublin 1973-2014, s. 1324–1326
Parafia
Sitarz, Parafia
Granice metropolii i diecezji polskich 966-1939
Kumor, Granice metropolii i diecezji polskich 966-1939
Ustrój i organizacja Kościoła polskiego w okresie niewoli narodowej: (1772-1918)
Kumor, Ustrój i organizacja Kościoła polskiego w okresie niewoli narodowe
Atlas Kościoła łacińskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVIII wieku
Litak, Atlas Kościoła łacińskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów
Wspólnoty religijne i narodowe w Rzeczypospolitej w drugiej połowie XVIII wieku, 1
Kościół łaciński w Rzeczypospolitej około 1772 roku: Struktury administracyjne
Litak, Kościół łaciński w Rzeczypospolitej około 1772 roku: Struktury administracyjne
„Studia Geohistorica“, 3, 2015, s. 243–257
Struktury religijne na przykładzie „Atlasu wyznań i religii w Rzeczypospolitej w drugiej połowie XVIII w.
Szady, Struktury religijne
Geografia struktur religijnych i wyznaniowych w Koronie w II połowie XVIII wieku
Szady, Geografia struktur religijnych i wyznaniowych
Wielka encyklopedia powszechna PWN
Parish
Boudinhon, Fanning, Parish
The Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. Retrieved June 21, 2019
Ènciklopedičeskij slovarʹ Brokgauza i Efrona
Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона
Kościół w Polsce, t. 2, red. J. Kłoczowski, Kraków 1969-1970, s. 779–1049
Organizacja Kościoła wschodniego w Polsce
Bieńkowski, Organizacja Kościoła wschodniego
Wspólnoty religijne i narodowe w Rzeczypospolitej w drugiej połowie XVIII wieku, 2
Kościoły wschodnie w Rzeczypospolitej około 1772 roku: Struktury administracyjne
Kołbuk, Kościoły wschodnie w Rzeczypospolitej
Kościoły wschodnie na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej 1772-1914: Rozprawa habilitacyjna
Kołbuk, Kościoły wschodnie na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej
The Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. Retrieved June 21, 2019 from New Advent: http://www.newadvent.org/cathen/12503c.htm
Protopope
Fortescue, Protopope
"Contemporary Review", 289 (1687), 454
Schism and Russia’s Old Believers
Druzhelyubov, Schism and Russia’s Old Believers
Kościół prawosławny na ziemiach polskich w XIX i XX wieku
Mironowicz, Kościół prawosławny na ziemiach polskich w XIX i XX wieku
Kościół prawosławny a Rzeczpospolita Polska: Zarys historyczny 1370-1632
Chodynicki, Kościół prawosławny a Rzeczpospolita Polska
Kościoły wschodnie w państwie polsko-litewskim w procesie przemian i adaptacji: Metropolia kijowska w latach 1458-1795
Gil, Skoczylas, Kościoły wschodnie w państwie polsko-litewskim
Goslar und die Stadtgeschichte. Forschungen und Perspektiven 1399–1999, hg. v. Carl-Hans Hauptmeyer/Jürgen Rund, Bielefeld 2001, s. 57–74
Die Stadt im Mittelalter. Aktuelle Forschungstendenzen
Irsigler, Die Stadt im Mittelalter
Irsigler, Franz: Die Stadt im Mittelalter
Ewangelicy polscy i litewscy w epoce saskiej (1696-1763): Sytuacja prawna, organizacja i stosunki międzywyznaniowe
Kriegseisen, Ewangelicy polscy i litewscy
Dyplomatyka staropolska, red. T. Jurek, Warszawa 2015, s. 389–406 (Nauki Pomocnicze Historii. Seria Nowa / Instytut Historii PAN)
Kancelarie i dokumenty Kościołów protestanckich w XVI-XVIII wieku
Ptaszyński, Kancelarie i dokumenty Kościołów protestanckich w XVI-XVIII wieku
Bracia czescy w Wielkopolsce w XVI i XVII wieku
Dworzaczkowa, Bracia czescy w Wielkopolsce w XVI i XVII wieku
„Odrodzenie i Reformacja w Polsce“, 57, 2013, s. 123–153
Ustroje kościołów ewangelicko‑reformowanych w Rzeczypospolitej Obojga Narodów na przełomie XVI i XVII wieku
Bem, Ustroje kościołów ewangelicko‑reformowanych w Rzeczypospolitej Obojga Narodów
Bracia czescy a kalwini w Rzeczypospolitej, połowa XVI - połowa XVII wieku: Studium porównawcze
Gmiterek, Bracia czescy a kalwini w Rzeczypospolitej
Kościoły ewangelickie na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej
Alabrudzińska, Kościoły ewangelickie na Kresach Wschodnich
Studia i Monografie / Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Powstańców Śląskich w Opolu, nr 121
Litewska jednota ewangelicko-reformowana od połowy XVII w. do 1939 r.
Kosman, Litewska jednota ewangelicko-reformowana
Kościoły luterańskie na ziemiach polskich (XVI - XX w.)
Geschichte der Evangelisch-Augsburgischen Kirche in Polen
Kneifel, Geschichte der Evangelisch-Augsburgischen Kirche in Polen
Die evangelisch-augsburgischen Gemeinden in Polen 1555-1939: Eine Parochialgeschichte in Einzeldarstellungen
Kneifel, Die evangelisch-augsburgischen Gemeinden in Polen 1555-1939
Średniowieczny dwór rycerski w Polsce
Marciniak-Kajzer, Średniowieczny dwór rycerski w Polsce
Historisch-comparative Geographie von Preussen
Töppen, Historisch-comparative Geographie von Preussen
Harnoch, A.
Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen
Harnoch, Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen
vol. 1-3
Geschichte der evangelischen Kirche Ostpreussens
Hubatsch, Geschichte der evangelischen Kirche Ostpreussens
Historisch-geographischer Atlas des Preußenlandes, t. 2, red. H. Mortensen, Wiesbaden 1968
Die kirchliche Organisation um 1785
Atlas historyczny Polski: Mapy XVIII wieku, 1-2
Śląsk w końcu XVIII wieku
Gastpary, W.
Historia protestantyzmu w Polsce: Od połowy XVIII wieku do pierwszej wojny światowej
Gastpary, Historia protestantyzmu w Polsce
„Rundbrief der Gemeinschaft evangelischer Ostpreußen e.V.“, 1, 2011, s. 1–32
Im Blickpunkt der Geschichte der Reformation: Evangelisch-Reformierte in (Ost-)Preußen
Gresch, Im Blickpunkt der Geschichte der Reformation
t. 1–50, Wydawnictwo Kurpisz, Poznań
Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny
Nowa encyklopedia powszechna PWN
Słownik starożytności słowiańskich: encyklopedyczny zarys kultury Słowian od czasów najdawniejszych
Słownik starożytności słowiańskich
Dzieje Puszczy Białowieskiej w Polsce przedrozbiorowej (w okresie do 1798 roku)
Hedemann, Dzieje Puszczy Białowieskiej
Wielka ilustrowana encyklopedia powszechna (Wydawnictwa Gutenberga)
Niemcy w Polsce w XX wieku
Matelski, Niemcy w Polsce w XX wieku
Protestantyzm w Poznańskiem 1815-1918
Kiec, Protestantyzm w Poznańskiem
Rozprawy i monografie / Uniwersytet Gdański, 174
Polacy-ewangelicy w Królestwie Polskim 1815-1914: Kształtowanie sie środowisk ich działalność społeczna i narodowa
Stegner, Polacy-ewangelicy w Królestwie Polskim 1815-1914
Kościół Ewangelicko-Augsburski w Polsce w latach 1918-1939
Kłaczkow, Kościół Ewangelicko-Augsburski w Polsce w latach 1918-1939
„Gazeta Administracji“, 18 (20), 1936, s. 624–633;
Organizacja kościoła ewangelicko-reformowanego w b. zaborze rosyjskim
Witkowski, Organizacja kościoła ewangelicko-reformowanego w b. zaborze rosyjskim
Geografia historyczna Wielkiego Księstwa Litewskiego: Stan i perspektywy badań
Błaszczyk G., Geografia historyczna Wielkiego Księstwa Litewskiego
Studia z ustroju i dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego
Bardach J., Studia z ustroju i dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego
Oбластное деление и местное управление Литовско-русского государства ко времени издания первого Литовского статута
Oblastnoye deleniye i mestnoye upravleniye Litovsko-russkogo gosudarstva ko vremeni izdaniya pervogo Litovskogo statuta
Podlasie (Województwo)
Jabłonowski A., Podlasie (Województwo)
S. Orgelbranda Encyklopedja powszechna z ilustracjami i mapami. T. 1 - T. 18
Orgelbrand, Encyklopedja powszechna
Mapa Wielkiego Księstwa Litewskiego w połowie XVI wieku. 1, Część północna, skala 1:1.600.000: objaśnienia do mapy
Mapa Wielkiego Księstwa Litewskiego w połowie XVI wieku.
Вялікі гістарычны атлас Беларусі, t. 1-3,
Vialiki histaryčny atlas Bielarusi
Вялікі гістарычны атлас Беларусі
Rozprawy Wydziału III Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie, t. 5-6
Studja nad początkami społeczeństwa i państwa litewskiego.
Łowmiański H., Studja nad początkami społeczeństwa i państwa litewskiego
"Studia Historyczne“, 13 (2), 1970, 205-250
Organizacja opolna w Polsce średniowiecznej
Buczek K., Organizacja opolna w Polsce średniowiecznej
„Przegląd Historyczny“, 77 (2), 1986, 177-222
Organizacja opolna w Polsce piastowskiej
Modzelewski K., Organizacja opolna w Polsce piastowskiej
Vicinia id est: Poszukiwania alternatywnej koncepcji staropolskiego opola
Matuszewski J., Vicinia id est: Poszukiwania alternatywnej koncepcji staropolskiego opola
„Słupskie Studia Historyczne“, 9, 2001, 245-257
Wczesnopiastowska organizacja administracyjna w X i XI wieku
Teterycz-Puzio A., Wczesnopiastowska organizacja administracyjna w X i XI wieku
Powiat w Wielkopolsce XIV-XVI wieku: Z zagadnień zarządu terytorialnego i podziałów Polski późnośredniowiecznej
Gąsiorowski A., Powiat w Wielkopolsce XIV-XVI wieku
Prusy Książęce a Prusy Królewskie w latach 1525-1548. Studium z dziejów polskiej polityki księcia Albrechta Hohenzollerna
Geografia historyczna Polski
Arnold, Geografia historyczna Polski
Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu, R. 72, z. 2
Ustawa o rządzie (Regimentsnottel) Prus Książęcych z 1542 roku. Studium z dziejów przemian społecznych i politycznych w lennie pruskim
"Komunikaty Mazursko-Warmińskie" 1964, nr 4, s. 460-513
Organizacja władzy naczelnej Prus Książęcych
"Komunikaty Mazursko-Warmińskie" 1975, nr 4, s. 407-424
Geneza i znaczenie hołdu pruskiego 1525 roku
Starostwa dziedziczne Prus Książęcych w XVII i XVIII wieku
"Klio. Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym", 32 (1), 2015, s. 111–138.
Administracja gmin wiejskich w Królestwie Polskim w latach 1815–1864
„Studia Historyczne”. 1967, z. 1–2, s. 5–21.
Ustrój polityczno-prawny Śląska Austriackiego w latach 1742-1848. (Próba syntezy)
Śląsk Cieszyński. Granice – przynależność – tożsamość. Red. J. Spyra. Cieszyn 2008, s. 20–21;
Granice i zmiany przynależności Śląska Cieszyńskiego do 1918 roku
Historyczno-Geograficzne podstawy Śląska
Historia ustroju i prawa Księstwa Warszawskiego
Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku
Organy administracji terenowej w Księstwie Warszawskim
Granice Śląska. Zmiany granic Śląska w czasie i przestrzeni. Śląsk na dawnej mapie. Obraz Sudetów w dawnej kartografii,
Bielsko-Biała. Monografia miasta, red. I. Panic, t. 3: Bielsko od wojen śląskich do zakończenia I wojny światowej (1740-1918), Bielsko-Biała 2010, s. 122-136;
Sytuacja polityczna i prawno-administracyjna miasta i okolicy w latach konstytucjonalizmu
red. I. Panic, t. 5: Śląsk Cieszyński od Wiosny Ludów do I wojny światowej (1848-1918), red. K. Nowak, I. Panic, Cieszyn 2013.
Dzieje Śląska Cieszyńskiego od zarania do czasów współczesnych
Nowakowski, A.
Dzieje ustroju i prawa księstwa siewierskiego
Atlas historyczny Polski. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI w., cz. II, red. H. Rutkowski, Warszawa 2008, s. 236-239;
Siewierz
M. Wilska, Siewierz...
Księstwo Siewierskie. Prawo i ustrój a zakres suwerenności względem Korony Królestwa Polskiego
Powiat w Polsce późnośredniowiecznej
"Odrodzenie i Reformacja w Polsce", 1955, t. 1
Typ i forma państwa polskiego w okresie demokracji szlacheckiej
Księgarnia i Dom Wydawniczy Trzaska, Evert i Michalski
Słownik języka polskiego (Trzaska)
Historia Polski 1572-1795
Królestwo Polskie 1295-1370
Die österreichische Monarchie, geographisch, statistisch, topographisch und historisch dargestellt: Unter genauer Bezugnahme auf die neueste administrative und gerichtliche Organisation der Kronländer, und mit der sorgfältigsten und ausführlichsten Topographie
Die österreichische Monarchie, geographisch, statistisch, topographisch und historisch dargestellt
Wydawnictwo Naukowe PWN
Słownik języka polskiego PWN
Słownik języka polskiego PWN (Szymczak)
Słownik polszczyzny XVI wieku
Wydawnictwo WILGA
Słownik współczesnego języka polskiego
Słownik współczesnego języka polskiego (Wilga)
Wielka Encyklopedia PWN
Wielka Encyklopedia PWN (2001-2005)
Minister Administracji i Cyfryzacji RP
Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów
Rozporządzenie EMUiA (2012)
Eberhardt, Piotr
„Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej“, 45, 2010, s. 239–257
Zmiany podziałów administracyjnych w Cesarstwie Rosyjskim, w Związku Radzieckim oraz w Federacji Rosyjskiej
Eberhardt P. Zmiany podziałów administracyjnych w Cesarstwie Rosyjskim...
Правительственный аппарат самодержавной России
Zajončkovskij P.A., Pravitelʹstvennyj apparat samoderžavnoj Rossii
Зайончковский П.А., Правительственный аппарат самодержавной России
Рассолов Г.А.
Институт генерал-губернаторства в Российской империи
Rassolov G.A., Institut general-gubernatorstva v Rossijskoj imperii
Рассолов Г.А., Институт генерал-губернаторства в Российской империи
Изменение административно-территориального деления России за последние 300 лет, „География“
Tarhov S.A., Izmeneniye administrativno-territorial'nogo deleniya Rossii za posledniye 300 let, „Geografiya“
Тархов С.А., Изменение административно-территориального деления России за последние 300 лет, „География“
Изменение административно-территориального деления России в XIII—XX вв
Tarhov S.A., Izmenenie administrativno-territorialʹnogo deleniâ Rossii v XIII—XX vv
Тархов С.А., Изменение административно-территориального деления России в XIII—XX вв
Pедин, Дмитрий, Ландратура Санкт-Петербургской губернии, „Res Historica“, 44, 2017, s. 75–88.
Ландратура Санкт-Петербургской губернии: штат, функции, место в системе управления (mатериалы к исследованию)
Redin D., Landratura Sankt-Peterburgskoj gubernii
Редин Д., Ландратура Санкт-Петербургской губернии
Moravskoslezské gubernium v letech 1783-1849
Brodesser S., Moravskoslezske gubernium v letech 1783-1849
Brodesser S., Moravskoslezské gubernium v letech 1783-1849
Słownik języka polskiego (PWN)
Dzieje biurokracji: t. 6, red. T. Bykowa, A. Górak, G. Smyk, Lublin, Radzyń Podlaski 2016, s. 15–24
Przemiany struktur aparatu biurokratycznego na przykładzie Moraw
Svitak Z., Przemiany struktur aparatu biurokratycznego na przykładzie Moraw
Historia państwa i prawa Polski. T. 3, Od rozbiorów do uwłaszczenia
Bardach J., Bartel W.M., Historia państwa i prawa Polski. T. 3
Ustrój i prawo Wolnego Miasta Krakowa: (1815-1846)
Bartel W.M., Ustrój i prawo Wolnego Miasta Krakowa...
Pierwsze podziały administracyjne Galicji
Barwiński E., Pierwsze podziały administracyjne Galicji
Kancelaria organów władzy w Galicji: Wybór źródeł
Górak A., Latawiec K., Kancelaria organów władzy w Galicji...
Historia ustroju społeczno-politycznego Galicji 1772-1848
Grodziski S., Historia ustroju społeczno-politycznego Galicji 1772-1848
Galicja Zachodnia 1795-1809: Studium z dziejów ziem polskich zaboru austriackiego po III rozbiorze
Mencel T., Galicja Zachodnia 1795-1809...
Galizien unter österreichischer Herrschaft: Verwaltung - Kirche - Bevölkerung
Mark R.A., Galizien unter österreichischer Herrschaft
Historia państwa i prawa Polski. T. 4, Od uwłaszczenia do odrodzenia państwa
Grzybowski K., Historia państwa i prawa Polski. T. 4
Galicja 1848-1914: Historia ustroju politycznego na tle historii ustroju Austrii
Grzybowski K., Galicja 1848-1914
Słownik języka polskiego (Doroszewski)
Historia Węgier
Felczak W., Historia Węgier
Dzieje Węgier w zarysie, t. 2-3
Gajsler J.F., Dzieje Węgier w zarysie
Jánošik a fenomén zbojnictva na slovensko-polsko-českom pomedzi: Janosik a fenomen zbójnictwa słowacko-polskiego i czeskiego pogranicza zborník príspevkov z konferencie Terchová 2.- 4. 8. 2007, red. M. Mrva, Žilina 2007, s. 33–53;
Osadnictwo polskie na Górnych Węgrzech do początku XVIII wieku
Skawiński M., Osadnictwo polskie na Górnych Węgrzech...
Trajdos, T.
„Nowe Studia Grunwaldzkie“, 2, 2016, s. 9–20.
Górny Spisz za panowania Władysława II Jagiełły (1386-1434)
Trajdos T., Górny Spisz...
Historia ustroju Polski X-XX w.
Kallas M., Historia ustroju Polski X-XX w.
Polska na królu pruskim zdobyta. „Ustrój, administracja i sądownictwo doby Komisji Rządzącej w 1807 roku"
Goclon J. A., Polska na królu pruskim zdobyta...
Organy administracji terytorialnej w Księstwie Warszawskim
Kallas M., Organy administracji terytorialnej w Księstwie Warszawskim
Deutsche Verwaltungsgeschichte
Deutsche Verwaltungsgeschichte...
Prusy w okresie monarchii absolutnej (1701-1806)
Ziemie polskie pod zaborem pruskim. Prusy Południowe 1793-1806. Studium historycznoprawne
J. Wąsicki, Ziemie polskie pod zaborem pruskim
Słownik warszawski
Die Behördenverfassung in Westpreußen seit der Ordenszeit
M. Bär, Die Behördenverfassung in Westpreußen seit der Ordenszeit
Verwaltungsgeschichte Ostdeutschlands 1815-1945. Organisation-Aufgaben-Leistungen der Verwaltung
Heinrich G., Henning F.W., Jeserich K. G. A., Verwaltungsgeschichte Ostdeutschlands 1815-1945
Handbuch der Preußischen Geschichte, hrsg. v. O. Buesch, Bd. II, Das 19. Jh. und Große Themen der Geschichte Preußens
Deutsche Verfassungsgeschichte
Deutsche Verwaltungsgeschichte, Bd. 3 hrsg. von K.G.A. Jeserich, H. Pohl und G. Ch. v. Unruh, Stuttgart 1984
Überblick über die Verwaltungsorganisation in den Bundesstaaten
Roger W., Frotscher W., „Überblick über die Verwaltungsorganisation in den Bundesstaaten
Historia Pomorza, t. I do roku 1466, cz. II. Pomorze Zachodnie w dobie rozwijającego się feudalizmu (1124-14640)
Dzieje Brandenburgii-Prus. Na progu czasów nowożytnych (1500-1701)
B. Wachowiak, A. Kamieński, Dzieje Brandenburgii-Prus.
Władztwo Polski w Prusiech Zakonnych i Książęcych (1454-1657)
Władztwo Polski w Prusiech Zakonnych i Książęcych (1454-1657). Wybór źródeł.
Władztwo Polski w Prusiech Zakonnych i Książęcych
Struktura administracyjna i własnościowa Pomorza Gdańskiego pod rządami zakonu krzyżackiego w latach 1309-1454
M. Grzegorz, Struktura administracyjna i własnościowa Pomorza Gdańskiego...
Gerard Labuda, Dzieje zakonu krzyżackiego w Prusach. Gospodarka-Społeczeństwo-Pańswo-Ideologia
M. Biskup, G. Labuda, Dzieje zakonu krzyżackiego w Prusach...
Słownik staropolski
Państwo zakonu krzyżackiego w Prusach. Władza i społeczeństwo
M. Biskup, i in., Państwo zakonu krzyżackiego w Prusach...
Zakon Krzyżacki w Prusach i Inflantach. Podziały admiinistracyjne i kościelne w XIII-XVI wieku
Zakon Krzyżacki w Prusach i Inflantach...
Die Kirche im Deutschordensstaat in Preussen (1243-1525). Organisation, Ausstattung, Rechtsprechung, Geistlichkeit, Gläubige
A. Radzimiński, Die Kirche im Deutschordensstaat in Preussen...
Biskupstwa państwa krzyżackiego w Prusach XIII-XV wieku
A. Radzimiński, Biskupstwa państwa krzyżackiego...
"Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa", t. 6 (z. 3), 2013
Ustawy okołokonstytucyjne Sejmu Wielkiego z 1791 i 1792 r.
W. Uruszczak, Ustawy okołokonstytucyjne Sejmu Wielkiego...
U. Augustyniak, Historia Polski 1572-1795
Historia państwa i prawa Polski do roku 1795, t. 1-2
Historia administracji nowożytnej
D. Malec, J. Malec, Historia administracji nowożytnej
Historia ustroju i prawa polskiego
J. Bardach, B. Leśniodorski, M. Pietrzak, Historia ustroju i prawa polskiego
Encyklopedia Katolicka
Podziały terytorialno-administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej
Mielcarek A.J., Podziały terytorialno-administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej
Państwowe, administracyjne, wojskowe i wyznaniowe podziały terytorialne na ziemiach polskich: (zarys dziejów)
Wojtkowiak S., Państwowe, administracyjne, wojskowe i wyznaniowe podziały terytorialne na ziemiach polskich
Ustrój administracji ogólnej na Wileńszczyźnie w okresie międzywojennym
Gałędek M., Ustrój administracji ogólnej na Wileńszczyźnie w okresie międzywojennym
Proces ujednolicania ustroju samorządu terytorialnego w II Rzeczypospolitej
Dziobek-Romański J., Proces ujednolicania ustroju samorządu terytorialnego w II Rzeczypospolitej
Z dziejów unifikacji administracji II Rzeczypospolitej: Rola przepisów pruskich
Tarnowska A., Z dziejów unifikacji administracji II Rzeczypospolitej
„Studia Iuridica Toruniensia“, 17, 2016, s. 255
Niedostatki unifikacji administracji ogólnej. Doktryna i praktycy o koniecznych uzupełnieniach rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 19 stycznia 1928 r
Tarnowska A., Niedostatki unifikacji administracji ogólnej
„Acta Universitatis Nicolai Copernici. Nauki Humanistyczno-Społeczne. Historia“, 30, 1997, s. 145–161
Województwo w Drugiej Rzeczypospolitej: z dziejów podziałów terytorialnych w latach 1919-1939
Kallas M., Województwo w Drugiej Rzeczypospolitej
„Czasopismo Prawno-Historyczne“, 51 (1-2), 1999, s. 301–317
Próba zreformowania podziału terytorialnego Drugiej Rzeczypospolitej w latach 1928-1933
Lewandowska-Malec I., Próba zreformowania podziału terytorialnego Drugiej Rzeczypospolitej w latach 1928-1933
Historia ustroju Śląska 1202-1740
K. Orzechowski, Historia ustroju Śląska 1202-1740
Slezsko - země Koruny české. Historie a kultura 1300-1740. Díl A a B
Slezsko - země Koruny české. Historie a kultura 1300-1740
Organizacja przestrzenna wsi w Polsce
Tkocz, Organizacja przestrzenna wsi
Cuius regio? Ideological and Territorial Cohesion of Silesia, eds. Lucyna Karc, Przemysław Wiszewski, Rościsław Żerelik, vol. 1), Wrocław 2013
The Long Formation of the Region (c. 1000-1526)
Terra - Ducatus - Marchionatus - Regio. Die Bildung und Entwicklung der Regionen im Rahmen der Krone des Königreichs Böhmen
Slezsko v dějinách českého státu, I: od pravěku do roku 1490
Slezsko v dějinách českého státu. II. 1490-1763
Polskie Górne Łużyce
W. Bena, Polskie Górne Łużyce
Zachodnia granica Polski
Skubiszewski K., Zachodnia granica Polski
Wolne Miasto Gdańsk a Liga Narodów 1920-1939
Mikos S., Wolne Miasto Gdańsk a Liga Narodów 1920-1939
Ustrój polityczny Wolnego Miasta Gdańska w latach 1920-1933
Podlaszewski M., Ustrój polityczny Wolnego Miasta Gdańska w latach 1920-1933
Polska i Wolne Miasto Gdańsk (1920-1939). Stosunki polityczne
Stępniak H., Polska i Wolne Miasto Gdańsk (1920-1939)
Województwo pomorskie i Wolne Miasto Gdańsk
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie bazy danych obiektów topograficznych oraz bazy danych obiektów ogólnogeograficznych, a także standardowych opracowań kartograficznych
Rozporządzenie BDOT10k
Podział administracyjny Królestwa Polskiego 1815-1918
Trzebiński W., Borkiewicz A., Podział administracyjny Królestwa Polskiego 1815-1918
Skorowidz miejscowości Rzeczpospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 roku, tom XI: Województwo Pomorskie
Skorowidz miejscowości Rzeczpospolitej Polskiej 1921. Województwo Pomorskie
Ustrój terytorialny państwa a decentralizacja systemu władzy publicznej
„Prace Geograficzne / Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego“, 121, 2009, s. 263–275.
Podział terytorialny Rzeczypospolitej - spojrzenie krytyczne
Zaborowski, Podział terytorialny Rzeczypospolitej - spojrzenie krytyczne
„Przegląd Politologiczny“, 1, 2017, s. 63-80.
Gminny podział administracyjny w świetle 25 lat funkcjonowania samorządu terytorialnego w Polsce
Kaczmarek, Gminny podział administracyjny
„Czasopismo Geograficzne“, 71, 2000, s. 261-277
Nowa organizacja terytorialna Polski i układ regionalny
Chojnicki, Czyż, Nowa organizacja terytorialna Polski
Podział kraju na województwa: Próba obiektywizacji
Zaborowski, Podział kraju na województwa: Próba obiektywizacji
Praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr. hab. Bolesława Domańskiego, Uniwersytet Jagielloński Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej
Zasady podziału terytorialnego państwa na szczeblu regionalnym. Próba uporządkowania i zastosowania na przykładzie Polski
Zaborowski, Zasady podziału terytorialnego państwa
"Europe-Asia Studies", 55 (2), pp. 263-286.
Decentralisation and regionalisation after communism: administrative and territorial reform in Poland and the Czech Republic
Yoder, Decentralisation and regionalisation after communism
"Astra Salvensis", Jan. 2018, pp. 593–602
Evolution of Administrative and Territorial Transformations in the XVIII Century Northeastern Asian Part of Russia
Egorova et al., Evolution of Administrative and Territorial Transformations
ends domination at
kończy obowiązywać w
feature contains feature
feature is contained in feature
agricultural
funkcja rolnicza
dotyczy obiektów służących uprawianiu ziemi i produkcji rolnej, np. osady rolne, gospodarstwa rolne, pola orne
bathers and visitors' service
funkcja obsługi kuracjuszy
funkcja zapewnienia odpoczynku i noclegu dla turystów
rest and accommodation of tourists
funkcja sakralna
sacral function
dotyczy obiektów związanych z kultem oraz obiektów z nim ściśle związanych, np. kościoły, cerkwie, plebanie, pastorówki
catering
funkcja gastronomiczna
dotyczy obiektów, które służą pomieszczeniu lokali, w których użytkownicy mogą na miejscu być obsłużeni i otrzymać posiłek, np. restauracje, traktiernie, gospody
accomodation
funkcja hotelowa
dotyczy obiektów służących czasowemu zamieszkaniu i zaspokojeniu innych potrzeb gości, np. zajazdy, traktiernie, pensjonaty, hotele
funkcja przemysłowa
industrial
funkcja mieszkalna
residential function
dotyczy obiektów służących stałemu zamieszkaniu, a jako funkcja dodatkowa dotyczy obiektów służących okresowemu zamieszkaniu, dłuższemu jednak niż w przypadku hoteli
forestry
funkcja gospodarcza - gospodarka leśna
dotyczy obiektów związanych z gospodarowaniem zasobami leśnymi, np. osady leśne, gajówki, leśniczówki; jako funkcja dodatkowa terenów leśnych wykorzystywanych przez człowieka
defensive function
funkcja obronna
dotyczy obiektów należących do infrastruktury obronnej miasta, a także obiektów, które służą wojsku, w tym garnizonowi miejskiemu, np. koszary, fortece, bastiony, prochownie
administrative function
funkcja administracyjna
dotyczy obiektów służacych zarządzaniu dużą organizacją z państwem na czele, w tym uznanych przez niego form autonomii lub samorządu, placówek zagranicznych, związków wyznaniowych, w tym też wyższych niż parafia jednostek organizacji kościelnej, a także instytucji, stowarzyszeń społecznych i gospodarczych, np. wszelkiego typu urzędy, towarzystwa ubezpieczeniowe, siedziby zarządu przedsiębiorstw
funkcja wypoczynkowa
leisure
dotyczy obiektów służących wypoczynkowi i spędzaniu wolnego czasu, które nie są obiektami kultury i służby zdrowia, obiektów będących częścią wilegiatury miejskiej, np. plaże, wiaty leśne, letniska, wille letniskowe
funkcja gospodarcza
dotyczy obiektów, które są istotne dla gospodarki państwowej i miejskiej oraz służące pozyskiwaniu dóbr materialnych z pieniądzem na czele, np. banki, mennice, giełdy
communication
funkcja komunikacyjna
dotyczy obiektów służących pośrednio lub bezpośrednio przemieszczaniu ludzi i towarów, np. ulice, tory kolejowe, kolejki linowe, funikulary, a także dworce, stacje, infrastruktura kolejowa
has beginning
ma początek
has boundary
ma granicę
Określa wezwanie przypisane do dowolnej jednostki kościelnej (np. kościoła, parafii, katedry).
Specifies the dedication name assigned to any ecclesiastical unit (e.g. church, parish, cathedral).
has dedication name
ma wezwanie
has end
ma koniec
has function
ma funkcję
has improper function
ma funkcję niewłaściwą
translation was verified by
weryfikacja tłumaczenia deskrypcji przez
has legal basis
ma podstawę prawną w
deskrypcja została ontologicznie zweryfikowana przez
was ontologically verified by
has comment from ontology development team
ma komentarz od zespołu tworzącego ontologię
has proper function
ma funkcję właściwą
has scope
ma zasięg
Indicates which simple dedication names are part of a composite dedication name.
Wskazuje, które wezwania proste wchodzą w skład wezwania złożonego.
has simple dedication name
ma wezwanie proste
deskrypcja została przetłumaczona przez
was translated by
is (additionaly) denoted by
jest (dodatkowo) opisana przez
is boundary of
jest granicą
is created by
jest utworzony przez
is defined by
jest zdefiniowana przez
This property is to be used when the defining resource is defined within this ontology.
is defined by entity
jest zdefiniowany przez obiekt
is defined by IRI
jest zdefiniowany przez IRI
is defined by literal
jest zdefiniowany przez literał
is function of
jest funkcją
is geographical characteristic of
jest charakterystyką przestrzenną
is mentioned in source
jest wspomniany w źródle
is a member of logical partition
jest częścią podziału
jest funkcją właściwą
is published after
jest opublikowane po
is published before
jest opublikowane przed
is symbolised by means of
jest przedstawiony za pomocą symbolu
is in use after
jest w użyciu po
is in use around
jest w użyciu około
Relacja służy do określania czasu powstania i/lub wykorzystania źródła historycznego.
(source) is in use at
(źródło) jest w użyciu (w)
is in use before
jest w użyciu przed
Relacja służy do ustalenia granic czasowych i przestrzennych poprawnego użycia kategorii.
is is use throughout
jest w użyciu (na)
gmina, obszar dworski, dominium
państwo złożone,cesarstwo,monarchia złożona,państwo związkowe
wójtostwo, okręg, prokuratorstwo
parafia, gmina
metropolia
dekanat-archiprezbiterat-wikariat okręgowy
archidiakonat-dziekania-prepozytura-terytorium
państwo złożone,cesarstwo,papiestwo, monarchia złożona,państwo związkowe
filia, przykahałek
patriarchat
konfederacja
powiat, komturstwo, okręg
ziemia, cyrkuł, obwód, departament
województwo, gubernia, komitat, obwód, rejencja, landwójtostwo
prowincja, starostwo generalne, generalne gubernatorstwo
gubernium, wolne państwo stanowe, księstwo zależne, dzielnica, marchia, hrabstwo, margrabstwo
państwo, królestwo, samodzielne księstwo, marchia, kraj koronny, elektorat, wolne miasto
część (człon) państwa złożonego
budowla
construction
artefact
artefakt
artifact
była miejscowość
former dwelling
Miejscowość jest ogólnie dostępna jeżeli nie jest przeznaczona do zamieszkiwania przez określoną grupę osób.
ogólnie dostępna miejscowość
universal dwelling
Miejscowość jest dedykowana jeżeli jest przeznaczona do zamieszkiwania przez określoną grupę osób.
dedykowana miejscowość
special dwelling
Evangelical Augsburg
ewangelicko-augsburski
Lutheran
luterański
Evangelical
ewangelicki
Evangelical Reformed
ewangelicko-reformowany
Calvinist
kalwiński
Czech Brethren
czesko-braterski
Latin (Roman Catholic)
obrządek łaciński
Latin Rite Catholicism
Latin Rite Roman Catholicism
Uniate (Greek-Catholic)
grecki
Greek Rite Catholicism
obrządek ormiański
Miejscowość właściwa jest taką miejscowością, której funkcja podstawowa nie polega na byciu miejscem zamieszkania.
improper dwelling
niewłaściwa miejscowość
Typ jednostki administracyjnej pozostaje niezmienny w trakcie całego "życia" tej jednostki.
administrative unit
jednostka podziału administracyjnego
administrative unit manifestation
manifestacja jednostki podziału administracyjnego
manifestacja organu administracji religijnej
manifestacja organu administracji świeckiej
manifestacja organu administracji
manifestacja obszaru administracyjnego
manifestacja obszaru administracji religijnej
manifestacja obszaru administracji świeckiej
administrative system
system administracji
budynek
building
Budynek jest to przedmiot trwający w czasie, który został wytworzony lub wykorzystany w celu odgraniczenia pewnej przestrzeni (“wewnątrz") od innej przestrzeni (“zewnątrz”).
human settlement
jednostka osadnicza
Human settlement is area such that: 1. it has a proper name and 2. it is or it was in the past a locality
Jednostka osadnicza: 1. obszar posiadający nazwę własną i 2. obszar, który jest lub był w przeszłości miejscowością
obszar administracji religijnej
religious administrative region
obszar administracji świeckiej
secular administrative region
granica gminy
granica województwa
granica państwa
nazwa jednostki osadniczej
Zakładamy, że każda podklasa miejscowości zawiera tylko zamieszkane jednostki osadnicze, np. klasa settlement_type_10 (rdfs:label='browar'@pl) obejmuje tylko zamieszkane browary.
dwelling
miejscowość
A dwelling is an area such that: 1. it is filled with buildings 2. it is used for accommodation 3. it has a proper name 4. it is separated from other areas by a. having a distingushed function b. having a distingushed shape c. having a distingushed juridical status.
Miejscowość jest to 1. obszar zabudowany i 2. obszar zamieszkany i 3. obszar posiadający nazwę własną i 4. obszar wyodrębniony: a. funkcjonalnie (ma funkcje, której żadna część nie ma, ani nie jest częścią czegoś co ma) lub b. morfologicznie (ma wyraźne granice) lub c. prawnie.
We assume that each settlement manifests itself as of a certain type, e.g., as a village.
human settlement manifestation
manifestacja jednostki osadniczej
funkcja bycia miejscem zamieszkania
playing the role of dwelling
funkcja odgraniczenia przestrzeni wewnętrznej od przestrzeni zewnętrznej
separation of inner space from outer space
funkcja bycia miejscem wymiany handlowej
playing the role of commerce
dotyczy obiektów służących handlowi
funkcja bycia siedzibą urzędu
playing role of administrative body location
funkcja produkcyjna
production
dotyczy obiektów, związanych z wytwarzaniem lub pozyskiwaniem nowych dóbr nierolniczych oraz ich przekształcaniem, w sposób rzemieślniczy, manufakturowy lub przemysłowy, a także z obsługą tego typu obiektów, m.in. przez zapewnienie energii, np. młyny, torfiarnie, fabryki, młyny parowe, elektrownie fabryczne
funkcja transportowa
transport
funkcja zarządzania terytorium państwa i jego obywatelami
managing country's territory and dwellers
budynek mieszkalny
housing building
Budynek mieszkalny jest to budynek, w którym odgraniczona przestrzeń (“wewnątrz") jest przeznaczona do przebywania ludzi.
miejsce produkcji
production dwelling
commercial dwelling
miejsce wymiany handlowej
miejsce transportu
transportation dwelling
Symbol na mapie
map symbol
classification of settlement units with respect to mereological independence
podział manifestacji jednostek osadniczych ze względu na mereologiczną samodzielność
classification of settlement units with respect to mereological complexity
podział manifestacji jednostek osadniczych ze względu na mereologiczną złożoność
classification of settlement units with respect to function
podział manifestacji jednostek osadniczych ze względu na funkcje
classification of settlement units with respect to usage
podział manifestacji jednostek osadniczych ze względu na przeznaczenie
classification of settlement units
podział jednostek osadniczych
religia
religion
confession
wyznanie
rite
ryt
Christian
religia chrześcijańska
Christianity
chrześcijaństwo
Jewish
religia mojżeszowa
Judaism
Judaizm
Protenstatism
wyznanie protestanckie
Catholicism
wyznanie katolickie
Roman Catholicism
Orthodox
wyznanie prawosławne
Doroszewski, Witold
Linde, Samuel Bogumił
This property is to be used when the referenced resource is defined within this ontology.
see also entity
zobacz też obiekt
see also an IRI
zobacz też IRI
see also a literal
zobacz też tekst
has settlement part
ma część (jednostkę osadniczą)
settlement unit is administered by administrative unit
is settlement part of
jednostka osadnicza jest częścią
A castle could be an independent settlement unit or an object within some other unit.
Zamek mógł być jednostką osadniczą lub obiektem w obrębie innej jednostki.
castle
zamek
Burg
Schloß
castellum
castrum
arx
forteca
gród
pałac
twierdza
A castle (a locality) is a locality comprising a castle (building) unless it is a part of another locality.
Zamek (miejscowość) jest to miejscowość obejmująca zamek (obiekt), gdy nie jest on częścią innej miejscowości.
A brewery might be a separate locality (rarely, before the WW II), both individual and a part of a cluster of localities sharing the same name, however most often it has been an integral part of a city or a town and has not been distinguished.
Browar może być odrębną miejscowością (rzadko, przed II wojną światową), zarówno samodzielną jak i częścią grupy miejscowości o tej samej nazwie, ale najczęściej znajduje się w obrębie miast i nie jest wyróżniony.
brewery
browar
Bierbrauerei
Brauerei
Brauhaus
braxatorium
mielcuch
piwowarnia
warzelnia
пивоварня
Brewery (locality) is a settlement, where a brewery (a factory) plays the most important role.
Browar (miejscowość) jest to osada, w której główna rolę pełni browar (obiekt).
As a separate building, chapel could be a separate settlement unit in the past (rarely in the early modern era), but most often it is part of the village as a building.
Kaplica jako odrębny budynek mogła być w przeszłości odrębną jednostką osadniczą (rzadko, spotyka się w okresie staropolskim), najczęściej jednak wchodzi w skład miejscowości jako budowla.
chapel
kaplica
capella
die Kapelle
aedes
aedicula sacrarium
augurale
auguratorium
delubrum
fanulum
fanum
kościół
lararium
oratorium
sacellum
świątynia
Chapel is a locality, where the main role is played by a chapel (sacral building).
Kaplica jest to miejscowość, w której główną rolę pełni kaplica jako obiekt sakralny.
Miejscowość właściwa jest taką miejscowością, której funkcja podstawowa polega na byciu miejscem zamieszkania.
proper dwelling
właściwa miejscowość
group of buildings
grupa zabudowań
A church could be a separate settlement in the past (rarely, one can note its existence during and early modern era), however usually it, understood as a building, constituted a part of a locality.
Kościół mógł być w przeszłości odrębną jednostką osadniczą (rzadko, spotyka się w okresie staropolskim), najczęściej jednak wchodzi w skład miejscowości jako budowla.
church
ecclesia
cerkiew
die Kirche
domus Dei
templum
Church is a locality, where the main role is played by the church (sacral building).
Kościół jest to miejscowość, w której główną rolę pełni kościół jako obiekt sakralny.
fabryka
factory
Although the category exists on maps - e.g. the Topographical Map of the Kingdom of Poland from 1843 - it is very rare. On the Map, one can notice the peculiar spelling of this category: "romunek".
Kategoria występuje na mapach – np. Kwatermistrzostwie, to jednak jest to kategoria bardzo rzadka.
"rumunek"
rumunek
kolonia
przysiółek
"Rumunek" is an outlying settlement, situated in a cleared forest area (usually) or near the forest.
Rumunek to odosobniona osada, położona w miejscu po wykarczowanym lesie (najczęściej) lub pod lasem.
A brickyard might be a separate locality, both individual and a part of a cluster of localities sharing the same name. It may also be an integral part of a bigger locality.
Cegielnia może być odrębną miejscowością, zarówno samodzielną jak i częścią grupy miejscowości o tej samej nazwie, może też znajdować się w obrębie większej miejscowości.
brickyard
cegielnia
Ziegelei
Ziegelscheune
cegielnica
кирпичный завод
Brickyard (locality) is a settlement, where a brickyard (a building and a factory) plays the most important role.
Cegielnia (miejscowość) jest to osada, w której główną rolę odrywa cegielnia (obiekt).
O odrębności wójtostwa decyduje kryterium nazewnicze, które jest efektem jego statusu prawnego.
Vogt-owned-settlement is distinguished on the basis of its name, which results from its legal status.
vogt-owned-settlement
wójtostwo
die Vogtei
grunt
majątek
posiadłość
sołectwo
zagroda
Vogt-owned-settlement is the area of land owned by the vogt (ger Schultheiß) which is either a separate locality or a separate part of another locality.
Wójtostwo to obszar zajmowany przez ziemię należącą do sołtysa (wójta), będący osobną miejscowością lub wydzieloną częścią miejscowości.
Część przysiółka jest odrębną jednostką osadniczą, rodzajem miejscowości, zawsze ma swoją nazwę własną. Części przysiółków to 6 obiektów: 3 w woj. małopolskim, po 1 w woj. mazowieckim, kujawsko-pomorskim i wielkopolskim.
Part of a hamlet is a separate settlement unit, a kind of locality, it always has a particular name. There are 6 parts of the hamlets according to National Register of Geographic Names (pl "Państwowy Rejestr Nazwy Geograficznych"): 3 in Małopolskie voivodship, 1 in Mazowieckie , Kuyawsko-Pomorskie, and Wielkopolskie voivodships.
część przysiółka
part of a hamlet
Część przysiółka jest to miejscowość stanowiąca integralną część miejscowości podstawowej przysiółka, jest wydzielona administracyjnie, ale należy do jednostki nadrzędnej.
Part of a hamlet is an integral part of the main locality a hamlet; it is administratively separated, but belongs to the superior locality.
At least untill the 13th century, a gord was a central and usually the only element of a city or town indicated in written historical sources, which is why these may be considered as identical for this period; after location, the gord became one of many facilities in a city or a town, usually situated on peripheries, sometimes converted into a castle.
Gords are characteristic mostly for the High Middle Ages, when documents were written in Latin, despite the fact that Latin does not know a proper notion for this kind of settlement unit. Expressions with a different, relatively similar, meaning had been used to describe the gord, i.e. a city (lat civitas), or a castle (lat arx, castrum). In younger historical German sources “gród” was called Burg, the expression meaning both a gord and a castle. Researchers consider “gord” as an endemic and specifically Slavic phenomenon.
Grody są charakterystyczne przede wszystkim dla pełnego średniowiecza, gdy językiem źródeł była łacina - a w niej nie wykształcił się w ogóle termin odpowiadający tej jednostce osadniczej. Określano ją więc za pomocą pojęć o odmiennym, względnie podobnym znaczeniu, jak miasto (civitas), zamek (arx, castrum). Z kolei w późniejszych źródłach niemieckich odpowiadał mu termin Burg, oznaczający zarówno gród, jak również zamek. W literaturze przedmiotu gród jest traktowany jako zjawisko specyficznie słowiańskie.
Przynamniej do XIII w. gród stanowił centralną i zwykle jedyną uchwytną źródłowo część miasta, więc dla tego okresu może być z nim utożsamiany; po lokacji stawał się jednym z obiektów w mieście, zwykle peryferyjnym, niejednokrotnie zamienianym w zamek.
gord
civitas
gorod
grodzisko
grodzisko (pol, zamek (pl), Burg (de), gorod (ru), civitas (lat), arx (lat), castrum (lat)
Gord is a medieval or – in eastern territories – early modern settlement with revetments and stockades.
Średniowieczna lub, na terenach wschodnich, wczesnonowożytna osada z obwarowaniami drewniano-ziemnymi.
t. 2, s. 168 (hasło "Grodzisko"): "Grody to obiekty sztucznie ogrodzone w celach obronnych. Pojęcie to obejmuje wszelkiego rodzaju miejsca obronne, jak wsie, miasta, ośrodki administracyjne, wojskowe i inne schronienia przygotowane do obrony. W średniowieczu grodami nazywano też miasta".
t. 2, s. 637: "pierwotnie osada obronna, ogrodzona palisadą lub obwałowana"
t. 6, s. 22: "miejsce obronne w znaczeniu późniejszym tyle co "zamek", "miasto""
Chronologically, a castle with its functions was preceded by a gord (non-brick, without buildings having both defensive and residential functions), while its successor was a palace (with defensive functions reduced), and a fortress (is was not necessarily a densely built-up structure, and there was no buildings with both defensive and residential functions). During the Early Modern era, military functions of castles were diminishing, but they continued to be residences. Newly established ones in their form imitated defensive buildings and due to this feature were called castles.
Chronologicznie funkcjonalnym poprzednikiem zamku był gród (niemurowany i bez budynków łączących funkcje obronne i rezydencjonalne), a następcą pałac (bez funkcji obronnych) i twierdza (nie musiała być założeniem zwartym i bez budynków łączących funkcje obronne i rezydencjonalne). W epoce nowożytnej i później zamki w coraz mniejszym stopniu pełniły funkcje militarne, ale zachowywały ciągłość funkcji rezydencjonalnych lub, nowopowstałe, w architekturze naśladowały budowle obronne i z tego względu były nazywane zamkami.
castle - object
zamek - obiekt
Schloss
Castle is a brick, densely built-up, closed, usually complex structure, within which at least some buildings have both defensive and residential functions; built in the Middle Ages or later but then in a form referring to that period.
Murowane, zwarte, zamknięte, zwykle wieloczłonowe założenie, w którym przynajmniej część budynków pełni funkcje zarazem obronne i rezydencjonalne; powstałe w średniowieczu lub nawiązujące formą do tej epoki.
miejsce obronne, twierdza
od średniowiecza do w. XVII obronna siedziba pana feudalnego, ośrodek władzy; w XVII w. i później królewska, książęca lub magnacka rezydencja miejska lub pozamiejska
Port morski określa funkcję, jako pełni miejscowość, np. Gdynia jest miastem portowym (określenie z Bystrzyckiego), ale „port” (niekoniecznie morski) również może być miejscowością (patrz: Koeniglicher Hafen k. Torunia). Niektóre portowe miasta niemieckie zawierają „port” (niem. „-hafen”) w nazwie własnej (np. Osternothafen dziś: Chorzelin, id prng: 178058).
Sea harbour defines the function of the locality, e.g. Gdynia is a "harbour city" (in Bystrzycki's register), but the "harbour" (not necessarily at sea) may also be a locality (see: Koeniglicher Hafen near Toruń). Some harbours in Germany contain a "harbour" (German "-hafen") suffix in their own name (e.g. Osternothafen today: Chorzelin, id :: prng 178058).
port morski - obiekt
sea harbour - object
port morski
sea harbour
Port morski to przybrzeżny obszar wodny wraz z infrastrukturą przeznaczony dla obsługi statków.
Sea harbour is an area consisting of coastal waters together with artificial structures designed for the ship service.
przybrzeżny obszar wodny, odpowiednio pogłębiony, osłonięty przed wiatrem i falą, przeznaczony dla postoju statków, wyposażony w specjalne urządzenia służące do ich załadowywania, wyładowywania, zaopatrzenia i naprawy; miasto nabrzeżne, w którym jest także miejsce postoju statków.
t. 2, cz. 2. s. 929: część można między ziemią zamknięta, do którey okręty wchodzą o od burzy morskiey bezpieczeństwo znayduią
Although tourist shelter is nowadays classified as a kind of village (PRNG, DBTO10k), it seems that the tourist shelters were not considered localites in the period of our interest. This is due to the lack of this category in Bystrzycki's register, as well as the way of presentation on the maps: without the particular name, only symbol and explanatory abbreviation. Conceptually, this category is similar to shepherd's huts and inns (see: example).
Mimo że dziś figuruje jako rodzaj miejscowości (PRNG, BDOT10k), wydaje się, że schronisko turystyczne nie było w interesującym nas okresie uznawane za miejscowość. Świadczy o tym brak wyróżnienia tej kategorii w spisie Bystrzyckiego, jak również sposób prezentacji na mapach: bez nazwy własnej, jedynie sygnatura i skrótem objaśniającym. Pojęciowo kategoria zbliżona do szałasów pasterskich i karczem (patrz przykład).
schronisko turystyczne - obiekt
tourist shelter - object
karczma
schronisko
schronisko górskie
stacja turystyczna
szałas
schronisko turystyczne
tourist shelter
Schronisko turystyczne to budynek na szlaku turystycznym służący jako miejsce odpoczynku i noclegu dla turystów.
Tourist shelter is a building on the tourist trail that serves as a place of rest and accommodation for tourists.
1] miejsce, gdzie można się schronić, czuć bezpiecznie, schronienie; [2] budynek położony na szlaku turystycznym z dala od osiedli ludzkich, służący jako miejsce odpoczynku i noclegu dla turystów (podróżnych); [3] przytułek, zakład dla bezdomnych, starców
budynek na szlaku turystycznym służący jako miejsce odpoczynku i noclegu dla turystów (kategorie: budynki, budowle i urządzenia; kompleksu użytkowania terenu, miejscowości)
t. 5, s. 201 – mieysce do schronienia
Functional distinctivness - clearly defined (passenger services).Morphological distinctiveness - on the maps, mostly as a non-scale symbols and an explanatory annotation.Spatial distinctivness - depending on the location of the railway line with the respect of locality, stations are either at a distance (often they have a given name, such as a town and the number of houses) or in the area of the locality (without a proper name, only a symbol and an explanatory annotation).Railway station can be part of a locality (Czekanów) or a separate locality (Chrośnica), then spatially distinct. If the station is located far away from the locality, then on the MGI maps it can be supplemeted by information about number of houses, not just the explanatory annotation (pol "st."). The name of the station is never a proper name name but only the name of the main locality.
Odrębność funkcjonalna – jasno określona (obsługa podróżnych).Odrębność morfologiczna – najczęściej na mapach jako znak nieskalowy i podpis objaśniający.Odrębność przestrzenna – w zależności od położenia linii kolejowej względem miejscowości stacje znajdują się albo w oddaleniu (wtedy często mają podaną nazwę, taką jak miejscowość oraz liczbę domów) lub na obszarze miejscowości (bez nazwy; tylko sygnatura i skrót objaśniający).Stacja kolejowa może być częścią miejscowości (Czekanów) albo osobną miejscowością (Chrośnica) wyodrębnioną przestrzennie. Jeżeli stacja leży w oddaleniu od głównej miejscowości (wówczas na mapie WIG ma podaną liczbę domów, a nie tylko skrót objaśniający „st.”). Nazwa stacji nigdy nie jest nazwą własną, a jedynie nazwą głównej miejscowości.
railway station - object
stacja kolejowa - obiekt
przystanek kolejowy (pl), dworzec kolejowy (pl)
railway station
stacja kolejowa
Stacja kolejowa to obszar, gdzie rozmieszczone są budowle związane z obsługą pasażerów kolei naziemnych.
The railway station is an area where facilities related to the service of ground railway passengers are located.
#BDOT10k, s. 154 – Obszar, na którym rozmieszczone są budowle (budynek stacyjny, magazyny, przechowalnia bagażu, perony, parkingi itp.), związane z obsługą pasażerów kolei naziemnych i przeładunkiem towarów (klasa obiektów: kompleks komunikacyjny)
miejsce, gdzie zatrzymują się pociągi
Functional distinctivness - clearly defined (passenger services).Morphological distinctiveness - most often on topographic maps as a non-scale symbol or an explanatory annotation, usually without a proper name (only an abbreviation).Spatial distinctivness - depending on the location of the railway line with respect to the locality, the stops are either located at a distance (then they often have a proper name, the same as a locality) or within the area of the locality (no particular name, only symbol or an explanatory annotation). A railway station should rather not be treated as a locality, unless in exceptional cases, when all the constitutive conditions of localities are met.
Odrębność funkcjonalna – jasno określona (obsługa podróżnych).Odrębność morfologiczna – najczęściej na mapach jako znak nieskalowy obszaru przystanku i podpis objaśniający, przeważnie bez nazwy własnej (jedynie skrót).Odrębność przestrzenna – w zależności od położenia linii kolejowej względem miejscowości przystanki znajdują się albo w oddaleniu (wtedy często mają podaną nazwę, taką jak miejscowość) lub na obszarze miejscowości (bez nazwy; tylko sygnatura i skrót objaśniający). Przystanek kolejowy raczej nie powinien być traktowany jako miejscowość, chyba że w wyjątkowych przypadkach, gdy spełnione są wszystkie warunki konstytutywne miejscowości.
przystanek kolejowy - obiekt
train stop - object
Stacja kolejowa (pl), dworzec kolejowy (pl)
przystanek kolejowy
train stop
A train stop is a stopping place for trains enabling travelers to enter or leave the train.
Przystanek kolejowy to miejsce zatrzymywania się pociągów umożliwiające podróżnym wejście lub opuszczenie pociągu.
#BDOT10k, s. 166 – miejsce zatrzymywania się pociągów, umożliwiające podróżnym wejście lub opuszczenie pociągu (klasa obiektów: obiekt związany z komunikacją)
mała stacja kolejowa przeznaczona tylko dla ruchu pasażerskiego
It is very unusual to classify a sugar factory or refinery as a separate locality, most often it is a part of a locality.
W niezwykle rzadkich przypadkach cukrownia może być odrębną miejscowością, zazwyczaj jest częścią miejscowości.
cukrownia
sugar factory
die Zuckerfabrik
die Zuckersiederei
Сахарный завод
Cukrownia (miejscowość) jest to osada, w której główną rolę odgrywa cukrownia (obiekt).
Sugar rafinery (a locality) is a settlement with a sugar factory or refinery (a factory) as the most important element.
A church could be a separate unit (from adjacent settlements) distinguished by a particular name and morphology.
W analizowanych przypadkach kościół mógł stanowić odrębną (od sąsiadujących) nazewniczo i morfologicznie jednostkę osadniczą.
church - object
kościół - obiekt
ecclesia (lat), templum (lat), fanum (lat), aedes (lat), domus Dei (lat), kaplica (pl), cerkiew (pl), świątynia (pl), die Kirche (de)
A church (in architecture) is a building used by a religious community to meet and listen to the Word of God, for preaching, private prayers or to celebrate rituals.
Kościół (w kontekście architektonicznym) jest to budynek, gdzie wspólnota religijna gromadzi się na słuchanie słowa Bożego, wspólną lub prywatną modlitwę oraz celebrację sakramentów.
2. «budynek, miejsce modlitwy chrześcijan»
t. 11, s. 57-68: II. Budowla sakralna; 1. Świątynia chrześcijańska, zwłaszcza katolicka; templum--; aedes, fanum--; ecclesia--; aedes sacra--; sacrum--; domus, sedes sacra--; delubrum, dominicum, domus Dei, martyrium, sacrarium ritus Christiani--. 3. Świątynia mahometańska; meczet--. 4. Świątynia pogańska, delubrum--; aedes, oraculum, templum--; templum idolorum--; idolium--; domus--; aedes sacra, fanum, penetralia, sessimonium deorum--. 6. n-loc [nazwa miejsca] : -- »Czerwony Kościoł«
t. 3, s. 360-362: 1. Świątynia (nie tylko chrześcijańska), dom boży, templum, aedes sacra--. 2. swoista jednostka prawna związana z określonym kościołem (parafia, diecezja itd.), corpus paroeciae vel dioecesis (ad certam quandam ecclesiam pertinens).
t. 9, kol. 1025: budynek poświęcony (dedykacja lub benedykcja) w obrzędzie liturg. przez biskupa, gdzie wspólnota ochrzczonych (—> Kościół) gromadzi się na słuchanie słowa Bożego, wspólną i prywatną modlitwę oraz celebrację sakramentów, zwł. Eucharystii; miejsce przechowywania Najśw. Sakramentu, a także pochówku(—> krypta, —> konfesja); k. był określany także jako domus ecclesiae, domus orationis, Kyriakon, domus Dei, Dominicum; w kat. obrządkach wsch. nazywany jest —> cerkwią.
In each analysed case, a rectory being a separate settlement, lays in a vicinity of a village, or a town/city with the same name. In cartographical sources, one can find it presented separately, with its proper name, an abbreviation of a category (i.e. pol “pleb.”, which is “rect.”), and distinguished by its morphology. A rectory differs slightly from the house of a provost, but we leave this difference aside.
We wszystkich analizowanych przypadkach jeżeli plebania jest odrębną miejscowością, to znajduje się w pobliżu wsi, miasta lub osady o tej samej nazwie. W ujęciu kartograficznym wyodrębniona przez nazwę własną, skrót kategorii (np. pleb.) oraz morfologicznie. Plebania różni się nieco od probostwa, gdyż pleban nie jest tożsamy z proboszczem, ale różnicę tę pomijamy.
plebania - obiekt
rectory - object
Pfarrwohnung
curionis domus
dom plebański
pastorówka
plebanatus
popówka
probostwo
curionatus
curionium
wikariatka
plebania
rectory
A rectory is a house or a group of buildings organised for a home for a provost supervising other priests living with him together with other people responsible for its maintenance.
Plebania jest to dom lub zespół zabudowań przeznaczony do mieszkania dla plebana, podległych mu księży i innych osób zajmujących się jego obsługą.
dom należący do parafii, przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza
t. 2, cz. 2, s. 732: Pleban -- Plebania, -ii, ż., urząd plebański abo beneficjum --; Dochód plebański, ut dobra --; plebaniia, dom plebański, die Pfarrwohnung, die Pfarre. J ksiądz widzimy, plebaniią rzadki Buduie, że kto inszy weźmie po nim spadki. Pot. Pocz. 475 (Slo. fara; Hg. plebania; Cro. plebania; Vd. faroush; Ross. приходъ (cf. przychód).
t. 24, s. 326: 1. Domostwo plebana -- ; flaminia -- ; parochia, plebanatus -- ; curionis domus, curionium --; 2. Terytorium będące pod opieką plebana; także urząd i dochody z niego; parochia --; plebanatus --; curionatus, curionium -- ; 2a. Wierni należący do parafii --. Synonimy: probostwo, parafija.
Kryterium wyróżniającym kościół od kaplicy jest wielkość oraz znaczenie instytucjonalne. Kościół ma charakter świątyni głównej dla wspólnoty wiernych, natomiast kaplica ma znaczenie pomocnicze. Niewielkie wspólnoty wiernych mogły funkcjonować przy kaplicy, kiedy z różnych powodów (brak środków, ograniczenia prawne) nie mogły wybudować lub utrzymać kościoła.
The criterion that distinguishes the church from the chapel is its size and institutional significance. The church serves as a main temple for the community, while the chapel's role is rather auxiliary. Small communities could use a chapel, when for various reasons (lack of resources, legal restrictions) they could not build or afford a church.
chapel - object
kaplica - obiekt
kościół (pl), oratorium (pl), świątynia (pl), sacellum (łac), oratorium (lat), aedicula (lat), sacrarium (lat), aedes (lat), fanum (lat), augurale (lat), augurale (lat), auguratorium (lat), fanulum (lat), lararium (lat), delubrum (lat), die Kapelle (de)
Chapel is a separate building (small church) or a separate room with an altar in a church or another building, devoted to religious worship (prayer, worship).
Kaplica jest to odrębny budynek (mały kościół) lub oddzielne pomieszczenie z ołtarzem w kościele lub innym budynku, przeznaczone do sprawowania kultu religijnego (modlitwy, nabożeństwa).
1. «niewielka budowla sakralna», 2. «oddzielne pomieszczenie z ołtarzem do odprawiania nabożeństw»
t. 1, cz 2, s. 955: miejsce bogu poświęcone, w którym obowiązki kościelne za zezwoleniem zwierzchności odprawować się mogą.
t. 10, s. 81: Mały kościół lub nieduże pomieszczenie z ołtarzem, przeznaczone do uprawiania kultu religijnego; też wydzielona część kościoła (wyraz przeniesiony również na świątynie i pomieszczenia służące innym kultom); sacellum --; aedicula --; sacrarium--; oratorium--; aedes, fanum--; aedis sacrae appendix, augurale, auguratorium, fanulum (s. hanulum), lararium, parvum delubrum
t. 8, kol. 676: niewielka budowla kultowa (najczęściej z ołtarzem), wolno stojąca lub związana z większym kompleksem archit., także pomieszczenie, czyli oratorium, miejsce modlitwy liturg. i prywatnej, przeznaczone przez ordynariusza do sprawowanie wszystkich lub niektórych funkcji liturg. dla niewielkiej grupy wiernych, do którego za zgodą kompetentnego przełożonego mogą przychodzić także in. wierni.
In most analysed cases, if the tar pitch was morphologically distinct, it had the same name as the neighbouring village or another locality. Occasionally it had its proper name.
W większości analizowanych przypadków, jeżeli smolarnia była odrębna morfologicznie, to miała tę samą nazwę, co sąsiadująca wieś lub inna miejscowość. Sporadycznie cechowała ją odrębność nazewnicza.
smolarnia - obiekt
tar pitch - object
terpentyniarnia (pl), osada leśna (pl), dziegciarnia (pl), huta (pl)
smolarnia
tar pitch
Obiekt lub zespół obiektów gospodarczych zlokalizowanych w lesie lub jego pobliżu, gdzie w procesie prażenia drewna pozyskiwano smołę i inne produkty np. terpentynę, węgiel drzewny.
Tar pitch is a facility or a complex of industrial facilities located in or near the forest, where tar was sourced in the process of wood roasting, along with other products, e.g. turpentine, charcoal.
huta smolana, t. 3, s. 519:
prymitywny zakład przemysłowy, gdzie wypraża się z drewna (tzw. karpowin) smołę i otrzymuje terpentynę, spirytus drzewny i inne chemikalia
«dawny zakład, w którym się wyprażało z drewna smołę»
Inns (localities) are distinguished on the old maps, which is mainly the result of their function. In the historiography, inns are distinguished from "zajazd" and "gościniec".The former usually served local customers - residents of the village or city, whereas the latter was supposed to serve supra-regional traffic. On the maps, inns are also distinguished by their proper names - e.g. Wygoda or Ostatni Grosz.
Karczmy wyróżniane są na dawnej kartografii, co wynika głównie z pełnionej przez nie funkcji. Warto jednak pamiętać o tym, że w historiografii rozróżnia się pojęcie karczmy oraz zajazdu lub gościńca. Pierwszy obiekt zazwyczaj miał na celu obsługę lokalnych klientów – mieszkańców wsi lub miasta, drugi zaś miał obsługiwać ruch ponadregionalny. Na mapach karczmy wyróżniają także specyficzne nazwy – np. Wygoda lub Ostatni Grosz.
inn - object
karczma - obiekt
Gasthof
Krug
Wirthaus
gospoda
taberna
gościniec
gościnny dom
oberża
restauracja
szynkowny dom
zajazd
inn
Budynek służący celom gastronomiczno-hotelarskim, zlokalizowany na przedmieściach miast, obrzeżach wsi lub ważnych szlakach komunikacyjnych.
Inn is a building serving catering and accomodation purposes, located in the suburbs, outskirts of villages, or on important communication routes.
t. 1, s. 296–298: ‘budynek, w którym warzono, sprzedawano, później głównie szynkowano piwo, miód pitny, od XVI w. gorzałkę; niektóre karczmy, zwłaszcza przy ważniejszych drogach i w miastach, dawały posiłki i obrok dla koni oraz zapewniały nocleg podróżnym (zwano je gościńcami); sprzedawano w nich różne wyroby, głównie spożywcze, rzadziej odzieżowe. Dostarczały też karczmy różnego rodzaju rozrywek, często z muzyką, były miejscem tańców i zabaw. Niekiedy w karczmach odbywał sesje sąd (zwłaszcza wiejski), załatwiano tu sprawy urzędowe podczas popasu dostojników czy pobytu miejscowych oficjalistów [...]’.
t. 10, s. 136: miejsce wyszynku alkoholu i spotkań okolicznej ludności, przede wszystkim chłopów, także gospoda, dom zajezdny; taberna
t. 15, s. 403: ‘budynek służący jako dom zajezdny dla podróżnych, a także miejsce wyszynku oraz spotkań i zabaw miejscowej ludności, wznoszony na przedmieściach większych miast, na rynkach miasteczek, przy uczęszczanych traktach, we wsiach w pobliżu kościoła lub dworu’
t. 2, s. 264: 1. dom szynkowy (Star.), szynk, szynkownia, gospoda; do na wsi albo przy drodze dla popasu podróżnych, austerja, oberża, dom zajezdny, zajazd’, [por. t. 3, s. 453 hasło: oberża ‘dom gościnny, gospoda, zajazd, karczma, austerja’ i t. 8, s. 106 hasło zajazd, gdzie ‘dom zajezdny, gospoda, austerja, karczma, dom gościnny’]
t. 2, s. 318: dom szynkowy
t. 3, s. 564: szynk na wsi, gospoda; dawniej również dom zajezdny, austeria, oberża
ironworks
osada kuźnicza
Hammer (de), minera (lat), ruda (pl), Hütte (de), Ofen (de), Schmelze (de)
kuźnica
ruda
Ironworks (locality) is a settlement, where the main role is played by an ironworks, an industrial facility.
Osada kuźnicza jest to osada, w której główną rolę pełni kuźnica jako obiekt gospodarczy.
ironworks - object
kuźnica - obiekt
Hütte (de), huta (pl), hamer (pl), Hammer (de), minera (lat), hamernia (pl), amernia (pl), oficina ferraria (lat), ferrifonda (lat), ruda (pl)
kuźnia (pl), fryszerka (pl), huta żelaza (pl), zakład przemysłowy (pl), mennica (pl)
Ironworks is a cluster of manufacturing workshops, the main puprpose of which is to melt and manufacture iron.
Zespół warsztatów przemysłowych, których głównym zadaniem jest przetop i obróbka żelaza.
#Zientara B., Dzieje małopolskiego hutnictwa żelaznego, Warszaw 1954, s. 64‘zespół połączonych warsztatów – dymarki, młotów, kowalichy (piec kowalski i urządzenia służące do produkcji różnych przedmiotów z żelaza)’#Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, red. H. Zgłówkowa, t. 18, s. 369‘dawny typ zakładu hutniczego, w którym żelazo z rud wytapiano za pomocą dymarki i młota napędzanego kołem wodnym’ – dodatkowo inf., że „kuźnice zostały wyparte przez zakłady stosujące procesy wielkopiecowe”#Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 r., t. 1, red. A. Mączak:‘w XIII–XVIII w. zespół warsztatów zakładu hutniczego, składający się w zasadzie z dymarki, młota mechanicznego i pieca kowalskiego (kowalichy), niekiedy także ze stęp do drobienia rudy; wszystkie te warsztaty (czasem podwójne) poruszane były energią wodną, uzyskiwaną dzięki budowie zapór na niewielkich rzeczkach. Hamrem (hamernią) zwano wchodzący w skład każdej kuźnicy warsztat obróbki metali, którego głównym urządzeniem był młot mechaniczny z kowadłem; niekiedy jednak przez hamer rozumiano całą kuźnicę. Upowszechnione w Polsce od przełomu XIII/XIV w., stanowiły kuźnice do XVIII w. dominujący typ zakładu hutniczego, tworzącego jednocześnie odrębne przedsiębiorstwo prowadzone przez kuźnika [...]”. Autor hasła B. Zientara
t. 11, s. 598: ‘zakład przetapiający i obrabiający żelazo’, ‘warsztat kowalski; miejsce, gdzie się kuje’
t. 2, s. 561: utożsamia pojęcia kuźnia i kuźnica, podaje też termin bliskoznaczny kowalnia
t. 2, s. 653: ‘zabudowanie mieszczące w sobie jedno albo kilka ognisk, miechy i młoty poruszane przez wodę, gdzie z surowizny przetopionej i oczyszczonej wykuwa się żelazo gotowe; fabryka topienia żelaza i urabiana go w sztaby
t. 3, s. 1328: zakład przemysłowy, fabryka wyrobów z żelaza itp. metali; dawniej kuźnia
t. 3, s.473–474: ‘warsztat wytopu i obróbki żelaza’
Glasswork settlement (ger Hütte) was considered a separate locality, which emerged as consequence of a process in which common names (i.e. huta) gained new meaning, associated with a particular locality. Glasswork settlements were temporary settlements, very often, these were very unstable. When all local resources became exhausted (i.e. woods, sand, limestone), these settlements were moved into a new place. The result was frequent disappearing of glasswork settlements.
Odrębność osadnicza osady hutniczej (od ger Hütte) wynika przede wszystkim z procesu onimizacji, czyli przekształcania nazwy pospolitej (huta) w nazwę własną. Osady hutnicze były często osadami czasowymi, tzn. cechowały się dużą mobilnością. Po wyczerpaniu się pobliskich surowców (drewno, piasek, wapień) przenoszone były w inne miejsca. W związku z tym były to osady zanikające z krajobrazu osadniczego.
glassworks
osada hutnicza
Hütte (de), Ofen (de), Schmelze (de), Hammer (de)
Glassworks is a settlement in which the most importan role is played by a glassworks (considered as an factory building).
Osada hutnicza jest to osada, w której główną rolę pełni huta jako obiekt gospodarczy.
Legal status - ownership diveded between a land lord and a hereditary tenant or an annual tenant.
Status prawny - własność podzielona między pana gruntowego a dzierżawcę dziedzicznego lub dzierżawcę rocznego.
glassworks - object
huta - obiekt
huta
Glassworks is an industrial facility, where major production was glasswork, and later mainly casting and manufacturing metals, e.g. lead, zinc, iron.
Zakład przemysłowy, którego głównym celem była produkcja szkła, a w późniejszym okresie wytop i przetwórstwo rud metali np. ołowiu, cynku, żelaza.
#J. Olczak, Późnośrednowieczne i nowożytne hutnictwo szkła w Polsce w perspektywie źródeł archeologicznych, „Archeologia Historia Polona”, t.1, 1995, s. 79-86#Wyrobisz A., Szkło w Polsce od XIV do XVII w., Warszawa 1968
rozróżnia hutę i hutę szkła. Huta – ‘zakład metalurgiczny, w którym wytapia się metale z rud’, zaś Huta szkła – ‘zakład wytapiający szkło i wytwarzający produkty szklane’
t. 2, s. 67: ‘zakład, gdzie robią szkło albo topią metale’
zakład lub zespół zakładów przemysłowych produkujących metale z rud, szkło, siarkę i in.’, huty przerabiają nie tylko rudy na surówkę, lecz także surówkę na stal
Morphological distinctiveness - usually clear (location in the forest), but there are lodges located in the immediate vicinity of some other localities. Naming distinctiveness - clear from the second half of the 19th c. (previously forester's lodges had no proper names, later not always). Functional distinctiveness - the forester's lodge plays a role in the economy and forest administration.
Odrębność morfologiczna – przeważnie wyraźna (położenie w lesie), ale zdarzają się leśniczówki położone w bezpośrednim sąsiedztwie innych miejscowości. Odrębność nazewnicza – od drugiej połowy XIX wieku (wcześniej bez nazw; później nie zawsze). Odrębność funkcjonalna – leśniczówka pełni rolę związaną z gospodarką i administracją leśną.
forester's lodge - object
leśniczówka - obiekt
Jägerhaus
Forestrey
Forst Amt
Hegerhaus
gajówka
nadleśnictwo
osada leśna
forester's lodge
leśniczówka
Forester's lodge is an area where there is a complex of buildings including a house in which a forester lives, which is the seat of the Forest District's authorities, located in a forest area. Apart from forest management, forester's lodge performs residential functions. Forester's lodge is a locality as long as it has a proper name and is not in the vicinity of another locality.
Leśniczówka (obiekt) to obszar, na którym znajduje się zespół zabudowań obejmujący dom, w którym mieszka leśniczy, stanowiący siedzibę leśnictwa, znajdujący się na terenie leśnym, pełniący oprócz mieszkalnych funkcje związane z gospodarką leśną. Leśniczówka jest miejscowością o ile posiada nazwę własną i nie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie innej miejscowości.
Dom, zagroda w lesie stanowiąca mieszkanie; mieszkanie leśniczego (zarządca obszaru leśnego stanowiącego leśnictwo) wraz z zabudowaniami gospodarskimi
Pojedyncza zagroda służąca leśniczemu i będąca jednocześnie siedzibą leśnictwa
t. 2, s. 721: domek w lesie, mieszkanie, zagroda leśniczego a. leśnika
Morphological distinctiveness - usually clear (location in the forest), but there are lodges located in the immediate vicinity of some other localities.Naming distinctiveness - clear from the second half of the 19th century (previously forester's lodges had no proper names, later not always).Functional distinctiveness - the forester's lodge plays a role in the economy and forest administration.
Odrębność morfologiczna – przeważnie wyraźna (położenie w lesie), ale zdarzają się gajówki położone w bezpośrednim sąsiedztwie innych miejscowości.Odrębność nazewnicza – od drugiej połowy XIX wieku (wcześniej bez nazw; później nie zawsze). Odrębność funkcjonalna – gajówka pełni rolę związaną z gospodarką leśną.
forest-guard's lodge - object
gajówka - obiekt
leśnictwo
forest-guard's lodge
Forest-guard's lodge is an area comprising a set of buildings including a house in which a forest-guard lives, located in a forest area, performing residential as well as forest management functions. Forest-guard's lodge is a locality as long as it has its own name and is not located in the immediate vicinity of another locality.
Gajówka to obszar na którym znajduje się zespół zabudowań obejmujący dom, w którym mieszka gajowy, znajdujący się na terenie leśnym, pełniący oprócz mieszkalnych funkcje związane z gospodarką leśną. Gajówka jest miejscowością o ile posiada nazwę własną i nie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie innej miejscowości.
Budynek, w którym mieszka gajowy (pracownik nadleśnictwa chroniący przydzieloną mu część lasu przed szkodami)
Pojedyncza zagroda, zazwyczaj położona w lesie, pełniąca funkcję mieszkania służbowego dla funkcjonariuszy pomocniczej służy leśnej podleśniczych lub gajowych
t. 1, s. 793: chatka gajowego
Functional distinctivness - distinguished as a kind of locality in Bystrzycki's register, and on topographic maps as distinct symbol, sometimes with the proper name. Morphological and spatial distinctivness - usually a lightouse is a building (structure) within the area of the locality or in its vicinity. If it has its a particular (proper) name, it can be treated as a separate locality (interpretation of maps is necessary, see: Rozewie). Otherwise it is either part of another locality or an object (building/structure) in it (see: Hel, Jastarnia).
Odrębność funkcjonalna – wyróżniana jako rodzaj miejscowości u Bystrzyckiego, a na mapach topograficznych odrębnym znakiem, niekiedy z nazwą własną. Odrębność morfologiczna/przestrzenna – przeważnie jest obiektem na obszarze miejscowości lub w niewielkim od niej oddaleniu. Jeżeli posiada nazwę własną może być traktowana jako osobna miejscowość (konieczna interpretacja map; patrz: Rozewie). W przeciwnym razie jest albo częścią innej, większej miejscowości lub obiektem terenowym (budowlą) w niej (patrz: Hel, Jastarnia).
latarnia morska - obiekt
lighthouse - object
Leuchtturm
latarnia morska
lighthouse
A lighthouse (a facility) is a building, usually a high tower with a beacon light to guide ships.
Latarnia morska (obiekt) to budowla, najczęściej wysoka wieża służąca jako punkt orientacyjny dla statków.
wysoka, widoczna z morza wieża, służąca jako punkt orientacyjny dla statków
In the analysed cases, the monastery could have been a locality which was separate in terms of name and mophology from the neighbouring ones. The monastery could have been a beginning (a stem) of a larger locality, which would develop around it and transform into a monastery settlement, village, city etc.
W analizowanych przypadkach klasztor mógł stanowić całkowicie odrębną (od sąsiadujących) nazewniczo i morfologicznie miejscowość. Klasztor mógł stanowić zalążek większej miejscowości, która rozwinęła się wokół niego i przekształciła się w osadę klasztorną, wieś, miasto etc.
klasztor - obiekt
monastery - object
Kloster
claustrum
monaster
monasterium
opactwo
ławra
klasztor
monastery
Klasztor jest to budynek lub zespół budynków przeznaczony do mieszkania dla zakonników lub zakonnic.
Monastery is a building or a group of buildings where monks and nuns live
1. budynek lub kompleks budynków stanowiących wspólne miejsce zamieszkiwania zakonnic lub zakonników; 2. wspólnota zakonna o określonej regule
1. zgromadzenie zakonne; zakon--; 2. budynek lub kompleks budynków zamieszkiwanych przez zakonników (zakonnice) danej reguły
t. 1, cz. 2, s. 1010: pomieszkanie zakonnicze
t. 10, s. 337: 1. Odosobnione i wyodrębnione spośród innych osiedli ludzkich miejsce zamieszkania zakonników i zakonnic (pojmowane jako budynek lub jego mieszkańcy); odosobnienie; tryb życia klasztornego; w wypadku niektórych zakonów także: szkoła, kolegium; coenobium, monasterium.
t. 3, s. 282: zabudowanie dla zgromadzenia zakonnego zwykle połączone z kościołem, coenobium, religiosorum domus.
t. 9, kol. 66-76: zespół budynków lub pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych o różnej strukturze, przeznaczonych do prowadzenia życia pustelniczego (zob. ławra) lub wspólnotowego życia ascetycznego (zob. asceza), występujący w religiach pozachrześcijańskich i chrześcijaństwie. -- Czasem rozbudowane założenia klasztorne tworzyły wręcz miasto, a nawet państwo mnichów (civitas monachorum)
In most analysed cases, if the sawmill was morphologically distinct, it had the same name as the neighboring village or another locality, such as: forester's lodge. Occasionally it had its particular name.
W większości analizowanych przypadków, jeżeli tartak był odrębny morfologicznie, to miał tę samą nazwę, co sąsiadująca wieś lub inna miejscowość, np. leśniczówka. Sporadycznie cechowała go odrębność nazewnicza.
sawmill - object
tartak - obiekt
das Sägewerk
лесопильный завод
die Säge
młyn
osada młyńska
piła
sawmill
tartak
Obiekt lub zespół obiektów gospodarczych często zlokalizowanych w lesie lub jego pobliżu, gdzie dokonuje się przerobu drewna okrągłego na tarcicę w procesie przecierania (tarcia).
Sawmill is an industrial facility often located within or near the forest, where wood is processed into sawn timber in the wiping process.
#Orgelbrand, t. 14, s. 412: pilarnia, machina do piłowania drzewa, której główną częścią składową jest piła, poruszana siłą wody lub pary. Tartaki istnieją już od wieku XIV, a obecnie stanowią machiny niekiedy bardzo zawiłe, które robotę wykonywają szybko i dokładnie
t. 3, s. 607: młyn do tarcia drzew na tarcice, dyle
t. 7, s. 29: Pilarnia, młyn do tarcia drzewa na tarcice, dyle: Tartak wodny, parowy
zakład przemysłowy zajmujący się przecieraniem drewna na tarcicę
«zakład zajmujący się rozpiłowywaniem kłód na tarcicę oraz przerobem tarcicy na różne elementy»
In all the analysed cases, in Bystrzycki's register, peat mines had the same names as the locality nearby: village and peat mine, manor and peat mine.
We wszystkich analizowanych przypadkach z tzw. skorowidza Bystrzyckiego z 1931 r. torfiarnie posiadały takie same nazwy jak osada lub osady leżąca obok niej (wieś i torfiarnia, folwark i torfiarnia).
peat mine - object
torfiarnia - obiekt
peat mine
torfiarnia
Peat mine is a mine where a peat is mined
Torfiarnia (obiekt) jest to kopalnia torfu.
kopalnia torfu
t. 7, s. 85: kopalnia torfu, torfowisko eksploatowane
At the very beginning, breweries had been situated only within bigger settlement unit and had not had an individual name. Some of these had only a name corresponding to the owner's name, which was frequently changed. Subsequently, particular names were assigned to breweries; often in the form of trademarks, however the process of integrating the breweries under one trademark originated relatively early/ quickly. One may not find a difference between brewery and distillery in historical sources.
Browary początkowo mieściły się wyłącznie w obrębie większych jednostek osadniczych i nie miały własnej nazwy, ew. nazwę wywiedzioną od nazwiska właściciela, często zmienianą. Z czasem browary zaczęły mieć własne nazwy, często w postaci znaków handlowych, jednakże dość szybko zaczął się proces łączenia się browarów pod wspólną nazwą. Źródłowo zdarza się brak rozróżnienia gorzelni i browaru.
brewery - object
browar - obiekt
Brewery is a factory producing beer, as well as a complex of buildings established for production and accomodation for factory workers.
Browar jest to zakład wytwarzający piwo jak również zespół budynków przeznaczonych na cele produkcyjne i mieszkalne dla obsługi zakladu.
t. 1, cz.12, s. 272: Browar, budynek, gdzie się piwo warzy, piwowarnia, mielcuch
t. 2, s. 455-456: budynek, w którym się warzy piwo, piwowarnia
zakład produkujący piwo
zakład przemysłowy, w którym wyrabia się piwo; wytwórnia piwa
In each case analysed, a brickyard with a particular name has been located near a village, a city or a town, or a settlement with the same name. If it was an integral part of a superior locality, it had not been given a proper name. (One should remember that exporting produced goods outside the area of production was difficult).
We wszystkich analizowanych przypadkach jeżeli cegielnia jest odrębną miejscowością, to znajduje się w pobliżu wsi, miasta lub osady o tej samej nazwie. Jeśli znajduje się w obrębie większej miejscowości to dość długo nie ma nazwy własnej. (Trudności w eksporcie towaru poza miejsce wyrobu.)
brickyard - object
cegielnia - obiekt
Brickyard is a factory where bricks and other ceramic building materials and elements are being produced together with a complex of buildings established for production and houses for factory workers.
Cegielnia jest to zakład wytwarzający cegły oraz ew. inne ceramiczne elementy budowlane jak również zespół budynków przeznaczonych na cele produkcyjne i mieszkalne dla obsługi zakładu.
t. 1, cz. 1, s. 221: Cegielnia, Cegielnica, budynek z piecem od palenia cegieł, die Ziegelscheune, der Ziegelofen
t. 3, s. 142: cegielnia – miejsce wyrobu cegieł
wytwórnia cegly oraz innych materiałów budowlanych z gliny: dachówek, sączków (drenów), kafli, klinkierów, płytek itp.
wytwórnia cegły oraz innych materiałów budowlanych z gliny
Mines presented on majority of analysed maps had their individual symbol.
Na wszystkich badanych mapach kopalnie miały własny znak umowny.
kopalnia - obiekt
mine
Bergwerk
gruba
рудник
Binge
Bruch
Miene
Schacht
шахта
kopalnia
A mine is a factory extracting minerals from the earth. It may be connected with a settlement, it may be inhabited by the personnel.
Kopalnia jest to zakład wydobywający z ziemi kopaliny. Może być połączony z osadą, miewa stale zamieszkujący personel.
Teren zakładu górniczego, zajmującego się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych. Ze względu na sposób wydobycia rozróżnia się kopalnie odkrywkowe (naziemne), głębinowe (podziemne) i otworowe.
t. 1, cz. 2, s. 1077: Kopalnia, miejsce gdzie się iakowe rzeczy kopalne z ziemi dobywają
zakład górniczy zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin
zakład górniczy zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych
Cukrownia może mieć własną nazwę, najczęściej powiązaną z nazwą firmy lub znakiem firmowym, ale nie musi. Rzadko zaznaczana na mapach.
Sugar factory or refinery may have its own name - usually related to the factory name or a trademark - however it is not nocessary. Very seldom, it has been indicated on maps.
cukrownia - obiekt
sugar factory - object
die Zuckerfabrik (de), die Zuckersiederei (de) Сахарный завод (ru)
A sugar factory or refinery is a factory producing sugar, as well as a complex of buildings established for production and accomodation for factory workers.
Cukrownia jest to zakład wytwarzający cukier jak również zespół budynków przeznaczonych na cele produkcyjne i mieszkalne dla obsługi zakładu.
fabryka cukru
t. 1, cz. 1, s. 327: [Brak hasła „cukrownia”.] Cukrowarz, fabrykant cukru, warzący sok na cukier, derZuckersieder, cf. Cukiernik.
zakład przemysłowy produkujący cukier
Distillery may have its own name - usually related to the factory name or a trademark - however it is not nocessary. As a separate locality, it may - however it is not obligatory - be located near a village, a city or a town, or a settlement sharing the same name. One may not find a difference between brewery and distillery in historical sources.
Gorzelnie znajdujące się w obrębie miast mogą, ale nie muszą mieć własnej nazwy, zazwyczaj nazwa ta powiązana jest z nazwą firmy, znakiem firmowym. Jeśli jest odrębną miejscowością to może ale nie musi znajdować się w pobliżu wsi, miasta lub osady o tej samej nazwie. Źródłowo zdarza się brak rozróżnienia gorzelni i browaru.
distillery - object
gorzelnia - obiekt
Brantweinbrennerei
Brennerei
Brennhaus
Destillerie
gorzalnia
винокуренныйзавод
винокурня
distillery
gorzelnia
Distillery is a factory where alcohol and spirits requiring distillation whilst manufacturing are produced.
Gorzelnia jest to zakład wytwarzający spirytus oraz napoje alkoholowe o wysokiej zawartości alkoholu, wymagające w trakcie procesu produkcyjnego destylacji.
t. 1, cz. 2, s. 54: Gorzalnia, gorzelnia, budowanie do palenia gorzałki (pospolicie zowią: browarem, ale borwar na piwo iest.)
zakład przemysłowy produkujący alkohol etylowy
zakład przemysłowy produkujący spirytus i wódki głównie z kartofli lub zboża
Forest-guard's lodge is a kind of forester's lodge; criteria for distinguishing a forester's lodge, forestry and forest-guard's lodge are unknown (in the context of topographic maps); the term forest-guard's lodge is very rarely used in Bystrzycki's register 1931 (Forest-guard's lodges depicted on MGI maps are forester's lodges in Bystrzycki's register 1931 or are not included in Bystrzycki's register 1931 whereas depicted on MGI maps).
Gajówka jest rodzajem leśniczówki; kryteria odróżniania leśniczówki, leśnictwa i gajówki są nieznane (w świetle kartografii); termin bardzo rzadko stosowany w skorowidzu Bystrzyckiego z 1931 r. (gajówki na mapach WIG to często leśniczówki w skorowidzu Bystrzyckiego z 1931 r.; gajówki nie ujęte w skorowidzu Bystrzyckiego z 1931 r. występują na mapach WIG)
Forest-guard's lodge (a locality) is a settlement in which the main role is played by a forest-guard's lodge (a facility). Forest-guard's lodge is a locality as long as it has its own name and is not located in the immediate vicinity of another locality.
Gajówka (miejscowość) to miejscowość, w której główną rolę pełni gajówka (obiekt). Gajówka jest miejscowością jeżeli posiada nazwę własną i jest przestrzennie wyodrębniona od innej miejscowości.
A distillery may be a separate locality, both individual and a part of a cluster of localities sharing the same name, however most often it has been an integral part of a city or a town and has not been distinguished.
Gorzelnia może być odrębną miejscowością, zarówno samodzielną jak i częścią grupy miejscowości o tej samej nazwie, ale najczęściej znajduje się w obrębie miasta i nie jest wyróżniona.
A distillery (locality) is a settlement, where a distillery (a factory) plays the most important role.
Gorzelnia (miejscowość) jest to osada, w której główną role odgrywa gorzelnia (obiekt).
Klasztor może być odrębną miejscowością (rzadko, przed II wojną światową) lub częścią miejscowości.
Monastery can be a separate locality (rarely, before the Second World War) or a part of a locality.
osada klasztorna
Monastery (locality) is a settlement in which the main role is played by a monastery (facility).
Osada klasztorna jest to osada, w której główą rolę odgrywa klasztor (obiekt).
A development in a village may be dense (i.e. villages established according to a German law introducing a linear development) or scattered (i.e. Hauländer colonies, Dutch settlement, from 18th century or early medieval single manor settlements). A village may preponderate (be a superior settlement) any other units, such as: a hamlet or a mill settlement; it is also dependent on a manor, which supervises a village in legal and administrative issues. Inhabitants from all units forming a village comprise a village community. Studies on this type of localities distinguish an abandoned village, a settlement that lost its functions due to environmental, political, or economic incidents. In historiography, one can find an expression a lost village, which stands for a village, where settlement was not re-established. In German language in the nineteenth century, two terms could coexist - Pfarrdorf and Kirchdorf. The first meant a larger village with a parish church, and a second smaller village with an auxiliary (filial) church, but these criteria of distinction were not strict and neither used consistently. For example on the Gilly map (1802-1803), only the following categories exist: Kirchdorf and Dorf ohne Kirche.
Wieś może posiadać zwartą (np. wsie lokowane na prawie niemieckim np. ulicówki, łańcuchówki) lub rozproszoną zabudowę (często kolonie olęderskie w XVIII w. lub wczesnośredniowieczne osady jednodworcze). Wieś może dominować (być jednostką nadrzędną osadniczo) w stosunku do innych jednostek takich jak np. przysiółek, osada młyńska; jest także zależna od pana gruntowego, który sprawuje nad nią nadzór własnościowy. Mieszkańcy wszystkich jednostek składających się na wieś tworzą jedną wspólnotę wiejską. W badaniach nad wsią rozróżnia się także pojęcie wsi opustoszałej, czyli takiej, która fizycznie przestała pełnić swoje funkcje w wyniku zdarzeń o charakterze losowym, środowiskowym, politycznym lub gospodarczym. W literaturze przedmiotu funkcjonuje także określenie wieś zaginiona, które odnosi się do wsi, w których nie wznowiono osadnictwa. W języku niemieckim w XIX wieku mogły funkcjonować równolegle dwa terminy – Pfarrdorf i Kirchdorf. Pierwszy oznaczał raczej większą wieś z kościołem parafialnym, zaś drugi mniejszą wieś z kościołem pomocniczym. Terminy te nie były jednak ścisłe i używane konsekwentnie, np. na mapie Gilly’ego z lat 1802-1803 występują tylko kategorie: Kirchdorf oraz Dorf ohne Kirche.
village
wieś
Dorf
pagus
sioło
villa
село
Kirchdorf
Pfarrdorf
ager
osada
osiedle wiejskie
rus
siedlisko wiejskie
vicus
wioseczka
wioska
włość i klucz
źreb
погост
Village is a locality composed of a group of buildings, mostly of residential and economic character, but sometimes, also industrial ones (i.e. ironworks, mill) as well as a belonging land, inhabited by people involved particularly in agricultural and construction activities or in farming industry (i.e. blacksmith or mill work), and not having city rights nor a status of a city or a town. Some villages in Early Middle Ages had a right to organise a fair and a market.
Wieś jest to miejscowość składająca się z zabudowań mieszkalno-gospodarczych, niekiedy przemysłowych (np. kuźnia, młyn) wraz z przynależnymi do nich gruntami (rozłogi), zamieszkała przez ludność zajmującą się w większości zajęciami rolniczo-hodowlanymi oraz przemysłem wiejskim (np. kowalstwo, młynarstwo), nieposiadająca praw miejskich ani statusu miasta. Niekiedy we wczesnym średniowieczu posiadająca prawo odbywania targu.
1. miejscowość zamieszkała przez ludzi, którzy trudnią się pracą na roli, 2. mieszkańcy takiej miejscowości, 3. tereny pozamiejskie, rolnicze, letniskowe, 4. ludzie trudniący się pracą na roli
Jednostka osadnicza o zwartej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta
Kirchdorf: Dorf mit Kirche (I) und Pfarrer, rechtlicher und religiöser Mittelpunkt einer (eventuell aus mehreren Filialdörfern bestehenden) politischen oder Pfarr-Gemeinde [Wieś z kościołem i parafią, prawne i religijne centrum gminy politycznej albo parafialnej (ewentualnie składającej się z kilku wsi filialnych, wsi z kościołami filialnymi]
Pfarrdorf: 1. Dorf, in dem die für die Pfarrgemeinde konstitutive Pfarrkirche (I) steht [wieś, w której stoi kościół parafialny właściwy dla całej parafii, gminy parafialnej]; 2. zu einer Pfarre (I) gehöriges Dorf [wieś należąca do parafii]
s. 15: 1. osada, której ludność zajmuje się uprawą roślin i chowem zwierząt, wieś: osada (osiedle wiejskie; teren zabudowany), na którym mieszka ludność pracująca w gospodarstwach wiejskich, koncentrująca większość środków produkcji, i na którym są dokonywane różne procesy produkcyjne, istnieje życie społeczne oraz kulturalne mieszkańców wsi (def. na podstawie Nowosielski 1964, Kiełczewska-Zaleska 1976, Chowaniem 1989); 2. podstawą (atomem) dla wsi nie jest pojedynczy wiejski budynek lecz ich komplet (zagroda), tworzący samodzielne gospodarstwo rolne z należącą doń powierzchnią ziemi --. Wieś w sensie antropogeograficznym jest częścią gminy (lub gromady), która stanowi grupę gospodarstw rolnych zabudowaną według jednolitego planu i tworzącą typ kształtu i skupienia (def. na podstawie Zaborski 1926); 3. to zbiorowisko ludzi albo osiedle z należącymi doń gruntami. Wieś: rozłóg i osada. O istnieniu wsi ma decydować także zestaw więzi wewnątrz wsi: rozłóg, siedlisko i ludność rolnicza (def. na podstawie Szymański 1969, Olechowski 1948); 4. wieś to społeczność lokalna, której funkcję produkcyjną uzupełniała funkcja rodziny. Wieś stanowi pewną historyczną formę struktury społecznej, względnie trwałą i jednolitą całość, której członkowie są ze sobą powiązani siecią zależności i więzi sprawiających, że całość ta jest wewnętrznie zintegrowana. Cechą konstytutywną tak rozumianej grupy jest określone terytorium geograficzne, które wspólnie użytkują, a efektem tego jest pewien stopień psychologicznego zespolenia całości lub części społeczności ze strukturą społeczno-przestrzenną jako znaczącą wartością kulturową. Podstawową funkcją środowiska kulturowego wsi, a zwłaszcza jego wartości przestrzennych jest kształtowanie poczucia tożsamości z rodzinną tradycją i jej wartościami oraz wynikającej stąd świadomości przynależności do miejscowej społeczności oraz identyfikacja z jej przestrzenią życiową (def. na podstawie Turowski 1992); 5. twór terytorialny mający granice, rozłóg ziemi, siedlisko (zagrodę), stanowiące całość przestrzenną o określonych więzach społecznych i terytorialnych oraz uprawnieniach prawnych. -- Jest to osiedle nie mające praw miejskich (def. wg Tkocza 1992, s. 15–16).
s. 29: wsią nazywamy osiedle w zasadzie otwarte, której ludność zajmuje się produkcją śródków żywności oraz surowców technicznych (tj. rolnictwem, hodowlą bydła, rybołówstwem itd.)
t. 4, s. 365: wioska, imienie, dobro, grunt leżący; wieś targowa, wsie łowcze, osoczne, wołoskie.
t. 7, s. 594–595: osada rolnicza, z pewnej liczby chat złożona, sioło
t. XX, s. 199–201: 1. osada, w której ludność zajmuje się głównie rolnictwem, 2. mieszkańcy wsi, ogół mieszkańców wsi.
Colony is usually a part of another locality, more rarely, although these are not exceptional cases, it can have the status of a separate locality, usually a village. Both in the case where the colony is a separate locality or it is apart of another one, it is always located near the village (village or - sometimes - small town) from which its name is derived. On topographic maps, a colony is distinguished mainly by the explanatory abbreviation (pol.: kol.), by its own name, and morphologically.
Kolonia jest przeważnie częścią miejscowości, rzadziej, choć nie są to wyjątkowe przypadki, ma obecnie status odrębnej miejscowości, z reguły wsi. Zarówno w przypadku, gdy kolonia jest odrębną miejscowością jak i częścią miejscowości, zawsze znajduje się w pobliżu miejscowości (wsi a wyjątkowo małego miasta) od której pochodzi jej nazwa. W ujęciu kartograficznym wyodrębniona przede wszystkim przez skrót kategorii (kol.), nazwę własną, oraz morfologicznie.
colony
Kolonie
colonia
колония
chutor
część wsi
housing estate
osiedle
settlement
stanica
wybudowanie
Colony (pol. kolonia) is a built-up area located away from previously existing buildings (locality) to which it is related. It is created on newly developed land allocated as a result of enfranchisement, parceling, consolidation, or internal migration.
Kolonia jest to obszar zabudowany oddalony od wcześniej istniejącej zabudowy, od której jest zależna, powstały na nowo zagospodarowanych gruntach przydzielonych w wyniku uwłaszczenia, parcelacji, komasacji lub migracji wewnętrznej.
Jednostka osadnicza powstała jako rezultat ekspansji miejscowości poza obszar wcześniej istniejącej zabudowy, w szczególności kolonia miasta, kolonia wsi.
t. 1, s. 900: Osiedla mieszkaniowe położone z dala od centrum miasta, osady: niewielka posiadłość ziemska , nowa osada lub gospodarstwo rolne na gruntach przydzielonych w wyniku uwłaszczenia, parcelacji, komasacji, migracji wewnętrznej itp.
t. 1-2, s. 1566: część miejscowości, zwykle z dale od jej centrum, składająca się z nowobudowanych domostw, will, itp.
t. 2, s. 240: zabudowa, osiedle, domy znajdujące się z dala od miasta, wsi, osady; kolonia mieszkaniowa na przedmieściach, kolonia położona daleko za wsią, gospodarstwo rolne położone za wsią, posiadłość ziemska z dala od innych.
t. 2, s. 404: mała posiadłość ziemska należąca do przybysza z obcego kraju; osada włościańska po uwłaszczeniu włościan; osada, miejsce, gdzie koloniści osadnicy mieszkają, budy, szopy, majdan.
t. 5, s. 720: kolonia rolna -- gospodarstwo rolne powstałe w oddaleniu od wsi na gruntach przydzielonych w wyniku uwłaszczenia, parcelacji, komasacji, itp.; także kilka lub kilkanaście zagród w rozproszeniu -- osada na ziemiach nowo zagospodarowanych
„W ten sposób termin 'osada' może tutaj oznaczać nie tylko małe osiedla, złożone z jednego lub kilku wyodrębnionych terytorialnie gospodarstw włościańskich, jak to miało miejsce na innych ziemiach polskich, lecz i większe, o charakterze kolonii, t. j. osiedli rozrzuconych na większej przestrzeni, a powstałych zazwyczaj na gruntach rozparcelowanych przez władze zaborcze”
administrative unit boundary
granica podziału administracyjnego
granica miejscowości
settlement unit boundary
A mine may be a separate locality, an individual one or a part of a cluster of localities sharing the same name, however, even if a mine is an integral part of a bigger locality, it has its particular name.
Kopalnia może być odrębną miejscowością, zarówno samodzielną jak i częścią grupy miejscowości o tej samej nazwie, ale najczęściej, nawet jeśli znajduje się w obrębie większej miejscowości, ma własną nazwę.
mining settlement
osada górnicza
Bergwerksort
mining camp
mining community
mining town
шахтёрский город
A mine (a locality) is a settlement with a mine (a factory) as the most important element.
Kopalnia (miejscowość) jest to osada, w której główną rolę odgrywa kopalnia (obiekt).
barracks
koszary
Included as a kind of locality in Bystrzycki's register as abbreviation ("lat. mor."); dinstinct symbol on topographic maps; included in DBTO10k as a "communication buildings, stations and terminals" (BUBD feature class). Functional distinctivness - distinguished as a kind of locality in Bystrzycki's register, and on topographic maps as distinct symbol, sometimes with the proper name. Morphological and spatial distinctivness - usually a lightouse is a building (structure) within the area of the locality or in its vicinity. If it has its a particular (proper) name, it can be treated as a separate locality (interpretation of maps is necessary, see: Rozewie). Otherwise it is either part of another locality or an object (building/structure) in it (see: Hel, Jastarnia).
Występuje jako rodzaj miejscowości u Bystrzyckiego w spisie ("lat. mor."); na mapach osobna sygnatura. W BDOT10k jako budynek łączności, dworców i terminali. Odrębność funkcjonalna – wyróżniana jako rodzaj miejscowości u Bystrzyckiego, a na mapach topograficznych odrębnym znakiem, niekiedy z nazwą własną. Odrębność morfologiczna/przestrzenna – przeważnie jest obiektem na obszarze miejscowości lub w niewielkim od niej oddaleniu. Jeżeli posiada nazwę własną może być traktowana jako osobna miejscowość (konieczna interpretacja map; patrz: Rozewie). W przeciwnym razie jest albo częścią innej, większej miejscowości lub obiektem terenowym (budowlą) w niej (patrz: Hel, Jastarnia).
A lighthouse (a locality) is a settlement in which a main role is played by a lighthouse (building).
Latarnia morska (miejscowość) to osada obejmująca latarnię morską (obiekt).
It can be either a separate locality (e.g. Celestynów) or a part of another locality, morphologically it is most often a complex of (summer) houses (Chylice, Skolimów), but also a typical (based on the interpretation of the topographic map drawing) non-urban built-up area (Choszczówka). Included as a kind of locality in Bystrzycki's register as explanatory abbreviation ("letn."). All summer resorts in Bystrzycki's register are located near Warsaw. Exception: Wisła, Zełmianka (Stryj district). Included on topographic maps as a part of a place name annotation ("letn."), but not in symbology keys (legends). On the MGI maps, summer resort is one of the types of localities. In DBTO10k as "summer house" (pol "dom letniskowy") in the feature class of single-family residential buildings (BUBD01).
Może być albo osobną miejscowością (Celestynów) albo częścią miejscowości. Morfologicznie jest to najczęściej zabudowa złożona z domków letniskowych (Chylice, Skolimów), ale również typowa (na podstawie interpretacji rysunku mapy) zabudowa zwarta niemiejska (Choszczówka). Występuje jako rodzaj miejscowości u Bystrzyckiego w spisie ("letn."). Wszystkie letniska u Bystrzyckiego znajdują się w okolicach Warszawy. Wyjątek: Wisła, Zełmianka (pow. Stryj). Występuje na mapach w nazwach miejscowości (letn.), ale nie w kluczach znaków. W legendach map WIG jest to jeden z rodzajów osiedli. W BDOT10k („dom letniskowy”) w klasie budynki mieszkalne jednorodzinne (BUBD01).
letnisko
summer resort
osada letniskowa
resort destination
Erholungsort
dom letniskowy
resort town
sanatorium
uzdrowisko
willa
курортный город
Letnisko to miejscowość o charakterze wypoczynkowym, złożona z domków letniskowych lub posiadająca zwartą zabudowę
Summer resort is a holiday locality consisting of holiday houses or densely built-up
miejscowość wypoczynkowa; letni pobyt poza miastem w celach wypoczynkowych
Dziś leśniczówka jest miejscowością lub budynkiem (BDOT10k), ale nie wszystkie leśniczówki-budynki (BUBD01) to leśniczówki-miejscowości (ADMS11). Przed wojną leśniczówka prawie zawsze była wyróżniana jako odrębna miejscowość.
Today, the forester's lodge is a locality or a building (DBTO10k), but not all forester's lodges (feature class: BUBD01) which are buildings are forester's lodges (feature class: ADMS11) understood as localities. Before the second world war, forester's lodge was almost always distinguished as a separate locality.
Forester's lodge (a locality) is a locality in which the main role is played by a forester's lodge (an area). Forester's lodge is a locality as long as it has a particular (proper) name and is not located in the immediate vicinity of another locality.
Leśniczówka (miejscowość) to miejscowość, w której główną rolę pełni leśniczówka (obiekt). Leśniczówka jest miejscowością jeżeli posiada nazwę własną i jest przestrzennie wyodrębniona od innej miejscowości.
Miasteczko z zasady jest odrębną miejscowością. Na ziemiach polskich nie istniało rozróżnienie formalne między miastem i miasteczkiem, funkcjonowało ono natomiast na niektórych obszarach Rzeszy Niemieckiej (Flecken, Marktsiedlung - Stadt).
Town is always (ex definitione) a separate locality. On the Polish lands, there was no formal distinction between the city and the town, but such distinction was present in some areas of the German Reich (Flecken, Marktsiedlung - Stadt).
miasteczko
Städtchen
oppidulum
Flecken
miasto
oppidum
osada targowa
Miasteczko to małe miasto, odróżniające się od dużych miast wielkością (liczoną według miary właściwej dla danej epoki i regionu) i stopniem złożoności.
Town (pol. miasteczko) is a small city, distniguished from larger cities by it size (estimated by standards appropriate for given period and region) and complexity.
małe miasto, -- przen. ludność małego miasta
małe miasto; pot. mieszkańcy małego miasta
t. 13, s. 369-372: 1. Od znacz. 'miejsce' --; 2. Od znacz. 'wytyczony i najczęściej otoczony murem teren pokryty gęstą i planową zabudową
During those periods, when legal status of localities was established and defined, cities/towns were granted specific municipal rights (location bill), which should be considered as an auxiliary indicator for distinguishing cities/towns. A city/town may consists of other settlement units, like: a core city/town (a founded one), a district, a suburb, a castle, a gord. At least from the 13th to the 18th century, two parallel notions existed: general (meaning the whole settlement unit with its own society, economy, and urban structure, perceived mostly by intuition), and a city in its political and legal meaning, as a community with an extensive autonomy. As a consequence, cities within other city or units lying partly in and partly outside the city existed. For these complex structures, in this project, first explanations of the city should be applied.
W okresach, w których status prawny miejscowości był ukształtowany miasta posiadały szczególne prawa miejskie (lokacyjne), które stanowią postawowe kryterium pomocnicze odróżniania miast. W skład miasta mogą wchodzić inne jednostki osadnicze, jak miasto właściwe (lokacyjne), dzielnica, przedmieście, zamek, gród. Przynamniej w okresie od XIII do XVIII w. funkcjonowały równolegle dwa pojęcia miasta: ogólne, obejmujące cały zespół osadniczy o odrębności społecznej, gospodarczej i urbanistycznej, postrzegane przede wszystkim intuicyjnie oraz miasto w sensie polityczno-prawnym, obdarzona względnie szeroką autonomią gmina. W konsekwencji mogły istnieć miasta w mieście i obiekty leżące jednocześnie w mieście i poza nim. Dla takich złożonych struktur w niniejszym projekcie należy się posługiwać pierwszym znaczeniem miasta.
city / town
Stadt
urbs
город
aglomeracja
osada miejska
месте́чко
A city/town is a superior locality, distinguished from others, surrounding basic units by size (measured differently in different periods of time and regions), a level of complexity, and central functions provided for those units.
Miasto jest to miejscowość wyższego rzędu, odróżniająca się od otaczających je podstawowych wielkością (liczoną według miary właściwej dla danej epoki i regionu), stopniem złożoności i funkcjami centralnymi względem nich.
Jednostka osadnicza (wyodrębniony przestrzennie obszar zabudowy mieszkaniowej wraz z obiektami infrastruktury technicznej zamieszkany przez ludzi) o przewadze zwartej zabudowy i funkcjach nierolniczych posiadająca prawa miejskie bądź status miasta nadany w trybie określonym odrębnymi przepisami.
Skupisko ludności, odróżniające się od innych swymi głównie nierolniczymi funkcjami, znaczną wielkością oraz intensywnością zabudowy. Definicja ta musi być jednak interpretowana elastycznie i zawsze na tle aktualnej sieci osadniczej.
s. 63: Miasto jest osadą różniącą się od wsi i nierolniczych osad monofunkcyjnych względną wielkością z zagęszczoną i rozczłonkowaną zabudową, z ludnością wyspecjalizowaną zawodowo i rozwarstwioną społecznie oraz funkcjami centralnymi pełnionymi wobec określonego regionu lub lokalnej ludności w sferze polityki, panowania, obronności, gospodarki, kultu i kultury [Stadt ist eine vom Dorf und nichtagrarischen Einzwecksiedlungen unterschiedene Siedlung relativer Größe mit verdichteter, gegliederter Bebauung, beruflich spezialisierter und sozial geschichteter Bevölkerung und zentralen Funktionen politisch-herrschaftlich-militärischer, wirtschaftlicher und kultisch-kultureller Art für eine bestimmte Region oder regionale Bevölkerung]
t. 13, s. 37: Wytyczony i najczęściej otoczony murem teren, pokryty gęstą i planową zabudową tworzącą place i ulice, stanowiący mniej lub więcej samodzielną jednostkę administracyjną, samorządową, a czasem polityczną.
Miejscowość jest (mereologicznie) prosta, gdy żadna jej część nie jest miejscowością.
(mereologically) simple human settlement
(mereologicznie) prosta miejscowość
(Mereologically) simple human settlement has no part that is a human settlement.
Miejscowość jest (mereologicznie) złożona, gdy niektóre jej części są miejscowościami.
(mereologically) complex human settlement
(mereologicznie) złożona miejscowość
(Mereologically) complex human settlement has parts that are human settlements.
Miejscowość jest (mereologicznie) samodzielna, gdy nie jest częścią żadnej miejscowości.
(mereologically) complete human settlement
(mereologicznie) samodzielna miejscowość
(Mereologically) complete human settlement is not part of any settlement.
Miejscowość jest (mereologicznie) niesamodzielna, gdy jest częścią pewnej miejscowości.
(mereologically) incomplete human settlement
(mereologicznie) niesamodzielna miejscowość
(Mereologically) incomplete human settlement is part of some settlement.
A small locality organised in relation to a workplace or a particular occupation of its inhabitants. Settlement had usually been established as a separate locality, later on – especially in case of industrial settlements – particular settlements could develop into a city, merge with other settlement to create a new locality, or it could be incorporated into another locality. Depending on the type of inhabitants’ occupations one can, or could in the past, indicate a fair (market), craft, industrial, fishing, forestry, and railway settlements.
Niewielka miejscowość zorganizowana w związku z miejscem lub rodzajem pracy mieszkańców. Osada powstawała z reguły jako odrębna miejscowość, później, dość często, szczególnie w przypadku osad przemysłowych, rozwijała się do rangi miasta, łączyła się z inną osadą jako odrębna miejscowość, lub była włączana do innej miejscowości. W zależności od rodzaju wykonywanej pracy wyróżnia lub wyróżniało się osady targowe, rzemieślnicze, przemysłowe, rybackie, leśne, kolejowe.
посёлок
Ansiedlung
Siedlung
sadyba
zagroda włościańska
Niewielka miejscowość zamieszkała przez ludność związaną z określonym typem lokalizacji lub rodzajem pracy nierolniczej i usytuowana z reguły w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca pracy.
Settlement is a small locality inhabited by people associated with a particular type of location or a type of a non-agricultural work and lying mostly in the vicinity of a workplace.
Niewielka jednostka osadnicza na terenie wiejskim o odmiennym (wyróżniającym się) charakterze zabudowy albo zamieszkana przez ludność związaną z miejscem lub rodzajem pracy, innymi niż wyżej wymienione [osada młyńska, osada leśna, osada rybacka, osada kolejowa, osada po byłem PGR]; źródło: ustawa z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych.
Niewielka jednostka osadnicza na terenie wiejskim o odmiennym(wyróżniającym się) charakterze zabudowy albo zamieszkana przez ludność zwiazaną z określonym miejscem lub rodzajem pracy, w szczególności: osada młyńska, osada leśna, osada rybacka, osada kolejowa, osada po byłym państwowym gospodarstwie rolnym; osada może być samodzielna lub może stanowić część innej jednostki osadniczej.
niewielka miejscowość, niemająca praw osiedla czy miasta; też: mieszkańcy takiej miejscowości
osiedle typu wiejskiego pośrednie między wsią a miasteczkiem; kolonia, mieszkańcy tego osiedla
t. 22, s. 99: 1. Osiedle, miejsce zamieszkałe przez osadzoną ludność, terytorium zamieszkałe, -- a. Siedlisko, mieszkanie --; 2. Mieszkańcy osiedla; ludność żyjąca na jakimś terenie --; 3. Miejsce zdatne, dogodne do osiedlenia się --; 4. Zasiedlenie pustego miejsca, colonia.
t. 3, s. 547: osada, koloniia, mieysce, gdzie się nowi mieszkańcy sadowią, eine Kolonie (cf. wola), Pflanzstadt, Pflanzort, Ansiedlung; -- Vd. selizhzhe, preselishe, selitva, naselitva; Rs. колонїя, селенїе (ob. sieło, sioło), поселенїе, селишьба.
t. 3, s. 836-837: 1.a. miejsce, gdzie ś. nowi mieszkańcy usadowili, kolonja --; b. miejsce zajęte przez mieszkańców, większe od wsi a mniejsze do miasta --; c. [Osiedle] grunt, na którym osadzano chłopa; sadyba, zagroda włościańska
In a general meaning, currently obsolete, an expression for every settlement unit (urban or rural one). Understood as such, it had been considered a separate locality. In urban studies, this notion is derived from a "neighbouring unit" idea, covering a group of residential buildings with a service facilities and green areas. As a part of a locality, "osiedle" may be recognised by its particular name, physiognomy (i. e. a group of blocks of flats, detached houses), topography (occupied area), and a period, when it was established. In cartography, it may be distinguished by its own name preceded by an abbreviation (i.e. Os. Zdobycz Robotnicza) as well as morphology.
W znaczeniu ogólnym, rzadko obecnie stosowanym, określenie każdej jednostki osadniczej (osiedle miejskie, osiedle wiejskie). W tym znaczeniu jest to osobna miejscowość. W urbanistyce (planowaniu przestrzennym) pojęcie osiedla wywodzi się z koncepcji „jednostki sąsiedzkiej”, na którą składa się zespół budynków mieszkalnych wraz z zapleczem obiektów usługowych oraz terenów zielonych. Jako część miejscowości osiedle wyróżnia się poprzez nazwę, swoją fizjonomię (np. osiedle bloków mieszkalnych, domków jednorodzinnych), topografię (jest wyodrębnione przestrzennie), a także przez okres powstania. W ujęciu kartograficznym wyodrębnione przez nazwę własną, poprzedzoną skrótem kategorii (np. Os. Zdobycz Robotnicza) oraz morfologicznie.
housing developments
Wohnsiedlung
część miasta
dzielnica
hamlet
osiedle willowe
osiedlisko
residential quarter
Housing estate is an area covering a group of residential buildings, being an integral part of a city ( a town), or - rarely - a village.
Obszar obejmujący zespół budynków mieszkalnych, stanowiący integralną część miasta, a niekiedy wsi.
10. Rodzaj miejscowości (Klasa: AD_RodzajMiejscowosciKod): Zespół mieszkaniowy stanowiący integralną część miasta lub wsi; źródło: ustawa z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych.
12. Typ ciągu komunikacyjnego (Klasa: AD_TypUlicyKod): Część miasta, wsi lub osady, dla której utworzono odrębny spójny zbiór numerów porządkowych nieprzyporządkowanych do żadnej ulicy ani placu.
Rodzaj jednostki pomocniczej (Klasa: AD_RodzajJednostkiPomocniczej): Część miasta lub wsi, której uchwałą rady gminy nadano status jednostki pomocniczej.
t. 2, s. 526: nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich, zespół bloków mieszkalnych, willowe, przyfabryczne, robotnicze, mieszkaniowe
t. 20, s. 56: osiedle mieszkaniowe – zespół mieszkaniowy stanowiący strukturalną jednostkę mieszkaniową w mieście; pojęcie „osiedle mieszkaniowe” wywodzi się z koncepcji jednostki sąsiedzkiej; wielkość osiedla mieszkaniowego wynika z zasięgu pieszego dojścia (600–800 m) do ośrodka usługowego oraz gęstości zaludnienia (5–20 tys. mieszk.) obszaru obsługiwanego przez ten ośrodek. Stanowi zespół budynków mieszkalnych wraz z integralnym zapleczem obiektów usługowych oraz terenów zieleni; niekiedy są wydzielane części osiedli mieszkaniowych – kolonie, złożone z kilku bloków mieszkalnych; kilka osiedli mieszkaniowych tworzy dzielnicę.
t. 22, s. 124: osiedla, osiedlisko – siedziba, gospodarstwo wraz z zabudowaniami
t. 3, s. 590: osiedlić, na osadzie czyli siedlisku postanowić kogoś, osadzić go; osiedlisko – miejsce osiedlenia, osada, osiadłość
t. 6, s. 1121: nieduże skupienie siedzib ludzkich (miejskich lub wiejskich); reg. na wsi: dom mieszkalny wraz z zabudowaniami gospodarczymi, zagroda, dostatnie osiedle bogatego chłopa, sołtysowe osiedle
zespół mieszkaniowy stanowiący integralną część miasta lub wsi
Industrial settlement usually emerged as a separate locality, later, quite often, it developed to the rank of the city, merged with another locality creating a separate one, or was incorporated into another locality.
Osada fabryczna powstawała z reguły jako odrębna miejscowość, później, dość często rozwijała się do rangi miasta, łączyła się z inną osadą jako odrębna miejscowość, lub była włączana do innej miejscowości.
industrial settlement
osada fabryczna
conlocationen
der Ortschaft
der Siedlung
die Ansiedlung
die Kolonie
Industrial settlement is a settlement in which a main role is played by a factory.
Osada fabryczna jest to osada, w której główną rolę pełni fabryka.
Osada leśna powstawała z reguły jako odrębna, niewielka miejscowość, położona w obrębie lub na skraju obszaru leśnego.
The forest settlements were usually formed as a separate, small locality, located within or near the forest.
forest settlement
Jagerhaus
A forest settlement is a small settlement located within or at the boundaries of a forest area, inhabited by people involved in administration, exploitation, or availing the surrounding forest areas.
Osada leśna jest to niewielka osada położona w obrębie lub na skraju obszaru leśnego, zamieszkała przez ludność związaną z administrowaniem, eksploatacją lub wykorzystywaniem otaczających obszarów leśnych.
Osada miejska to miejscowość.
Termin był stosowany dla oznaczenia ośrodków, które utraciły prawa miejskie po powstaniu styczniowym. Osada miejska mogła być stosowana także sensie szerszym, obejmującym wszystkie jednostki osadnicze o charakterze miejskim, np. duże miasto, przedmieścia itp.
This notion was used to mark localites that lost their city rights after the "January Uprising". The urban settlement could also be used in a broader sense, encompassing all settlement units of urban character, e.g. a big city, suburbs, etc.
Urban settlement is a locality.
urban settlement
Osada miejska to miejscowość posiadająca wcześniej prawa miejskie i aktualnie ich pozbawiona.
Urban settlement is a locality which used to have city rights, but currently without them.
t. 20. s.47: od 1867 nazwa „osada miejska” jest używana dla niewielkich osiedli pozbawionych praw miejskich, które nie są wsiami.
Mill settlement often emereged as a separete locality, which might later be combined with another locality or become a part of it.
Osada młyńska powstawała często jako odrębna miejscowość, później łączyła się niekiedy z inną osadą lub była włączana do innej miejscowości.
mill settlement
Mill settlement is a settlement in which a main role is played by a mill, most often a watermill, but it also might be a windmill or wind turbine.
Osada młyńska jest to osada, w której główną rolę pełni młyn, najczęściej młyn wodny, ale może to być też również wiatrak lub turbina wiatrowa.
die Pfarre
die Pfarrwohnung
Plebania jest to miejscowość, w której główną rolę pełni plebania jako obiekt sakralny.
Rectory is a locality, where the main role is played by a rectory, a home of a provost, as a sacral object.
Przedmieście z zasady jest częścią miejscowości: miasta. W miastach obwarowanych obrębem miasta była linia fortyfikacji, szczególnie murów. Przedmieście mogło mieć różny stopień odrębności prawnej względem miasta. Jest fenomenem charakterystycznym raczej dla epoki przedprzemysłowej. Większość przedmieść, szczególnie od schyłku XVIII w., była wcielana prawnie i następnie funkcjonalnie i morfologicznie do miasta; nazwa zazwyczaj zanikała lub nabierała innego znaczenia. Należy odróżnić od przedmieścia osady przedmiejskie, które były w znacznym stopniu niezależne od miasta właściwego lub wręcz sprawowały funkcje centralne względem niego, np. ze względu na siedzibę władz. Taka sytuacja była częsta w okresie lokacyjnym w przypadku większych ośrodków (gród książęcy i katedra poza gminą lokacyjną).
Suburb is always (ex definitione) a part of a locality (city, town). In the fortified cities, the area of the core city was limted by the fortifications, especially by the walls. The suburb could have a different degree of legal separation from the city. It is an entity typical rather for the pre-industrial era. Most of the suburbs, especially from the end of the 18th c., were incorporated legally and then functionally as well as morphologically into the city. The particular name of the suburb usually disappeared or obtained a different meaning. It is necessary to distinguish suburbs from the suburban settlements which were largely independent of the neighboring city or even held central functions to it, e.g. due to the location of the seats of the authorities. Such a situation was common during the first stages of cities establishment, especially for larger centers (prince's stronghold and the cathedral outside the main municipality).
Vorstadt
przedmieście
suburb
suburbium
osada podmiejska
osada przedmiejska
wieś podmiejska
Przedmieście to peryferyjna część miasta, tj. położona poza obrębem miasta właściwego (lokacyjnego), wyodrębniona przestrzennie lub morfologicznie i z własną nazwą, wobec której miasto pełni funkcje centralne.
Suburb is a peripheral part of the city, towards which the city performs central functions. A suburb is located outside its initial location city; distinguished spatially or morphologically and with its own (proper) name.
Obszar wokół miasta, w ówczesnej Polsce i Europie uzależniony od niego prawnie i gospodarczo
osada, teren, posiadłość poza obrębem murów miejskich
peryferyjna dzielnica miasta
mała wioska (pl), niesamodzielna osada (pl), skupisko gospodarstw (pl)
Colonie
Unsiedlung
predium
przeszolek
siadło
siedlisko
siedziba
Hamlet (pol "przysiółek") is a small group of buildings belonging to another locality, located on its land, in a remote part, and legally associated with it.
Przysiółek to mała grupa zabudowań, należących do innej miejscowości, położona na jej gruntach, w oddaleniu od niej i prawnie z nią związana.
Included as locality type in Bystrzycki's register in the abbreviation list (pol "kol."; "prz. k.");included on topographic maps marked with the explanatory abbreviation (pol "p."; ger "hp.");included in DBTO10k in the "objects related to communication" feature class (OIKM).
Występuje jako rodzaj miejscowości u Bystrzyckiego w spisie (prz. kol.; prz.. k.); na mapach jako „p.” – przystanek lub „hp.” (ger Haltepunkt). W BDOT10k w klasie obiekt związany z komunikacją.
dworzec kolejowy
Stacja kolejowa
Przystanek kolejowy (miejscowość) jest to osada, w której główną rolę odgrywa przystanek kolejowy (obiekt).
Train stop (locality) is a settlement where the main role is played by a train stop (object).
pustkowie
abandoned place
If residential buildings were erected around the tar pitch, it could be a kind of a separate forest settlement. The boundary between a tar pitch as an economic facility and a kind of forest settlement was blurry. It dependended on the seasonality and permanence of habitation.
Jeżeli wokół smolarni utrwaliła się zabudowa mieszkalna to smolarnia mogła stanowić rodzaj odrębnej osady leśnej. Granica między smolarnią jako obiektem gospodarczym a smolarnią jako rodzajem osady leśnej była płynna. Była uzależniona od sezonowości i stałości zamieszkiwania.
dziegciarnia
terpentyniarnia
Smolarnia (miejscowość) jest to osada, w której główną rolę pełni smolarnia jako obiekt gospodarczy.
Tar pitch (locality) is a settlement where the main role is played by a tar pitch (industrial facility).
Included as locality type in Bystrzycki's register in the abbreviation list (pl. "st. kol."; "st. k.");included on topographic maps marked with the explanatory abbreviation (pl. "St." or "St. tow." [freight station], ger "H.st." [Haltestation]);included in DBTO10k in the "communication complex" feature class (KUKO).
Stacja kolejowa występuje jako rodzaj miejscowości u Bystrzyckiego w spisie (st. kol.; st. k.); na mapach oznaczana skrótem objaśniającym „St.” lub „St. tow.” (stacja towarowa), „H.st.” (ger Haltestation);w BDOT10k w klasie kompleks komunikacyjny.
Railway station (locality) is a settlement where the main role is played by a railway station (object).
Stacja kolejowa (miejscowość) jest to osada, w której główną rolę odgrywa stacja kolejowa (obiekt).
If residential buildings emerged around a sawmill, then it could be a kind of a separate forest settlement or a mill settlement. The distinction between the sawmill as an industrial facility and the sawmill as a kind of locality was blurry. It depended on the seasonality or permanence of habitation.
Jeżeli wokół tartaku utrwaliła się zabudowa mieszkalna to tartak mógł stanowić rodzaj odrębnej osady leśnej lub osady młyńskiej. Granica między tartakiem jako obiektem gospodarczym a tartakiem jako rodzajem osady była płynna. Była uzależniona od sezonowości i stałości zamieszkiwania.
Sawmill (locality) is a locality where the main role is played by a sawmill (facility).
Tartak (miejscowość) to miejscowość, w której główną rolę odgrywa tartak (obiekt).
If residential buildings emerged around a peat mine, then it could be a kind of a separate mine settlement or an industrial settlement. The distinction between the peat mine as an industrial facility and the peat mine as a kind of locality was blurry. It depended on the seasonality or permanence of habitation.
Jeżeli wokół torfiarni utrwaliła się zabudowa mieszkalna to torfiarnia mogła stanowić rodzaj odrębnej osady górniczej lub osady fabrycznej. Granica między torfiarnią jako obiektem gospodarczym a torfiarnią jako rodzajem osady była płynna. Była uzależniona od sezonowości i stałości zamieszkiwania.
torfowisko
Peat mine (locality) is a locality where the main role is played by a peat mine (facility).
Torfiarnia (miejscowość) jest to miejscowość, w której główną rolę odgrywa torfiarnia (obiekt).
A fortress might be a separate settlement unit or a building inside a superior unit.
Twierdza mogła być samodzielną jednostką osadniczą lub obiektem w obrębie większej jednostki.
fortress
fortyfikacje
umocnienia
Fortress is a locality for which a defensive function is dominant.
Miejscowość, dla której dominująca jest funkcja obronna.
Functional distinctivness - clearly defined function, a locality connected with the service of bathers/visitors; it seems this is not the most important criterion of defining a type of locality (e.g. Ciechocinek in Bystrzycki's register is a city, not a spa). Morphological distinctiness - loose built-up area (spa-type), mostly in the woods (e.g. Czarniecka Góra, Miłowody); Nałęczów in Bystrzycki's register is also referred to as a health resort, and is characterized as densely built-up area (see: MGI maps). Spatial distinctiveness - clear, as far as Czarniecka Góra and Miłowody (spas located among the forest) are concerned.
Included as a kind of locality in Bystrzycki's register in the abbreviations as "spa" (pol "uzdrow.").Included on MGI maps where spas are annotated in the same manner as localites (e.g. Czarniecka Góra, Nałęczów) or buildings/field objects (Miłowody); there is no distinct symbol/abbreviation explained in maps' key to symbols (legends).
Odrębność funkcjonalna – jasno zdefiniowana funkcja, miejscowość związana z obsługa kuracjuszy; wydaje się, że nie jest to najistotniejsze kryterium (np. Ciechocinek u Bystrzyckiego jest miastem, a nie uzdrowiskiem). Odrębność morfologiczna – luźna zabudowa (uzdrowiskowa), najczęściej pośród lasu (Czarniecka Góra, Miłowody); Nałęczów u Bystrzyckiego również jest określany jako uzdrowisko, a cechuje się zabudową zwartą (patrz: mapy WIG). Odrębność przestrzenna – wyraźna w przy Czarnieckiej Górze i Miłowodach (uzdrowiska położone pośród lasu).
Występuje jako rodzaj miejscowości u Bystrzyckiego w spisie (uzdrow.).Na mapach WIG oznaczane krojem pisma charakterystycznym dla miejscowości (Czarniecka Góra, Nałęczów) lub budynków/obiektów terenowych (Miłowody); brak odrębnej sygnatury/skrótu objaśniające w legendach.
spa
spa town
lecznica
A spa is a locality, where climate enhances treatment, and a main function of which is to serve bathers and visitors.
Uzdrowisko jest miejscowością, w której warunki klimatyczne sprzyjają leczeniu chorób i której główną funkcją jest obsługa kuracjuszy
miejscowość, która ze względu na warunki klimatyczne, źródła lecznicze, pokłady borowiny, itp. sprzyja leczeniu chorób i służy jako ośrodek leczniczy i wypoczynkowy
t. 7, s. 424 – zakład leczniczy, lecznisko, leczysko, sanatorium
Forest distrct as it had a separate name and was spatially distinct, it could have been a locality (inhabited forest district) or a settlement unit (uninhabited, deserted forest district). This second category was dominant. As an inhabited forest district (next to the village, town, farm, etc.), it is mentioned in the registers concerning the eastern provinces of the former Polish-Lithuanian Commonwealth. The number of residents usually did not exceed a dozen or so people. Currently, a forest district is a type of physiographic object in the "Other physiographic object" class of objects in the State Register of Geographical Names. The basic criterion of distinguishing forest district from other localities or settlement units from the perspective of its functionality is its relation to the organization of forestry or agricultural production. Individual parts of forest or agricultural areas for a better understanding of space received their own names. It also did not exclude the forest settlement form the process of settling and thus the transformation to the kind of locality. The morphological distinctiveness of forest districts due to the nature of natural boundaries (swamps, glades, etc.) is fuzzy. From the legal point of view, the status of the forest district is rather unclear because this term was also used in relation to various types of forest settlements or parts of forests such as "bór" or "ostęp".
Uroczysko, ponieważ posiadało odrębną nazwę i było wydzielone przestrzennie, mogło być miejscowością (uroczysko zamieszkane) lub jednostką osadniczą (uroczysko niezamieszkane, uroczysko opuszczone). Ta druga kategoria była dominująca. Jako kategoria miejscowości (obok wsi, miasta, folwarku etc.) wymieniane jest w rejestrach dotyczących wschodnich województw dawnej Rzeczypospolitej. Liczba mieszkańców nie przekraczała zazwyczaj kilkunastu osób. Obecnie uroczysko jest rodzajem obiektu fizjograficznego w klasie obiektów "Inny obiekt fizjograficzny" w Państwowym Rejestrze Nazw Geograficznych. Podstawowym kryterium wyodrębniającym uroczysko od innych miejscowości lub jednostek osadniczych w aspekcie funkcjonalnym jest jego związek z organizacją produkcji leśnej lub rolniczej. Poszczególne części obszarów leśnych lub rolnych dla lepszej orientacji w przestrzeni otrzymywały swoje nazwy własne. Nie wykluczało to też procesu osiedlania się a tym samym przekształcania uroczyska w rodzaj miejscowości. Odrębność morfologiczna uroczysk ze względu na charakter granic naturalnych (bagna, polany etc.) jest rozmyta. Od strony prawnej status uroczyska jest dość niejasny, gdyż termin ten był używany także w odniesieniu do różnego typu osad leśnych lub części lasów takich jak bory czy ostępy.
forest district
uroczysko
урочище
bór
ostęp
strażnica leśna
łąka
Forest distrct is a part of a forest, meadow or swampy area separated by natural borders and an own (proper) name for better organization of social and economic life. Built-up and inhabited forest district used to be a locality.
Uroczysko to obszar leśny, łąkowy lub bagnisty wyodrębniony naturalnymi granicami oraz nazwą własną w celu lepszej organizacji życia społecznego i gospodarczego. Uroczysko zabudowane i zamieszkane było miejscowością.
1. teren trudno dostępny, najczęściej bagnisty, leśny; też: miejsce odludne, 2. część terenu otoczona naturalnymi granicami, wyodrębniona za pomocą nazwy topograficznej, 3. u dawnych Słowian: miejsce w głębi puszczy związane z kultem bóstwa, odbywaniem narad lub uważane za siedzibę złych duchów
s. 57-80: uroczyska to cała gama pojęć, stale łąki i lokacje straży leśnej, czasem synonimy borów i ostępów, zjawiska terenowe zasadniczo rozległe o wielce zróżniczkowanej, a raczej nieuchwytnej i zatraconej już, treści. Można tylko utrzymywać, że uroczyska to teren eksploatacji par excellence.
t. 15, s. 34: nazwa kopca lub miejsca granicznego nieosiedlonego. Według Chodakowskiego, uroczyska, na Rusi horodyszczami zwane, były to w Słowiańszczyźnie przedchrześcijańskiej place, czyli świątyń posady, do sprawowania uroczystych pogańskich ofiar przeznaczone i nie mające śladu opisania wałami, byleby oddzielna, właściwe imię mająca, przywiązana do nich była jakaś pamiątka.
t. 6, s. 80: uroczysko, uroczyszcze -- (Rs. urocziszcze, = powiat, kraina); kopiec, mieysce graniczne. Tr. Gränzstein, Mohlhausen.
t. 7, s. 348: 1. starożytny , z czasów pogańskich nasyp ziemny w postaci mogiły a. okopu, kopiec, kurhan; miejsce graniczne. Troc. 2. miejsce odludne, tajemnicze – 3. miejscowość nie zamieszkana, nosząca jakie oddzielne charakterystyczne miano – 4. pewna część gruntu a. gruntów kilku posiadaczy w jednym miejscu, nosząca pewną nazwę – 5. miejsce w polu, składające się z gruntu i łąk, dawniej zarosłe lasem. 6. bart. okręg bartniczy --, 7. leśn. część lasu, oddzielona od innych części naturalnymi granicami, jako oto: wzgórzami, strumykami, łąkami, drogami i.t.p. albo też różniąca się drzewostanem
t. 9, s. 431: 1. miedza graniczna, granica, limes agrorum, finis -- 2. teren poza granicą posiadłości, ale do niej przynależny, z własnymi granicami naturalnymi, locus extra fines praedii situs, sed ad id praedium pertinens, proprios fines naturales habens.
u dawnych Słowian: miejsce przed świątynią lub w głębi puszczy, związane z kultem jakiegoś bóstwa, z odbywaniem narad, sądów; ogólnie: miejsce odludne, tajemnicze; pustkowie -- 2. część terenu (zwykle lasu wyodrębniona za pomocą nazwy o charakterze topograficznym.
prison
więzienie
"Zaścianek" is typical mostly for Mazovia, Podlachia and areas of the former Grand Duchy of Lithuania.
Zaścianki są najbardziej charakterystyczne dla Mazowsza, Podlasia i obszarów dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego.
"zaścianek"
zaścianek
okolica
obszar
"Zaścianek" is an agricultural locality inhabited by the poor nobility who cultivate their land on their own.
Zaścianek to miejscowość o charakterze rolniczym zamieszkała przez drobną szlachtę samodzielnie uprawiającą posiadaną ziemię.
Część kolonii jest odrębną jednostką osadniczą, rodzajem miejscowości, zawsze ma swoją nazwę własną. Części kolonii występują najczęściej w woj. lubelskim, łódzkim i pomorskim. W sumie jest ich w Polsce 281.
Part of a colony is a separate settlement unit, a kind of locality, always has a particular name. Parts of colonies occur most often in Lubelskie, Łódzkie, and Pomorskie voivodships. In total, there are 281 parts of colonies in Poland.
część kolonii
part of a colony
Część kolonii to miejscowość stanowiąca integralną część miejscowości podstawowej kolonii, jest wydzielona administracyjnie, ale należy do jednostki nadrzędnej.
Part of a colony is an integral part of the main locality a colony; it is administratively separated, but belongs to the superior unit.
Część miasta jest odrębną jednostką osadniczą, rodzajem miejscowości, zawsze ma swoją nazwę własną. W sumie jest ich w Polsce 10425. Są to części miejscowości skupiające się często wokół większych miejscowości w całej Polsce, większe skupiska części miejscowości są m. in. w woj. śląskim, mazowieckim, małopolskim, wielkopolskim, pomorskim.
Part of a city is a separate settlement unit, a kind of locality, it always has a particular name. There are 10425 of these units in Poland at the moment. These are mostly parts of localities converging upon bigger localities around Poland. Large clusters of these units are located i.e. in Śląskie, Mazowieckie, Małopolskie, Wielkopolskie, and Pomorskie voivodeships.
part of a city
city
mieścina
Część miasta to miejscowość stanowiąca integralną część miejscowości podstawowej miasta, jest wydzielona administracyjnie, ale należy do jednostki nadrzędnej.
Part of a city is an integral part of the main locality a city (or a town); it is administratively separated, but belongs to the superior unit.
Część osady jest odrębną jednostką osadniczą, rodzajem miejscowości, zawsze ma swoją nazwę własną. Części osady występują w większości na Pomorzu. W sumie jest ich w Polsce 76.
Part of a settlement is a separate settlement unit, a kind of locality, it always has a particular name. Parts of settlements occur mostly in Pomorze. In total, there are 76 parts of settlements in Poland.
część osady
part of a settlement
Część osady to miejscowość stanowiąca integralną część miejscowości podstawowej osady, jest wydzielona administracyjnie, ale należy do jednostki nadrzędnej.
Part of a settlement is an integral part of the main locality a settlement, it is administratively separated, but belongs to the superior unit.
A part of a village is a separate settlement unit, a kind of locality, and always has its own (individual) name. There are 41942 parts of villages around the whole Poland at the moment.
Część wsi jest odrębną jednostką osadniczą, rodzajem miejscowości, zawsze ma swoją nazwę własną. Części wsi występują w całej Polsce. W sumie jest ich w Polsce 41942.
part of a village
country
derewnia
seło
A part of a village is a locality being an integral part of the main locality a village; it is administratively separated, but belongs to the superior unit.
Część wsi to miejscowość stanowiąca integralną część miejscowości podstawowej wsi, jest wydzielona administracyjnie, ale przynależy do jednostki nadrzędnej.
Colony of a colony is a separate settlement unit, a kind of locality, and always has its particular name. They occur most often in the Lubelskie and Podlaskie voivodships. In total, there are 31 colonies of colony at the moment.
Kolonia kolonii jest odrębną jednostką osadniczą, rodzajem miejscowości, zawsze ma swoją nazwę własną. Kolonia kolonii występują w większości w woj. lubelskim i woj. podlaskim. W sumie jest ich obecnie w Polsce 31.
colony of a colony
kolonia kolonii
coloniam
koloniya
kolonizacja
Colony of a colony is a colony which is related to a colony.
Kolonia kolonii to kolonia zależna od kolonii.
A built-up area located away from previously existing buildings (locality) to which it is related. Colony of a settlement is a separate settlement unit, a kind of locality, always with its particular name. Colonies of settlements occur mainly in Zachodniopomorskie, Warmińsko-mazurskie and Podlaskie voivodships. In total, there are 17 colonies of settlements in Poland.
Obszar zabudowany oddalony od wczesniejszej zabudowy, od której jest zależny. Kolonia osady jest odrębną jednostką osadniczą, rodzajem miejscowości, zawsze ma swoją nazwę własną. Kolonie osady występują w większości w woj. zachodniopomorskim, warmińsko-mazurskim i woj. podlaskim. W sumie jest ich w Polsce 17.
colony of a settlement
kolonia osady
Colony of a settlement is a colony related to a settlement.
Kolonia osady to kolonia zależna od osady.
Colony of a village is a separate settlement unit, a kind of locality, and always has its particular name. They are spread all over modern Poland and there are 4043 collonies of villages at the moment.
Kolonia wsi jest odrębną jednostką osadniczą, rodzajem miejscowości, zawsze ma swoją nazwę własną. Kolonie wsi występują w całej Polsce. W sumie jest ich obecnie w Polsce 4043.
colony of a village
kolonia wsi
Colony of a village is a colony related to a village.
Kolonia wsi to kolonia zależna od wsi.
Brak oficjalnej definicji w "Ustawie o nazwach urzędowych miejscowości i jednostek fizjograficznych".
No official definition in the "Act on official names of localities and physiographic units".
Są cztery takie obiekty w Polsce, wszystkie w woj. lubelskim.
There are 4 such a settlements is contemporary Poland: all in Lubelskie voivodship.
osada kolonii
settlement of a colony
Osada kolonii jest to osada stanowiąca integralną część kolonii.
Settlement of a colony is a settlement which is an integral part of a colony.
Są 233 takie obiekty w Polsce, świętokrzyskie, północnym lubelskim, północnym lubuskim, Borach Tucholskich.
There are 233 forest settlements of a village in Poland, mainly in Świętokrzyskie northern part of Lubelskie, northern part of Lubuskie voivodships as well as in "Bory Tuchulskie" (Pomorskie voivodship).
forest settlement of a village
osada leśna wsi
Ortschaft
Forest settlement of a village is a forest settlement which is an integral part of a village.
Osada leśna wsi to osada leśna stanowiąca integralną część wsi.
t. 20. s.47: Osady przemysłowe - osiedla dla robotników i rzemieślników zakładane XVIII – XIX w. w związku z dokonującym się procesem uprzemysłowienia, niekiedy zwane osadami fabrycznymi; zwykle osady przemysłowe obejmowały zarówno zakłady przemysłowe jak i związane z nimi kolonie domów mieszkalnych. Na ziemiach polskich powstawały od końca XVIII wieku jako osady prywatne bądź rządowe i stopniowo uzyskiwały prawa miejskie; w drugiej połowie XIX wieku termin „osady przemysłowe” zaczęto używać do wszelkich osiedli rozwijających się wokół zakładów przemysłowych; dzielnice mieszkaniowe, zwane koloniami lub domami fabrycznymi wznoszono w drugiej połowie XIX i w XX wieku przez wielkie zakłady przemysłowe w już istniejących miejscowościach dla robotników i urzędników niższego szczebla, zwykle o niskim standardzie i niewysokich czynszach.
Usually, a manor house was located away from the main group of houses in a village, on the outskirts, or in a vicinity. A manor house is recognised in historiography as identical with a manor (folwark, demesne), however a manor house appears in texts on culture, customs, legal issues, whereas a manor (folwark, demesne) usually corresponds with economic matters.
Zazwyczaj dwór położony był poza głównym zbudową wsi, na jej obrzeżach lub w nieznacznym oddaleniu. Pojęcie często tożsame w literaturze z folwarkiem. Z czasem dwór pojawia się w kontekście pisania o życiu, kulturze, obyczajowości, a folwark dotyczy kwestii gospodarczych.
dwór - obiekt
manor house
Hof
curia
dworzecz (określenie staropolskie)
двор
Gutshof
Herrenhof
aula
curiaculum
czwierdza (określenie staropolskie)
mons seu fortalicium
rezydencja
господский двор
усадьба
dwór
A manor (a notion with a multiple meaning) is a home or a temporary house of a land lord and the managment of different clusters of estates, including a house and a farmstead ( a manor). In High and Late Middle Ages it could be a defensive tower (conical gord or a manor built on a mound) or a castle. Most of these, however, were one-floor homes (i.e. nobleman manor), which later (in 16th-20th century) evolved into palaces.
Dwór (pojęcie wieloznaczne) jest to siedziba lub miejsce okresowego pobytu pana gruntowego oraz zarządu poszczególnych kluczy dóbr, składająca się z domu oraz zabudowań gospodarczych ( folwark). W pełnym i późnym średniowieczu mógł przyjmować charakter rezydencjonalno-obronnej wieży (tzw. grodzisko stożkowate, lub dworu na kopcu) ew. zamku. W większości były to jednak jednokondygnacyjne siedziby (tzw. dwór szlachecki) mogące później (XVI-XX w.) przybierać formę pałacową.
1. dom mieszkalny, budynek; siedziba szlachcica, właściciela majątku ziemskiego; majętność, posiadłość ziemska; 2. miejsce czasowego pobytu; lokal wynajęty (może dom zajezdny); 3. pałac, zamek, rezydencja; ewentualnie miejsce czasowego pobytu panującego; siedziba zwierzchnika (magnata) świeckiego lub duchownego; 4. miejsce posiedzeń senatu lub sądu w starożytnym Rzymie; także sama rada senatu; 5. otoczenie, środowisko skupiające się dokoła monarchy lub magnata, duchownego; dworzanie, urzędnicy, świta dworska, orszak; ogólnie: rząd danego państwa z panującym na czele; 6. siły zbrojne nadworne, żołnierze straży przybocznej monarchy; 7. praw. sąd królewski, w którym orzekał sam król osobiście przy asyście dygnitarzy królewskich lub zlecał rozpatrzenie sprawy i wydanie wyroku wyznaczonym dygnitarzom znajdującym się w danym momencie na dworze, to jest w miejscu pobytu władcy; 8. miejsce na zewnątrz domu, otaczająca dom; podwórze, dziedziniec, przestrzeń pod gołym niebem
1. miejsce pod niebem zagrodzone przy pomieszkanu, podworze (por. dziedziniec); 2. sądy za dworem królewskim, przy boku króla odprawujące się; 3. w wiekach dawnych, zjazd króla na różne miejsca, gdzie święta uroczystsze odbywał, obywatelów zgromadzał, sprawy sądził, okoliczności powiatowe ułatwiał, igrzyska i uczty dawał; 4. dwór królewski, zgromadzenie u króla, pokoje
1. przestrzeń otaczając dom, otwarte powietrze, miejsce pod gołym niebem; 2. podwórze, dziedziniec; 3. dom właściciela majątku ziemskiego, mieszkanie dziedzica; 4. gospodarstwo dworskie, folwark; 5. (przenośnie) mieszkańcy dworu wiejskiego, szczególnie dziedzic z rodziną, państwo; 6. dom, mieszkanie; 7. oficjaliści panów, szczególnie wyżsi, dworzanie; 8. miejsce pobytu albo mieszkanie panującego albo magnata; 9. panujący i jego otoczenie; 10. służba dworska; 11. zebranie u króla, sąd dworski, żołnierze nadworni
1. siedziba panującego lub księcia; 2. ludzie otaczający panującego lub księcia; 3. obszerny dom mieszkalny, charakterystyczny dla dawnych posiadłości ziemskich; 4. majątek ziemski z domem i zabudowaniami; 5. właściciele posiadłości ziemskiej, jej mieszkańcy, administracja; 6. otwarta przestrzeń na zewnątrz domu
s. 9: -- desygnatem dworu jest tzw. gródek stożkowaty, czyli stanowisko archeologiczne mające wyodrębnioną formę terenową, najczęściej w postaci kopca lub przestrzeni zamkniętej dookolnymi obronnymi wałami
Jest 17 takich obiektów w Polsce, zachodniopomorskie, północne wielkopolskie.
Therea are 17 such localities in Poland: in Zachodniopomorskie and in the northern part of Wielkopolskie voivodships.
osada osady
settlement of a settlement
Osada osady jest to osada stanowiąca integralną część innej osady.
Settlement of a settlement is a settlement which is an integral part of a settlement.
Jest 778 takich obiektów w Polsce, są one równomiernie rozmieszczone w całej Polsce.
There are 778 such localities in Poland and they are evenly spread across Poland.
osada wsi
settlement of a village
Osada wsi jest to osada przynależna administracyjnie do wsi.
Settlement of a village is a settlement which is related to a village.
In urban studies, this notion is derived from a "neighbouring unit" idea, which denotes a group of residential buildings with service facilities and green areas.
Jest 11 takich obiektów w Polsce, są one rozmieszczone w północno-zachodniej Polsce.
There are 11 housing estates of a village which are located in NW Poland.
W urbanistyce (planowaniu przestrzennym) pojęcie osiedla wywodzi się z koncepcji „jednostki sąsiedzkiej”, na którą składa się zespół budynków mieszkalnych wraz z zapleczem obiektów usługowych oraz terenów zielonych.
housing estate of a village
osiedle wsi
Housing estate of a village is a housing estate which is an integral part of a village.
Osiedle wsi jest to osiedle stanowiące integralną część wsi.
Hamlet of a colony is a separate settlement unit, a kind of locality, it always has a particular name. Hamlets of colonies occur most often in Lubelskie voivodship. In total, there are 72 hamlets of colonies in Poland.
Przysiółek kolonii jest odrębną jednostką osadniczą, rodzajem miejscowości, zawsze ma swoją nazwę własną. Przysiółki kolonii występują głównie w lubelskim. W sumie są to 72 obiekty.
hamlet of a colony
przysiółek kolonii
Hamlet of a colony is a hamlet, for which a colony is a superior unit.
Przysiółek kolonii jest to przysiółek, dla którego jednostką nadrzędną jest kolonia.
Przysiółek osady jest odrębną jednostką osadniczą, rodzajem miejscowości, zawsze ma swoją nazwę własną. Przysiółki osady występują główniezachodnio-pomorskim, pomorskim, warmińsko-mazurskim. W sumie jest 80 takich obiektów.
The hamlet of a settlement is a separate settlement unit, a kind of locality, always has its particular name. Hamlets of settlements occur mainly in the Zachodniopomorskie, Pomorskie, and Warmińsko-Mazurskie voivodships. In total, there are 80 hamlets of settlements in Poland.
hamlet of a settlement
przysiółek osady
Hamlet of a settlement is a hamlet, for which a superior unit is a settlement.
Przysiółek osady jest to przysiółek, dla którego jednostką nadrzędną jest osada.
Przysiółek wsi jest odrębną jednostką osadniczą, rodzajem miejscowości, zawsze ma swoją nazwę własną. Przysiółki wsi występują głównie w woj. podkarpackim, małopolskim oraz w świętokrzyskim. W sumie jest ich 11580.
The hamlet of a village is a separate settlement unit, a kind of locality, always has its particular name. Hamlets of villages occur mainly in Podkarpackie, Małopolskie, and Świętokrzyskie voivodships. In total, there are 11 580 hamlets of villages in Poland.
hamlet of a village
przysiółek wsi
Hamlet of a village is a hamlet, for which a superior unit is a village.
Przysiółek wsi jest to przysiółek, dla którego jednostką nadrzędną jest wieś.
In BDTO10k a tourist shelter is distinguished as a [1] building, [2] hotel services' complex, and [3] locality; in PRNG as a "tourist shelter". On MGI maps - a shelter [developed or undeveloped were depicted using different symbols] ("schr."), on German maps - Jugenherberge (youth hostel, "Jg. Hb."), Winterhutte (winter shelter, "Wint. H."), Schutzhutte (hostel). Tourist shelters are not included in Bystrzycki's register.
W BDOT10k schronisko turystyczne wyróżnione jest jako budynek, kompleks usług hotelarskich oraz miejscowość; w PRNG jako „schronisko turystyczne”.Na mapach WIG – schronisko [zagospodarowane lub niezagospodarowane odmiennym znakiem] („schr.”), niemieckich – Jugenherberge (schronisko młodzieżowe, „Jg. Hb.”), Winterhutte (schron zimowy, „Wint. H.”), Schutzhutte (schronisko). Brak u Bystrzyckiego.
Schronisko turystyczne (miejscowość) to miejscowość, w której główną rolę pełni schronisko turystyczne (obiekt).
Tourist shelter (locality) is a settlement where the main role is played by a tourist shelter (object).
A demesne (manor) may be considered as an independent locality as long as it is distinguished by an individual name. Usually, a demesne was located away from the main group of houses in a village, on the outskirts, or in its vicinity.
Folwark może być traktowany jako odrębna miejscowość, o ile posiadał własną nazwę. Zazwyczaj folwark położony był poza główną zabudową wsi, na jej obrzeżach lub w nieznacznym oddaleniu.
demesne
folwark
Vorwerk
praedium
фолварок
allodium
dobra
domena
manor
имение
хутор
A demesne (en: manor, pl: folwark, de: Volwerk) is a locality with an industrial function, often located near the manor (a building) or separate.
Folwark (niem: Volwerk) to miejscowość o charakterze gospodarczym, często funkcjonująca obok dworu lub osobno.
duże gospodarstwo rolne wraz z zabudowaniami.
t. 1, s. 173: duże gospodarstwo rolne lub rolno-hodowlane, produkujące głównie na zbyt, posługujące się pracą chłopów pańszczyźnianych albo siłą najemną. Organizowane przez feudalnych właścicieli ziemskich już w XIV w., stanowiły kontynuację tzw. rezerwy pańskiej, czyli gruntów wyłączonych spod uprawy chłopskiej i przeznaczonych do zaspokajania bezpośrednich potrzeb dworu--’
t. 1, s. 759: 1. mała wioska, leżąca obok dużej, oddzielona część wsi; przysiółek; 2. majętność, grunt z zabudowaniem, ferma; 3. dwór we wsi, mieszkanie dziedzica albo dzierżawcy razem z zabudowaniami dworskimi.
t. 7, s. 90–91: 1. ziemskie gospodarstwo, w przeciwieństwie do gospodarstwa chłopskiego, grunt z zabudowaniami gospodarskimi i mieszkalnymi, często będący częścią większej majętności; zazwyczaj wydzielona część wsi; 2. zabudowania gospodarcze; 3. ziemia orna, rola należąca do folwarku; 4. posiadłość ziemska, dworek z zabudowaniami gospodarskimi położony pod miastem; 5. wieś
Characteristic for the Commonwealth of Poland and Lithuania from 16th to 18th century.
Charakterystycznego dla Rzeczypospolitej XVII–XVIII wieku
"holendry"
holendry
Hauland
Holander
Olander
Olender
Olęder
"Holendry" (a Dutch type locality) is a colony established on an empty territory, in areas not very useful for agriculture. It was a type of locality characteristic for a "Dutch colonisation", which was a specific form of a settlement movement - widespread in the Commonwealth of Poland and Lithuania from 16th to 18th century. Granting uncongenial land difficult to cultivate or for animal husbandry to local people or (more often) immigrants inflowing from Flanders, German countries and Silesia was the core element of this process.
Holendry to kolonia zakładana na obszarach nieobjętych osadnictwem z powodu nikłej przydatności rolniczej, właściwa dla tzw. kolonizacji olęderskiej, czyli specyficznej formy ruchu osadniczego – charakterystycznego dla Rzeczypospolitej XVII–XVIII wieku – polegającego na nadaniu ludności rodzimej – lub częściej – imigrantom pochodzącym z Flandrii, państw niemieckich lub Śląska, trudnej (w uprawie lub hodowli) ziemi.
Port morski na austriackiej mapie 1:75 000 wyróżniony explicite i opisany krojem pisma takim jak miasta większe niż 100 000 mieszkańców i twierdze.W BDOT10k „port wodny lub przystań” w klasie kompleks komunikacyjny.Jest u Bystrzyckiego (nie w skrótach) – port, miasto portowe.
Sea harbour on the Austrian map 1:75,000 (Spezialkarte...) is explicitly distinguished as a placename using the same annotation style as "cities larger than 100,000 inhabitants and fortresses".Sea harbour is included in DBTO10k as "sea harbour port or marina" in the communication complex feature class (KUKO).Sea harbour is included in Bystrzycki's register (however, not in abbreviations list) as "harbour" (pol "port"), "harbour city" (pol "miasto portowe").
Port morski (miejscowość) jest to miejscowość w której główną rolę pełni port morski jako obiekt
Sea harbour (locality) is a locality where the main role is played by a sea harbour (area).
church village
wieś kościelna
market place
targ
osada karczemna
Inn (locality) is a settlement in which the main role is played by an inn (builing).
Osada karczemna to osada, w której główną rolę pełni karczma (obiekt).
source
źródło
begins domination at
zaczyna obowiązywać od
according to Eurostat LAU (Local Administrative Units) in GB are districts